Oaza Siwa w Egipcie: palmy, źródła i historia

Siwa to jedna z oaz Egiptu, położona na Pustyni Zachodniej ok. 560 km od Kairu i niedaleko granicy z Libią. Rośnie tu prawie 300 tysięcy palm daktylowych, a z ok. 200 źródeł bije czysta woda, w której można się kąpać. Oazę odwiedza się dla berberyjskiej kultury, ruin twierdzy Szali, wyroczni Amona w Aghurmi i spokoju, jakiego nie ma w kurortach nad morzem.

Egipt | Zachód słońca nad jeziorem w oazie Siwa (Sunset at Fatnas island in Siwa in Egypt by Heather Cowper na licencji CC BY 2.0)

Gdzie leży Siwa i kto w niej mieszka?

Oaza Siwa położona jest w zachodniej części Egiptu, w muhafazie Matruh, niedaleko granicy z Libią. Od Kairu dzieli ją 560 km. Główne miasto oazy to Siwa. Oazę zamieszkuje ok. 25 tysięcy osób (szacunek z 2021 r.).

Choć klimat panujący w obrębie oazy jest wybitnie suchy i gorący, a deszcz to zjawisko niezwykle rzadkie, w oazie nie brakuje wody. Znajduje się tu ok. 200 naturalnych źródeł słodkiej, czystej wody.

Arabska nazwa oazy to Wāhat Sīwah, a ze względu na bujne gaje bywa ona nazywana „Krainą Palm”. Rośnie tu 250-300 tysięcy palm daktylowych, 50 tysięcy drzew oliwnych, wiele drzew i krzewów cytrusowych. Uprawiane są ponadto zboże i warzywa.

Daktyle z Siwy cenione są w całym Egipcie. O ich odmianach i zastosowaniu piszemy w artykule o egipskich daktylach.

Wielu mieszkańców oazy jest pochodzenia berberyjskiego; często słyszy się tu języki berberyjskie, odmienne od arabskiego. Sami mieszkańcy szczycą się pochodzeniem nie tylko od ludności egipskiej, ale i od marokańskiej, libijskiej, algierskiej, sudańskiej czy nawet tureckiej.

Egipt | Miasteczko Siwa (Siwa in Egypt by Heather Cowper na licencji CC BY 2.0)

Historia Siwy: od neolitu do dróg asfaltowych

Ślady osadnictwa w oazie Siwa są datowane na dziesiąte tysiąclecie p.n.e., ale pierwsze kontakty z Egiptem faraonów nastąpiły dopiero w czasach XXVI dynastii (664–525 p.n.e.). Założono tu wówczas nekropolę.

Z czasów XXVI dynastii pochodzi świątynia Wyroczni; za XXX dynastii wzniesiono tu natomiast świątynię Amona. Do oazy dotarł w IV w. p.n.e. Aleksander Wielki, a tutejsza wyrocznia potwierdziła jego boskie pochodzenie oraz legitymizowała jego władzę jako faraona.

W czasach rzymskich oaza, ze względu na swoje położenie w głębi pustyni, była miejscem zsyłek.

Oaza pozostawała miejscem trudno dostępnym również w średniowieczu. Mieszkańcy odparli w VII w. armię arabską; islam został tu wprowadzony prawdopodobnie nie wcześniej niż w XII w.

Pierwszym Europejczykiem, który odwiedził oazę był William George Browne (1792 r.).

Egipt | Oaza Siwa nazywana jest często Oazą Palm (IMG_2020 by Thom Chandler na licencji CC BY-SA 2.0)

W 1819 r. Muhammad Ali oficjalnie przyłączył tereny oazy do Egiptu.

Do lat 80. XX wieku oaza pozostawała miejscem trudno dostępnym i odosobnionym, zachowującym własną, odrębną kulturę. Dopiero w latach 80. powstała asfaltowa droga do Marsa Matruh na wybrzeżu, a później także do oazy Bahrijja. Od tej pory oazę zaczęli odwiedzać turyści.

Co zobaczyć w oazie Siwa?

Główne miasto oazy, Siwa, powstało w miejscu ruin starszego miasta Szali, którego fortyfikacje powstały w 1203 r. Twierdza została uszkodzona przez trzydniowe ulewy w 1926 r. i opuszczona. Jej ruiny można oglądać zarówno za dnia, jak i nocą, kiedy są podświetlone.

Niedaleko miasta Siwa znajdują się ruiny starożytnej stolicy oazy, Aghurmi. Można tam zobaczyć ruiny świątyni Amona oraz wybudowanej w skale wyroczni.

Panoramę oazy najlepiej obejrzeć ze szczytu Góry Umarłych (Dżabal al-Matwa), nazwanej tak ze względu na znajdujące się tam liczne groby skalne z czasów ptolemejskich i rzymskich. W czasie II wojny światowej ukrywali się tutaj mieszkańcy oazy.

Źródła, sadzawki i jeziorka ze słodką wodą są błogosławieństwem gorącej oazy. W niektórych spośród nich można się kąpać. Najsłynniejszym źródłem jest Łaźnia Kleopatry (Źródło Kleopatry), gdzie według legendy miała się kąpać słynna królowa Egiptu.

Egipt | Główne miasto oazy to Siwa (Siwa houses (2007-05-070) by Vyacheslav Argenberg na licencji CC BY 2.0)

W odległości 6 km na zachód od miasta Siwa znajduje się słone jezioro Birket Siwa. Możemy wybrać się na porośniętą palmami wyspę Fatnis, między którymi znajduje się słodkowodna sadzawka.

Oaza słynie z rękodzieła. Lepiej przeznaczyć nieco więcej pieniędzy na oryginalną srebrną biżuterię z Siwy niż na kilka kompletów sztampowej biżuterii, masowo sprzedawanej w popularnych kurortach. Typowe dla oazy są też kosze plecione z włókna liści palmowych, lampy oliwne, naczynia gliniane czy kolorowe narzuty.

Oprócz świąt muzułmańskich – zakończenia Ramadanu oraz Święta Ofiar – w oazie obchodzi się święto Siyaha, organizowane na cześć patrona oazy, Sidi Sulaymana. Święto trwa trzy dni i jest obchodzone w czasie pierwszej pełni października.

Jak dojechać do oazy Siwa

Z Marsa Matruh na wybrzeżu jedzie się do Siwy ok. 300 km, czyli ok. 4 godziny autobusem (stan na 2026). Z Kairu i Aleksandrii kursują też bezpośrednie autobusy, ale podróż z Kairu zajmuje praktycznie cały dzień lub noc. Na miejscu najwygodniej poruszać się rowerem albo wynajętym wózkiem lub samochodem terenowym; wycieczki na wydmy Wielkiego Morza Piasku organizują lokalne biura (więcej o takich wyprawach w tekście o safari w Egipcie). Kto planuje dłuższą trasę po Pustyni Zachodniej, może połączyć Siwę z inną oazą – opisaną w artykule Ad-Dachila – choć obie dzieli kilkaset kilometrów pustyni.

Najczęstsze pytania

Jak dojechać do oazy Siwa?

Najczęściej autobusem przez Marsa Matruh – odcinek z wybrzeża do oazy (ok. 300 km) zajmuje ok. 4 godziny. Z Kairu podróż lądowa zajmuje praktycznie cały dzień, dlatego wiele osób zatrzymuje się po drodze w Aleksandrii lub Marsa Matruh.

Kiedy najlepiej jechać do Siwy?

Najprzyjemniej jest od października do kwietnia, gdy dni są ciepłe, a noce chłodne. Latem temperatura przekracza 40°C. W październiku, podczas pełni księżyca, można trafić na trzydniowe święto Siyaha.

Co zobaczyć w oazie Siwa?

Warto zobaczyć ruiny twierdzy Szali, świątynię Wyroczni w Aghurmi, groby na Górze Umarłych, jezioro Birket Siwa z wyspą Fatnis o zachodzie słońca oraz wykąpać się w Łaźni Kleopatry.

Ile dni zarezerwować na Siwę?

Ze względu na długi dojazd warto zaplanować co najmniej 2–3 pełne dni. Pozwala to zobaczyć zabytki, wykąpać się w źródłach i pojechać na wycieczkę terenową na pustynne wydmy.