Panda wielka – symbol Chin

Panda wielka (Ailuropoda melanoleuca) to narodowe zwierzę Chin i niedźwiedź, który niemal całkowicie przeszedł na dietę z bambusa – pędy i liście tej rośliny stanowią ok. 99% jego pożywienia. Na wolności żyje dziś ok. 1900 pand, wyłącznie w górach prowincji Syczuan, Shaanxi i Gansu, a od 2016 r. gatunek ma w Czerwonej Księdze IUCN status „narażony” zamiast „zagrożony”.

„Koń jaki jest, każdy widzi” – pisał w XVIII wieku w swej encyklopedii „Nowe Ateny” ks. Benedykt Chmielowski. Wydaje się, że przeciętna wiedza na temat pandy jest obecnie podobna: pandę widział niemal każdy i niemal każdy wie jak wygląda: duże czarno-białe zwierzę z zabawnym pyskiem, doskonale prezentujące się w TV czy jako logo WWF.

Chiny | Panda wielka jedząca bambus (Tian Tian eating bamboo by Marit & Toomas Hinnosaar na licencji CC BY 2.0)

Narodowe zwierzę Chin

Poza tym, że jej wizerunek stanowi logo WWF, panda wielka (Ailuropoda melanoleuca) jest także uznawana za narodowe zwierzę Chin. Zwierzę to występuje tylko w Chinach i to na ograniczonym terytorium prowincji Syczuan, Gansu i Shaanxi, gdzie zamieszkuje lasy bambusowe, bowiem pędy tej rośliny stanowią podstawę jej diety.

Panda wielka – niedźwiedź-wegetarianin

Sposób odżywiania pandy sam w sobie jest ciekawostką, ponieważ zwierzę to jest zaliczane do rodziny niedźwiedziowatych, czyli drapieżników. Jako drapieżnik panda zjada także jaja czy drobne gryzonie, ale robi to właściwie tylko „przy okazji” podczas spożywania pokarmu roślinnego. O pandzie mówi się jako o niedźwiedziu, któremu przestało smakować mięso i przeszedł na wegetarianizm.

Za takim punktem widzenia przemawia opublikowany 21 stycznia 2010 roku w czasopiśmie „Nature” artykuł informujący o zsekwencjonowaniu genomu pandy wielkiej. Okazuje się, że panda posiada wszelkie geny niezbędne do trawienia mięsa, jednak w jej genetycznym garniturze brakuje genów niezbędnych do rozkładania celulozy i dlatego w trawieniu bambusa muszą jej pomagać mikroby bytujące w przewodzie pokarmowym zwierzęcia.

Badanie genomu przyniosło też inne ciekawostki, ale jedno jest pewne: panda jest niedźwiedziem, a jej los zależy od bambusa – o tej roślinie piszemy więcej w tekście Bambus – cudowna roślina Chin.

Chiny | Panda wielka (Happy Chinese New Year! by Ketzirah Lesser & Art Drauglis na licencji CC BY-SA 2.0)

Bambusowy deficyt

Fakt pozostaje faktem: o bambusy jest coraz trudniej, coraz bardziej zmniejsza się obszar, na którym panda może bytować. Poza tym bambusy mają specyficzny cykl rozwoju i w pewnym momencie w dotychczasowych żerowiskach bambusy obumierają i panda nie ma się gdzie przenieść. Swego czasu głośno było o pandzie z Syczuanu, która z powodu braku pożywienia podkradała jedzenie domowym świniom.

Potomkowie na wagę złota

Charakterystyczną cechą pandy, bardzo utrudniającą jej rozmnażanie w warunkach niewoli jest fakt, że samica ma tylko dwa dni płodne w ciągu roku. Ponieważ w naturze zwierzęta te są samotnikami, także w ogrodach zoologicznych samiec i samica przebywają osobno, co bardzo utrudnia zaobserwowanie okresu, w którym zwierzęta trzeba połączyć.

Na wolności samica pandy może urodzić od 1 do 3 młodych, zazwyczaj jednak przeżywa tylko jedno, a młode zostaje z matką przez 18–24 miesiące, więc kolejne rodzi się dopiero po około dwóch latach. Mimo tak wolnego tempa rozmnażania ochrona siedlisk i hodowla przyniosły efekt: liczba dzikich pand wzrosła do ok. 1900 osobników, a w ogrodach zoologicznych i ośrodkach hodowlanych żyje ich ponad 750 (stan na 2024 r.). W 2016 r. IUCN obniżyła status zagrożenia gatunku z „zagrożonego” na „narażony”.

Gdzie zobaczyć pandy w Chinach

Najłatwiej zobaczyć pandy w Chengdu Research Base of Giant Panda Breeding – ośrodku hodowlanym założonym w 1987 r. w Chengdu, stolicy Syczuanu, który zaczynał od sześciu pand uratowanych z natury. Pandy można też oglądać w ośrodkach w Dujiangyan i w rezerwacie Wolong w górach Syczuanu. Najlepiej przyjść rano, gdy zwierzęta są najbardziej aktywne i jedzą; aktualne ceny biletów i godziny otwarcia warto sprawdzić przed wizytą na stronie ośrodka (panda.org.cn). Informacje o przepisach wjazdowych znajdziesz w tekście o wizie do Chin.

Najczęstsze pytania o pandę wielką

Czy panda wielka jest zagrożona wyginięciem?

W 2016 r. IUCN zmieniła jej status z „zagrożony” na „narażony”. Na wolności żyje ok. 1900 pand, a ponad 750 w ogrodach zoologicznych i ośrodkach hodowlanych (stan na 2024 r.).

Czym żywi się panda?

Pędy i liście bambusa stanowią ok. 99% jej pożywienia. Panda jest jednak niedźwiedziem i przy okazji zjada też jaja czy drobne gryzonie.

Gdzie w Chinach można zobaczyć pandy?

Najłatwiej w Chengdu Research Base of Giant Panda Breeding, a także w ośrodkach w Dujiangyan i w rezerwacie Wolong w Syczuanie. Najlepiej przyjść rano, gdy zwierzęta jedzą.