Geografia Chin

Chińska Republika Ludowa leży w Azji Wschodniej i zajmuje ok. 9,6 mln km², co czyni ją trzecim co do wielkości państwem świata po Rosji i Kanadzie. Większość kraju to góry i wyżyny – od Wyżyny Tybetańskiej z Mount Everestem (8849 m) na zachodzie po żyzne niziny wzdłuż Jangcy i Huang-ho na wschodzie. Chiny graniczą lądowo z 14 państwami, a ich wybrzeże ma ok. 14,5 tys. km.

Pod koniec 2025 roku kraj liczył ok. 1,405 mld mieszkańców, przy średniej gęstości zaludnienia ok. 146 osób/km² (stan na 2026). Od 2023 roku Chiny są drugim najludniejszym państwem świata – wyprzedziły je Indie.

Położenie i granice

Chiny sąsiadują z Rosją, Mongolią, Koreą Północną, Kazachstanem, Kirgistanem, Tadżykistanem, Afganistanem, Pakistanem, Indiami, Nepalem, Bhutanem, Mjanmą, Laosem i Wietnamem. Od wschodu i południa kraj oblewają wody Morza Żółtego, Wschodniochińskiego i Południowochińskiego. Tak rozległe terytorium oznacza ogromne różnice pogody, które opisujemy w tekście o klimacie Chin.

Chiny | Krasowe szczyty nad rzeką w południowych Chinach (Chinese landscape HDR by olly301 na licencji CC BY-SA 2.0)

Ukształtowanie terenu

Ukształtowanie powierzchni Chin determinowane jest położeniem w najbardziej górzystym rejonie kontynentu, stąd też tereny nizinne stanowią tylko ok. 10% powierzchni kraju. Resztę stanowią tereny wyżynne i góry.

Wśród wyżyn wyróżnia się, leżąca na wysokości 1000 – 2500 m n.p.m. w środkowym biegu rzeki Huang-ho, Wyżyna Lessowa (Huángtǔ gāoyuán) o powierzchni ok. 430 tys. km2, stanowiąca największy na świecie obszar pokryty lessem, czyli doskonałej jakości glebą osadową.

Wysokość terytorium Chin charakteryzuje się dużą rozpiętością: od Wyżyny Tybetańskiej wznoszącej się do 5000 m n.p.m. i otaczających ją Himalajów do depresyjnej Kotliny Turfańskiej, której najniższy punkt położony jest 154 m p.p.m. Spośród terenów nizinnych największe to Nizina Mongolska (350 tys. km2) i Nizina Chińska (300 tys. km2), położona we wschodniej części kraju, w dolnym biegu rzeki Huang-ho.

Najdłuższe rzeki Chin

Najdłuższe rzeki kraju to Jangcy, Huang-ho, Xi Jiang, Huai He i Amur. Najdłuższa z nich, Jangcy, ma ok. 6300 km – wypływa w Tybecie, przecina środkowe Chiny i uchodzi do Morza Wschodniochińskiego koło Szanghaju. Na obszarze Chin znajdują się także źródła Indusu i Mekongu, a także innych ważnych rzek Azji Południowo-Wschodniej, np. Brahmaputry i Saluinu. Spośród tych rzek specjalną uwagę należy zwrócić na Jangcy ze znajdującym się w górach Wu Shan Przełomem Trzech Wąwozów. To niezwykle piękny odcinek krajobrazu, którego widoki przeszły już do historii.

Na Jangcy wybudowano Zaporę Trzech Przełomów, której elektrownia wodna jest największą na świecie pod względem mocy zainstalowanej – ma 22,5 GW i od 2012 roku działa z pełną mocą. W rekordowym 2020 roku wyprodukowała 112 TWh energii. Budowa kosztowała ok. 203 mld juanów (ok. 32 mld dolarów) i wymagała przesiedlenia mieszkańców zalanych dolin, a jej skutki ekologiczne wciąż budzą spory.

Rzeki od tysiącleci wyznaczały rytm życia w Chinach – to w dorzeczu Huang-ho powstały pierwsze państwa, o których piszemy w tekście o historii Chin. Przegląd przyrody, miast i kuchni kraju znajdziesz w artykule Chiny – geografia, przyroda, atrakcje i kuchnia.

Najczęstsze pytania

Jak duże są Chiny?

Chiny zajmują ok. 9,6 mln km² i są trzecim co do powierzchni państwem świata, po Rosji i Kanadzie. Graniczą lądowo z 14 państwami, a długość ich wybrzeża wynosi ok. 14,5 tys. km.

Jaki jest najwyższy szczyt Chin?

Najwyższym szczytem jest Mount Everest (8849 m), zwany po tybetańsku Czomolungmą, leżący w Himalajach na granicy Chin i Nepalu. Najniższy punkt kraju znajduje się w Kotlinie Turfańskiej, ok. 154 m poniżej poziomu morza.

Jaka jest najdłuższa rzeka Chin?

Najdłuższą rzeką Chin i całej Azji jest Jangcy, licząca ok. 6300 km. Drugą co do długości rzeką kraju jest Huang-ho, czyli Rzeka Żółta, w której dorzeczu narodziła się cywilizacja chińska.