Hipodrom w Stambule
Opublikowano:
Aktualizacja:
Hipodrom w Stambule to dawny plac wyścigów rydwanów, centrum życia Konstantynopola w czasach późnorzymskich i bizantyjskich. Dziś to otwarty plac Sultanahmet Meydanı tuż obok Błękitnego Meczetu, na którym zachowały się trzy starożytne pomniki: egipski obelisk, Kolumna Wężowa i Obelisk Konstantyna. Wstęp jest wolny, a plac można zwiedzić w pół godziny przy okazji spaceru po Sultanahmet.
Turcja | Hipodrom jest sercem najstarszej części Stambułu (Hippodrome by Ben na licencji CC BY-ND 2.0)
Historia Hipodromu w Konstantynopolu
Budowę Hipodromu zlecił cesarz rzymski Septymiusz Sewer w 203 r. n.e., a odnowił go i rozbudował Konstantyn Wielki po założeniu nowej stolicy w 324 r. Arena miała ok. 450 m długości i ok. 130 m szerokości, a trybuny mogły pomieścić około 100 tys. widzów. W obrębie Hipodromu toczyło się ówczesne życie obywatelskie stolicy. Odbywały się tu tak popularne w owych czasach wyścigi rydwanów.
W 532 r. powstanie Nika zostało stłumione właśnie w Hipodromie; według szacunków zginęło wtedy ok. 30 tys. osób. Przez stulecia plac pozostał jednak reprezentacyjny, ozdobiony pomnikami. Czasy jego świetności skończyły się wraz z najazdem krzyżowców w 1204 r., kiedy to został obrabowany z cennych elementów i zniszczony. Jedna z rzeźb pochodzących z Hipodromu, przedstawiająca cztery konie, znajduje się obecnie w Bazylice św. Marka w Wenecji.
Zaledwie fragmenty oryginalnego Hipodromu przetrwały. Dziś miejsce to znane jest jako Sultanahmet Meydanı lub At Meydanı (dosł. „Koński Plac”). Znajduje się niedaleko Błękitnego Meczetu.
Turcja | Fontanna niemiecka, Stambuł (Sultanahmet Meydanı by Jorge Cancela na licencji CC BY 2.0)
Obelisk Teodozjusza, czyli egipski obelisk z Karnaku
Jest to najstarszy pomnik w Stambule. Znany jest również jako Obelisk Teodozjusza, od imienia cesarza Teodozjusza Wielkiego, który nakazał przywieźć go z Egiptu. Obelisk jest dużo starszy niż Cesarstwo Rzymskie. Został wzniesiony w świątyni w Karnaku w XV w. p.n.e. dla upamiętnienia zwycięstw faraona Totmesa III w Mezopotamii. Obelisk jest wykonany z czerwonego granitu z Asuanu i pokryty hieroglifami.
W Konstantynopolu ustawiono go ponownie w 390 r. Zachowana część ma ok. 19 m wysokości, a razem z marmurowym cokołem ok. 25 m. Na cokole widać płaskorzeźby przedstawiające cesarza z dworem w loży cesarskiej oraz wyścigi rydwanów, tańce i muzykę z czasów Teodozjusza.
Kolumna Wężowa z Delf – pomnik zwycięstwa nad Persami
Ta wykonana z brązu kolumna została ufundowana w V w. p.n.e. (478 r. p.n.e.) przez 31 miast greckich po zwycięskiej bitwie z Persami pod Platejami. Pierwotnie miała ok. 8 m wysokości, była zwieńczona złotym trójnogiem, a na zwojach wyryto nazwy miast, które walczyły z Persami. Oryginalnie znajdowała się w Świątyni Apollina w Delfach. Została przetransportowana do Konstantynopola na rozkaz cesarza Konstantyna Wielkiego w 324 r. n.e. Kolumna zwieńczona była głowami trzech węży, które zostały oderwane pod koniec XVII lub na początku XVIII w. (źródła podają 1700 r.). Jedną z nich odnaleziono i dziś znajduje się w stambulskim Muzeum Archeologicznym.
Turcja | Egipski obelisk, Stambuł (Obelisk on the Hippodrome by Jerzy Kociatkiewicz na licencji CC BY-SA 2.0)
Obelisk Konstantyna – kamienny słup z X wieku
To trzeci i ostatni pomnik z czasów bizantyjskich zachowany na Hipodromie. Nie wiadomo kiedy i na czyje polecenie został wzniesiony. Datuje się go na IV/V w. n.e. W X w. został odnowiony na polecenie cesarza Konstantyna VII Porfirogenety, od którego wziął swe imię. Oryginalnie ten kamienny obelisk był pokryty płytkami z brązu, które zostały zrabowane przez krzyżowców.
Fontanna Niemiecka z neobizantyjską kopułą
Ozdobna fontanna po północnej stronie Hipodromu to znacznie bliższy naszym czasom obiekt. Powstała w 1900 r. z funduszy rządu niemieckiego na pamiątkę wizyty cesarza Wilhelma II w Stambule w 1898 r. Ośmioboczna kopuła fontanny została wykonana w stylu neobizantyjskim i ozdobiona mozaikami.
Jak zwiedzać Hipodrom w Stambule?
Hipodrom to otwarty plac miejski, więc wstęp jest wolny o każdej porze. Najwygodniej dojechać tu tramwajem linii T1 do przystanku Sultanahmet, skąd do placu jest kilka minut pieszo. W pobliżu leżą Błękitny Meczet, Hagia Sofia i Cysterna Bazyliki, dlatego Hipodrom warto włączyć w spacer po najstarszej części miasta. Pomysły na dalsze zwiedzanie znajdziesz w zestawieniu 10 miejsc, które koniecznie trzeba zobaczyć w Stambule.
Najczęstsze pytania o Hipodrom w Stambule
Czy wstęp na Hipodrom jest płatny?
Nie. Hipodrom to otwarty plac Sultanahmet Meydanı, na który można wejść bez biletu o każdej porze (stan na 2026).
Co zostało z dawnego Hipodromu?
Zachowały się trzy pomniki: egipski Obelisk Teodozjusza, Kolumna Wężowa bez głów oraz Obelisk Konstantyna VII. Pozostałe ozdoby zrabowali w 1204 r. krzyżowcy, a cztery konie z Hipodromu stoją dziś w Bazylice św. Marka w Wenecji.
Co znaczy nazwa At Meydanı?
Po turecku „At Meydanı” to „Koński Plac”. Tak nazywa się dziś dawny Hipodrom, a słowo „at” znaczy po turecku „koń”.