Meczet Orhan Gazi w Bursie

Meczet Orhana Gazi należy do najstarszych meczetów w Bursie – powstał w 1339 r. w historycznym centrum miasta, w dzielnicy dawnych hanów, niedaleko Wielkiego Meczetu (Ulu Camii). Ufundowano go na cześć sułtana Orhana, który w 1326 r. zdobył Bursę i uczynił z niej stolicę państwa osmańskiego. To skromna, surowa w wystroju świątynia, która pokazuje, jak wyglądała najwcześniejsza architektura osmańska.

Turcja | Meczet Orhana Gazi w Bursie (Bursa Gazi Orhan Mosque Exterior 7212 by Dosseman, Wikimedia Commons, na licencji CC BY-SA 4.0)

Historia meczetu

Kompleks Orhana I (Orhaniye) wybudowano w latach 1339–1340. Składał się z meczetu, medresy, dwóch łaźni (hamamów), imaretu (kuchni dla ubogich) oraz karawanseraju. Do dziś zachowały się jedynie meczet, karawanseraj Emir Han i łaźnia. Według Wikipedii meczet należy do najstarszych zachowanych budowli zleconych przez dynastię osmańską.

Meczet ucierpiał w czasie oblężenia miasta przez Karamanidów w 1413 r. (władców turkmeńskiego księstwa Karaman, którzy próbowali wyzwolić się spod władzy osmańskiej) – pożar zniszczył portyk i fasadę. Naprawy zlecił sułtan Mehmed I w 1417 r.

Trzęsienie ziemi z 1855 r. poważnie uszkodziło budynek. Odnowił go w latach 1863–1864 francuski architekt Léon Parvillée, a malowane wnętrze pochodzi z 1864 r. Ten sam wstrząs zawalił dach pobliskiego Wielkiego Meczetu.

Jak wygląda meczet Orhana Gazi?

Meczet Orhana wzniesiono w stylu wczesnoosmańskim, na planie litery T. Centralny dziedziniec przykrywa kopuła, a wokół niego znajdują się trzy iwany (sklepione sale), każdy z własną kopułą. W południowym iwanie stoi zdobiony mihrab wskazujący kierunek Mekki. Pierwotnie meczet nie miał minaretu – dobudowano go w XIX w.

Meczet nie jest tak zdobny jak Ulu Camii, choć warto zwrócić uwagę na zwieńczony łukiem portal wejściowy. Nie znajdziemy tu okazałych kaligrafii; ściany zdobią za to kilimy. Światło pada do środka budynku poprzez okna w ścianach i w kopule.

Co jeszcze zostało z kompleksu Orhana?

Karawanseraj Emir Han zbudowany z cegły i ciętego kamienia musiał być odrestaurowany po poważnych zniszczeniach na skutek trzęsień ziemi. Robi wrażenie swoim rozmiarem. Łaźnia po pożarze w 1958 r. została przekształcona w pasaż handlowy Aynalı Çarşı („Lustrzany Bazar”).

Jak zwiedzać okolicę meczetu?

Meczet leży w centrum Bursy, w dzielnicy dawnych hanów, dlatego łatwo zobaczyć go w jednym spacerze z innymi zabytkami:

• Wielki Meczet (Ulu Cami) – wzniesiony w latach 1396–1399 z polecenia Bajazyda I, ma dwadzieścia kopuł w czterech rzędach i 192 monumentalne inskrypcje kaligraficzne,
• Koza Han – karawanseraj jedwabny ukończony w 1491 r. z polecenia Bajazyda II; dziś mieszczą się w nim sklepy z jedwabiem, kawiarnie i herbaciarnie,
• Uludağ – wycieczkę na górę Uludağ łatwo połączyć ze zwiedzaniem, bo wjeżdża się na nią kolejką gondolową z Bursy; według Wikipedii przejazd na całej trasie (8,8 km) trwa ok. 22 minut.

Bursa została zdobyta przez Orhana w 1326 r. i była pierwszą stolicą państwa osmańskiego, a w 2014 r. jej zabytki wpisano na listę UNESCO jako „Bursa i Cumalıkızık: narodziny Imperium Osmańskiego”. Meczet jest czynną świątynią, więc obowiązuje skromny strój i zdjęcie butów, a w czasie modlitw lepiej go nie zwiedzać.

Najczęstsze pytania o meczet Orhana Gazi

Kiedy zbudowano meczet Orhana Gazi w Bursie?

Meczet ufundował sułtan Orhan w latach 1339–1340 jako część większego kompleksu charytatywnego (külliye).

Czy z kompleksu Orhana zachowało się coś poza meczetem?

Tak, karawanseraj Emir Han oraz dawna łaźnia, którą po pożarze w 1958 r. zamieniono w pasaż Aynalı Çarşı.

Gdzie leży meczet Orhana Gazi?

W historycznym centrum Bursy, w dzielnicy dawnych hanów, niedaleko Wielkiego Meczetu (Ulu Camii) i karawanseraju Emir Han. To czynna świątynia, więc warto ubrać się skromnie (zakryte ramiona i kolana), zdjąć buty przed wejściem i unikać pór modlitw.

Turcja | Widok na Bursę (Bursa Rainbow by sk na licencji CC BY-ND 2.0)