Meczet Eski w Edirne

Meczet Eski (tur. Eski Camii, czyli dosłownie „Stary Meczet”) to jeden z najstarszych osmańskich budynków w Edirne, wzniesiony w latach 1402–1414 w historycznym centrum miasta, obok bazaru. Jego wyróżniającą cechą jest pokaźnych rozmiarów kaligrafia islamska, zdobiąca zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne ściany budynku. To dobry punkt startowy zwiedzania, bo w pobliżu stoją też meczety Üç Şerefeli i Selimiye.

Turcja | Meczet Eski w Edirne (Turkey (Edirne) View of Old Mosque from 15th century at sunset time by Güldem Üstün na licencji CC BY 2.0)

Historia meczetu

Budowa meczetu rozpoczęła się w trudnych dla państwa osmańskiego czasach podziałów po najeździe Tamerlana i śmierci sułtana Bajazyda I. Pierwsze podwaliny pod świątynię położono w 1402 r. z rozkazu emira Sulejmana Çelebiego (najstarszego syna Bajazyda), władającego wówczas Rumelią. Budowę zakończył jednak dopiero w 1414 r. jego brat, sułtan Mehmet I, który na nowo zjednoczył państwo.

Architektem meczetu był Hacı Alaaddin z Konyi, natomiast budowniczym – Ömer ibn-i İbrahim. Ich imiona znamy dzięki inskrypcji znajdującej się nad zachodnim wejściem do świątyni.

Meczet znajduje się w historycznym centrum miasta, obok bazaru.

Początkowo świątynia nosiła nazwę Meczetu Piątkowego, jednak kilkadziesiąt lat później, w rezultacie wybudowania tuż obok nowego meczetu – Üç Şerefeli – przyjęło się nazywanie go Starym Meczetem.

Meczet został uszkodzony na skutek trzęsienia ziemi, a następnie odrestaurowany w 1753 r. z rozkazu sułtana Mahmuda I. Kolejną renowację przeprowadzono m.in. w 1965 r.

Jak wygląda Meczet Eski? Kopuły, minarety i kaligrafia

Meczet został wybudowany z ciętego kamienia, ma również nieliczne elementy ceglane. Jego brama wykonana jest z marmuru. Sala modlitewna meczetu ma kształt kwadratu i przykryta jest dziewięcioma kopułami wspartymi na czterech filarach. Świątynia ma trzy wejścia i nie ma dziedzińca. Budowla reprezentuje tzw. styl bursański – wielokopułowy typ meczetu rozwijany w pierwszej stolicy Osmanów, Bursie.

Stary Meczet ma dwa minarety, z których jeden powstał w czasach budowy świątyni, natomiast drugi dobudowano za panowania Murada II.

Meczet słynie z wymalowanych na jego ścianach ogromnych inskrypcji, pochodzących z II połowy XIX w. Kaligrafia koloru czarnego robi wrażenie nie tylko dzięki swym rozmiarom, ale również poprzez kontrast z białymi ścianami.

Do elementów XV-wiecznego, oryginalnego wyposażenia meczetu należą wykonane z kamienia mihrab i minbar.

Meczet jest czynną świątynią, dlatego warto odwiedzać go poza porami modlitw i w stroju zakrywającym ramiona i kolana (kobiety powinny mieć też nakrycie głowy). Po wyjściu łatwo dojść do największej perły miasta – meczetu Selimiye, dzieła architekta Sinana.

Co zobaczyć obok Meczetu Eski w Edirne?

Edirne było drugą stolicą państwa osmańskiego od lat 60. XIV w. do 1453 r., kiedy Mehmed II przeniósł dwór do Konstantynopola. Stąd w mieście tyle zabytków, a wiele z nich leży w zasięgu krótkiego spaceru od Eski Camii:

• Meczet Üç Şerefeli – zbudowany w latach 1437–1447 dla sułtana Murada II; jego południowo-zachodni minaret ma ponad 67 m i trzy balkony (stąd nazwa, dosłownie „Trzybalkonowy”). Kopuła o średnicy ok. 24 m była największą, jaką wcześniej wzniesiono w państwie osmańskim.
• Meczet Selimiye – dzieło Sinana z 1575 r., od 2011 r. na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
• Semiz Ali Paşa Çarşısı – bazar z 1568 r. położony w centrum, a obok niego kryte bazary Bedesten i Kavaflar Arastası.
• Kompleks Bajazyda II – zbudowany w latach 1484–1488; część dawnego szpitala mieści dziś muzeum historii medycyny islamskiej.

Edirne leży zaledwie 7 km od granicy z Grecją i ok. 20 km od granicy z Bułgarią. Więcej o mieście, jego zabytkach i słynnych zapasach Kırkpınar przeczytasz w artykule Edirne – miasto w europejskiej części Turcji.

Najczęstsze pytania o Meczet Eski w Edirne

Kiedy zbudowano Meczet Eski w Edirne?

Prace rozpoczęto w 1402 r. z polecenia emira Sulejmana Çelebiego, a ukończono w 1414 r. za panowania jego brata, sułtana Mehmeta I. Architektem był Hacı Alaaddin.

Dlaczego meczet nazywa się „Stary”?

Początkowo był to Meczet Piątkowy. Nazwę Eski Camii („Stary Meczet”) przyjął po wzniesieniu obok nowszego meczetu Üç Şerefeli.

Czy wolno zwiedzać Meczet Eski?

Tak, ale to czynna świątynia. Najlepiej przyjść poza porami modlitw, w stroju zakrywającym ramiona i kolana; kobiety powinny mieć też nakrycie głowy.