Edirne - miasto w europejskiej części Turcji

Edirne (dawny Adrianopol) to liczące ok. 180 tys. mieszkańców (2022) miasto w europejskiej części Turcji, zaledwie 7 km od granicy z Grecją i 20 km od granicy z Bułgarią. W latach 1365–1453 (z przerwami) było stolicą Imperium Osmańskiego, a dziś przyciąga meczetem Selimiye autorstwa Sinana, wpisanym w 2011 r. na listę UNESCO, oraz słynnymi zapasami Kırkpınar.

Turcja | Edirne znajduje się w europejskiej części Turcji (Edirne by rob Stoeltje na licencji CC BY 2.0)

Historia miasta

Malowniczą okolicę, w której położone jest dzisiejsze Edirne – zieloną dolinę u zbiegu rzek Tunca i Meriç (Marica) – zamieszkiwali niegdyś Trakowie. W tym miejscu istniała wcześniej osada Orestias, którą cesarz Hadrian w latach 20. II w. n.e. odbudował jako miasto i nazwał na swoją cześć Hadrianopolis. Z biegiem lat przyjęła się nazwa Adrianopolis (Adrianopol).

Po podziale Cesarstwa Rzymskiego Adrianopol przypadł Cesarstwu Wschodniemu. Pozostał w granicach Bizancjum do 1361 r., kiedy to zdobyli go Turcy Osmańscy. W 1365 r. uczynili go nową stolicą imperium. Miasto pozostało nią z przerwami aż do zdobycia Konstantynopola, czyli do 1453 r.

Pomimo utraty rangi stolicy, Edirne nie straciło wiele na swej ważności w Imperium Osmańskim. Sułtani chętnie przebywali w tamtejszym pałacu. Szczególnie upodobali sobie to miasto miłośnicy polowania, z Mehmedem IV Avcı (tur. „Łowca”) na czele – zielone okolice Edirne były bowiem obfite w zwierzynę. Przez Edirne maszerowały wojska sułtańskie, udające się na kampanię w Europie.

Edirne było istotną fortecą, broniącą dostępu do Stambułu w czasie wojen bałkańskich 1912-13. Po I wojnie światowej miasto przeszło na krótko w ręce Greków. Turcy odzyskali je w 1922 r.

Perły architektury osmańskiej

Edirne to wymarzone miejsce dla pasjonatów architektury osmańskiej. Najsłynniejszym zabytkiem miasta jest meczet Selimiye autorstwa największego osmańskiego architekta, Sinana, ukończony w 1575 r. i wpisany w 2011 r. na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Meczet nie jest zresztą jedynym śladem działalności Sinana w Edirne. Do jego dzieł należy również kilka łaźni oraz karawanserajów.

Turcja | Architektura w Edirne (by azcokgezdim na licencji Pixabay)

Do najstarszych budynków osmańskich w Edirne należą meczet Yıldırım oraz meczet Eski. Warto zobaczyć również meczet Üç Şerefeli z połowy XV w., a także imponujący swoją wielkością kompleks świątynny Bajazyda II. Należą do niego m.in. meczet, szkoła medyczna oraz szpital, w którym leczono niegdyś pacjentów z zaburzeniami psychicznymi, stosując w charakterze terapii odpowiednio dobrane zajęcia, muzykę, zapachy. Dziś mieści się tam Muzeum Zdrowia, w którym obejrzymy m.in. dawne narzędzia medyczne i rysunki.

Turcja | Edirne – najsłynniejszym zabytkiem miasta jest meczet Selimiye (spires reaching skyward by Alan L na licencji CC BY 2.0)

Zwiedzając Edirne, nie sposób ominąć też pałacu wybudowanego za panowania Murada II, mostu na Maricy oraz klimatycznej, pełnej starych zabudowań dzielnicy Kaleiçi.

Kaleiçi – stare miasto

Kaleiçi to najstarsza część Edirne, położona w samym centrum miasta. Jej umowne granice wyznaczają ulica Saraçlar – główny deptak miasta, pełniący podobną rolę jak stambulska İstiklal – oraz ulica Talata Paszy. Dzielnica zachowała dawny układ bardzo wąskich uliczek, które miejscami tworzą istny labirynt.

Turcja | Najstarszą dzielnicą miasta Edirne jest Kaleiçi (Kaleiçi by Omer Unlu na licencji CC BY 2.0)

Dawniej Kaleiçi zamieszkiwali w dużej mierze Grecy, Bułgarzy i Żydzi. Charakterystyczne dla ich budownictwa były dwupiętrowe kamienice z ogrodami, obok których zachowały się ciekawe przykłady architektury osmańskiej. Wiele zabytkowych domów odrestaurowano, choć część wciąż jest w złym stanie. W odnowionych budynkach działają kawiarnie i restauracje, pełne turystów.

Ponad zabudową dzielnicy góruje Wielka Synagoga, wzniesiona przez społeczność żydowską w 1907 r. i uważana za jedną z największych synagog w Europie. Po wieloletniej renowacji została ponownie otwarta w 2015 r.

Tłuste zapasy Kırkpınar w Edirne

Raz do roku, pod koniec czerwca lub na początku lipca, Edirne zmienia się w centrum narodowej tureckiej dyscypliny sportowej znanej jako yağlı güreş, czyli dosłownie „tłuste zapasy”. Nazwa ta bierze się stąd, że uczestnicy zawodów smarują się przed walką oliwą z oliwek. Zawody Kırkpınar w Edirne odbywają się od 1362 r., a w 2010 r. zostały wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Jak dojechać do Edirne

Edirne leży przy autostradzie łączącej Europę ze Stambułem, więc łatwo dotrzeć tu samochodem lub autobusem ze Stambułu – to popularny cel jednodniowej wycieczki. Miasto jest też naturalnym przystankiem dla osób podróżujących do Turcji lądem przez Bułgarię lub Grecję; więcej o trasach piszemy w tekście Jak dojechać do Turcji?.

Najczęstsze pytania

Co zobaczyć w Edirne w jeden dzień?

Obowiązkowo meczet Selimiye, a obok niego meczety Eski i Üç Şerefeli. Warto też przejść się po starej dzielnicy Kaleiçi, zajrzeć do Wielkiej Synagogi i odwiedzić Muzeum Zdrowia w kompleksie Bajazyda II nad rzeką Tundżą.

Kiedy odbywają się zapasy Kırkpınar?

Turniej olejnych zapasów Kırkpınar odbywa się co roku pod koniec czerwca lub na początku lipca. To jedno z najstarszych wciąż organizowanych zawodów sportowych na świecie, wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

Jak daleko jest z Edirne do granicy?

Edirne leży ok. 7 km od granicy z Grecją i ok. 20 km od granicy z Bułgarią, dlatego to pierwsze duże tureckie miasto na trasie dla osób przyjeżdżających lądem z Europy.