Wieża zegarowa w Izmirze

Wieża zegarowa (tur. Saat Kulesi) na placu Konak to symbol Izmiru i najbardziej znany obiekt w mieście – widnieje nawet w herbie miejskim. Ta mierząca 25 m wieża w stylu orientalnym powstała w 1901 r., a w latach 1983–1989 jej wizerunek zdobił rewers banknotu 500 lir. Stoi w samym centrum, przy stacji metra Konak, więc łatwo połączyć ją ze zwiedzaniem pobliskich zabytków.

Turcja | Wieża zegarowa znajduje się w samym sercu Izmiru na placu Konak (Izmir Clock Tower by CRUSTINA! na licencji CC BY-SA 2.0)

Prezent dla sułtana

Kiedy i dlaczego zbudowano wieżę zegarową w Izmirze?

Prace ruszyły 1 września 1900 r., budowę ukończono w sierpniu 1901 r., a uroczyste otwarcie odbyło się 1 września 1901 r. – w 25. rocznicę wstąpienia na tron sułtana Abdülhamida II. Nie była to zresztą jedyna wieża zegarowa wzniesiona w Imperium Osmańskim dla upamiętnienia tej rocznicy (w tym samym roku powstała chociażby równie znana wieża w Izmicie).

Wieża została zaprojektowana przez francuskiego Lewantyńczyka (mieszkańca imperium o korzeniach europejskich), architekta Raymonda Charles’a Péré. Według tureckich przekazów zegar mógł być darem cesarza niemieckiego Wilhelma II, ale ta informacja nie jest w pełni udokumentowana.

Jak zbudowana jest wieża i co oznaczają jej szczegóły?

Wieża stoi w samym sercu Izmiru, na placu Konak. Ma 25 m wysokości i cztery kondygnacje na planie ośmiokąta, a jej podstawa zajmuje ok. 81 m². Zbudowano ją z kamienia i marmuru na szkielecie z żelaza i ołowiu. Styl nawiązuje do architektury arabskiej, a kolumny wokół wieży kojarzą się z Afryką Północną.

U dołu, dookoła, rozmieszczone są cztery niewielkie fontanny w typie şadırvan (fontanny do ablucji), a zegary na czterech ścianach mają po 75 cm średnicy. Na czwartej kondygnacji dzwon podtrzymuje dwanaście kolumn.

Trzęsienia ziemi, kradzież zegara i renowacja

Wieża kilkakrotnie ucierpiała. W 1928 r. trzęsienie ziemi o sile 6,4 zniszczyło jej szczyt, a kolejne uszkodzenia przyniósł wstrząs o sile 5,2 z 1 lutego 1974 r. Zegar zatrzymał się wtedy o godzinie 2:04 w nocy – dokładnie w chwili wstrząsu. Naprawy zakończono w ciągu dwóch lat.

Po nieudanym zamachu stanu w lipcu 2016 r. skradziono zegar i fontanny; sprawcę zatrzymano w ciągu tygodnia. Od lutego do września 2019 r. wieżę odnowiono i wzmocniono.

Wieża zegarowa na banknocie i w miniaturze

Wizerunek wieży znalazł się na tureckim banknocie 500 lir (1983–1989). Jej model w skali 1:25 stoi w stambulskim parku miniatur Miniatürk. Więcej o tureckiej walucie i jej historii piszemy w artykule Waluta Turcji – lira turecka.

Jak dojechać do wieży zegarowej w Izmirze?

Plac Konak leży w centrum Izmiru, nad zatoką. Najwygodniej dojechać tu metrem do stacji Konak lub promem miejskim do przystani Konak. Do wieży można też dojść nadmorskim deptakiem z innych części nabrzeża Izmiru. Wieża stoi na otwartym placu i najczęściej ogląda się ją z zewnątrz, z poziomu fontann i palm wokół niej. Z placu blisko do bazaru Kemeraltı i zabytkowego Kızlarağası Han, a więcej atrakcji miasta opisujemy w tekście Izmir i jego okolice.

Turcja | Wieża zegarowa jest symbolem Izmiru (Clock tower and Mosque by Patty O’Hara na licencji CC BY-SA 2.0)

Najczęstsze pytania o wieżę zegarową w Izmirze

Gdzie jest wieża zegarowa w Izmirze?

Na placu Konak w centrum Izmiru, nad zatoką, przy stacji metra Konak. Plac jest też przystanią promów miejskich.

Kiedy zbudowano wieżę zegarową w Izmirze i kto ją zaprojektował?

Wieżę ukończono w sierpniu 1901 r., a otwarto 1 września 1901 r. Zaprojektował ją Raymond Charles Péré, francuski architekt z Lewantu.

Dlaczego zegar na wieży stanął o 2:04?

Podczas trzęsienia ziemi z 1 lutego 1974 r. zegar zatrzymał się o godzinie 2:04, czyli w momencie wstrząsu.