Dubaj współczesny – polityka, prawo, prawa człowieka

Dubaj jest dziedziczną monarchią wchodzącą w skład federacji Zjednoczonych Emiratów Arabskich: od 1833 r. rządzi nim ród al-Maktum, a od 2006 r. władzę sprawuje szejk Muhammad ibn Raszid al-Maktum, który jest jednocześnie wiceprezydentem i premierem ZEA. Formalnie federację określa się jako monarchię konstytucyjną, w praktyce jednak władza emirów jest niemal nieograniczona, a jedyny organ z wyborami – Federalna Rada Narodowa – ma charakter doradczy. Prawo opiera się na szariacie, choć reformy z 2020 r. wyraźnie złagodziły część przepisów obyczajowych (stan na 2026). Państwowe symbole federacji – flagę, godło i hymn – omawiamy w artykule Dubaj – flaga, godło, hymn.

Dubaj | Prawo Dubaju oparte jest na szariacie (Dubai JBR Hilton 2009 by stepnout na licencji CC BY 2.0)

Prawo w Dubaju: szariat i reformy

Prawo Dubaju oparte jest na szariacie, prawie muzułmańskim. Kodeks karny jest bardzo surowy – za przemyt narkotyków grozi nawet kara śmierci, a za samo ich posiadanie wieloletnie więzienie i deportacja. Zakazany i karany pozbawieniem wolności pozostaje homoseksualizm.

W listopadzie 2020 r. ZEA przeprowadziły dużą reformę prawa karnego. Przestały być przestępstwem dobrowolne stosunki pozamałżeńskie i wspólne mieszkanie par bez ślubu, zniesiono przepis łagodzący kary za tzw. zabójstwa honorowe, a spożywanie alkoholu przez osoby, które ukończyły 21 lat, przestało być karane. O tym, jak te zasady przekładają się na codzienne zachowanie turysty, piszemy w artykule Co wolno, a czego nie wolno robić w Dubaju.

Prawa kobiet są ograniczone m.in. w prawie rodzinnym. Panie nie mają jednak obowiązku zakrywania włosów czy noszenia muzułmańskich strojów okrywających większość ciała. Dubaj, obok Abu Zabi, należy do najbardziej pod tym względem liberalnych emiratów.

Kobiety mają czynne i bierne prawo wyborcze do Federalnej Rady Narodowej (organu doradczego, liczącego 40 członków) od pierwszych wyborów w 2006 r. Od 2019 r. połowę miejsc w Radzie zajmują kobiety – ZEA stały się wówczas jedynym państwem arabskim z parytetem płci w organie ustawodawczym. Połowę członków Rady (20 osób) wybiera kolegium elektorów wyznaczane przez władców emiratów, a drugą połowę mianują sami władcy; ostatnie wybory odbyły się w październiku 2023 r.

Dubaj | Zjednoczone Emiraty Arabskie to państwo będące federacją emiratów (Dubai 2012 by Mathias Apitz (München) na licencji CC BY-ND 2.0)

Polityka zagraniczna Emiratów

Przez dziesięciolecia ZEA, podobnie jak większość krajów arabskich, nie uznawały państwa Izrael. Zmieniło się to w 2020 r.: 13 sierpnia ogłoszono, a 15 września podpisano w Waszyngtonie tzw. Porozumienia Abrahamowe, na mocy których Emiraty nawiązały z Izraelem stosunki dyplomatyczne.

Od lat 90. ZEA ściśle współpracują ze Stanami Zjednoczonymi oraz Europą Zachodnią, zwłaszcza w dziedzinie bezpieczeństwa i handlu.

Po zamachach z 11 września 2001 r. ZEA zobowiązały się do pomocy w poszukiwaniu członków Al-Kaidy. Zmieniły również oficjalny stosunek do rządów talibów w Afganistanie (wcześniej jako jedno z nielicznych państw świata uznawały te rządy za prawomocne).

Problemy na arenie międzynarodowej

Zjednoczone Emiraty Arabskie nie mają określonych ostatecznie granic z Omanem i Arabią Saudyjską. Granica z Arabią Saudyjską przebiega zgodnie z porozumieniem z 1974 r.; z Omanem ZEA nie podpisały żadnego porozumienia.

W 1992 r. zaostrzył się spór z Iranem o wyspę Abu Musa (Iran obsadził ją wojskiem już w 1971 r., a w 1992 r. wydalił z niej pracowników utrzymywanych przez ZEA szkoły, przychodni i elektrowni) na Zatoce Perskiej. Wyspa ta jest istotna ze względów strategicznych, ponieważ można z jej terytorium kontrolować wejście do zatoki.

Dubaj | Kodeks karny w Dubaju jest bardzo surowy (Dhow-men by Nico Crisafulli na licencji CC BY 2.0)

Prawa człowieka

Artykuł 25. konstytucji Zjednoczonych Emiratów Arabskich zapewnia równe traktowanie ludzi bez względu na ich przynależność rasową, religijną, narodowościową i społeczną. Emiraty odznaczają się także znaczną wolnością wyznania oraz słowa, w porównaniu z innymi państwami regionu. Mimo to słyszy się o łamaniu praw człowieka również i w tym kraju.

Raporty organizacji Human Rights Watch wskazują na nieludzkie warunki mieszkania i pracy wielu imigrantów-robotników zatrudnionych w Dubaju – więcej o tej ciemnej stronie emigracji zarobkowej przeczytasz w artykule Dubaj – ludność i skład etniczny.

Krytyce podlega również często sytuacja kobiet oraz nierówna pozycja kobiet i mężczyzn wobec prawa (na przykład głośny przypadek aresztowania zgwałconej kobiety pod zarzutem „stosunków pozamałżeńskich”). Mimo to sytuacja kobiet w Dubaju i w innych emiratach jest o wiele korzystniejsza niż w wielu innych krajach regionu. Poziom wykształcenia kobiet jest dość wysoki.

Dubaj | Dubaj odznacza się także znaczną wolnością wyznania oraz słowa (Dubai by trec_lit na licencji CC BY 2.0)

Najczęstsze pytania o politykę i prawo w Dubaju

Kto rządzi Dubajem?

Dubaj to dziedziczna monarchia w federacji ZEA. Od 1833 r. rządzi nim ród al-Maktum, a od 2006 r. szejk Muhammad ibn Raszid al-Maktum, który jest także wiceprezydentem i premierem ZEA.

Czy w Dubaju obowiązuje szariat?

Prawo Dubaju opiera się na szariacie, a kodeks karny jest surowy – za przemyt narkotyków grozi nawet kara śmierci. W listopadzie 2020 r. zreformowano prawo karne: dobrowolne stosunki pozamałżeńskie i wspólne mieszkanie par bez ślubu przestały być przestępstwem.

Czy kobiety mogą głosować w Dubaju?

Tak, mają czynne i bierne prawo wyborcze do Federalnej Rady Narodowej od pierwszych wyborów w 2006 r. Od 2019 r. połowę miejsc w Radzie zajmują kobiety.