Historia Dubaju w pigułce

Przez długie wieki Dubaj był niewielką osadą rybaków i poławiaczy pereł. Przełomem okazał się rok 1833, gdy władzę objęła dynastia Al Maktum, rządząca emiratem do dziś, a prawdziwy skok rozwojowy nastąpił po odkryciu ropy w 1966 r. i powstaniu Zjednoczonych Emiratów Arabskich w 1971 r.

Dubaj | Widok na starą część Dubaju (View From Our Suite by Studio Sarah Lou na licencji CC BY 2.0)

Początki Dubaju – od pierwszych osad do handlu perłami

Pierwsze ślady osadnictwa na terenie dzisiejszego Emiratu Dubaju datuje się na ok. 3000 lat przed Chrystusem. Obszary te zamieszkiwali wówczas koczowniczy pasterze bydła.

W III w. n.e. tereny dzisiejszych ZEA zostały opanowane przez perskich Sasanidów. Pozostały pod panowaniem Persów do VII w., kiedy to podbite zostały przez arabskich Omajjadów oraz zislamizowane.

Za czasów kalifatu rejon dzisiejszego Dubaju znalazł się na szlaku handlowym prowadzącym na wschód, m.in. do Iranu. Istotną dziedziną było tu rybołówstwo, choć szczególną sławę przyniosły tej części półwyspu perły. Z czasem handel poławianymi w Zatoce Perskiej perłami nabrał dużego znaczenia. Statki handlowe docierały stąd nawet do Chin. Największa świetność handlu morskiego na tych terenach przypada na okres między VIII a XIII wiekiem.

Dubaj | Pierwsze ślady osadnictwa na terenie dzisiejszego Emiratu Dubaju datuje się na ok. 3000 lat p.n.e (DSC_1127 by Lazhar Neftien na licencji CC BY 2.0)

Pierwsza pisemna wzmianka o okolicach Dubaju pojawia się w roku 1095 w książce traktującej o geografii, autorstwa andaluzyjskiego historyka i geografa, Al-Bakriego. Samo miasto, czy raczej wówczas osada, pojawia się w zapiskach weneckiego handlarza perłami Gaspara Balbiego dopiero pod koniec XVI w. Od 1799 r. osada znana jest już pod nazwą Dubaj.

Pod władzą Abu Zabi i Brytyjczyków

Na początku XIX wieku Dubaj był osadą zależną od Abu Zabi, rządzoną przez ród Al Bu Falasa z plemiennej konfederacji Bani Jas. W 1833 r. grupa członków tego rodu pod wodzą Maktuma ibn Buttiego opuściła Abu Zabi i bez walki przejęła władzę w Dubaju. Tak powstała dynastia Al Maktum, która uczyniła Dubaj niezależnym szejkanatem i rządzi nim do dziś.

Jeszcze w 1820 r. szejk Dubaju oraz inni okoliczni szejkowie podpisali z Wielką Brytanią „Generalny Pokojowy Traktat Morski”, mający na celu rozprawienie się z piractwem w regionie. W późniejszych latach XIX wieku następują kolejne traktaty. W 1892 r. Dubaj staje się protektoratem brytyjskim. Znów zaczyna kwitnąć handel. Pod koniec stulecia obcokrajowcy stanowią ¼ mieszkańców emiratu. Czasy prosperity (nadal przede wszystkim dzięki handlowi perłami) trwały aż do Wielkiego Kryzysu w dwudziestoleciu międzywojennym.

Dubaj | Dubaj nocą (View from my hotel room at night by Joi Ito na licencji CC BY 2.0)

Ropa i powstanie ZEA – jak Dubaj stał się nowoczesnym miastem?

Oblicze Dubaju zaczyna zmieniać się diametralnie po odkryciu w tym rejonie złóż ropy naftowej w 1966 r.; pierwszy ładunek wysłano w 1969 r. Emirat bogaci się i rozwija; powstaje nowoczesna infrastruktura.

W 1971 r. Brytyjczycy opuszczają rejon Zatoki Perskiej. 2 grudnia tego roku Abu Zabi, Dubaj oraz cztery inne emiraty (Szardża, Adżman, Umm al-Kajwajn i Al-Fudżajra) utworzyły Zjednoczone Emiraty Arabskie, nowe niepodległe państwo. Siódmy emirat, Ras al-Chajma, dołączył do federacji w 1972 r.

Rosnące ceny ropy oraz długie, stabilne rządy dwóch kolejnych emirów (szejka Saida ibn Maktuma – od 1912 do 1958 r., oraz szejka Raszida ibn Saida Al Maktuma – od 1958 do 1990 r.) wpłynęły na błyskawiczny rozwój Dubaju. Emirat postawił na budowanie nowoczesnej infrastruktury, inwestycje budowlane oraz na turystykę, co ma zabezpieczyć go pod względem gospodarczym w obliczu wyczerpywania się zasobów dubajskiej ropy (więcej w artykule Gospodarka Dubaju). Nie uchroniło to jednak emiratu przed mocnym uderzeniem światowego kryzysu finansowego w 2009 r., który szczególnie dotknął rynek nieruchomości i budownictwo.

Najważniejsze daty w historii Dubaju

• ok. 3000 p.n.e. – pierwsze ślady osadnictwa
• 1095 – pierwsza wzmianka o okolicach Dubaju u Al-Bakriego
• 1820 – Generalny Pokojowy Traktat Morski z Wielką Brytanią
• 1833 – przejęcie władzy przez ród Al Maktum
• 1892 – Dubaj pod protektoratem brytyjskim
• 1958–1990 – rządy szejka Raszida, okres największej rozbudowy
• 1966 – odkrycie ropy naftowej
• 2 grudnia 1971 – powstanie ZEA
• 1972 – przystąpienie Ras al-Chajmy do federacji
• 2009 – kryzys zadłużenia Dubaju

Ślady dawnego Dubaju najlepiej zobaczyć w historycznej dzielnicy Al Bastakija oraz w Muzeum Dubajskim w forcie Al Fahidi.

Dubaj | Dubaj jest jednym z najszybciej rozwijających się miast na świecie (Dubai, August 2011 by Mispahn na licencji CC BY 2.0)

Najczęstsze pytania o historię Dubaju

Kiedy powstał Dubaj?

Pierwsze ślady osadnictwa na tym terenie datuje się na ok. 3000 r. p.n.e. Pierwsza pisemna wzmianka o okolicach Dubaju pochodzi z 1095 r. (Al-Bakri), a od 1833 r. emiratem rządzi dynastia Al Maktum.

Kiedy w Dubaju odkryto ropę?

W 1966 r.; pierwszy ładunek wysłano w 1969 r. Odkrycie ropy zmieniło oblicze emiratu i przyspieszyło jego rozwój.

Kiedy powstały Zjednoczone Emiraty Arabskie?

2 grudnia 1971 r. Dubaj, Abu Zabi i cztery inne emiraty utworzyły federację, a Ras al-Chajma dołączył w 1972 r.