Wyspa i miasto Hvar – twierdza, teatr i lawenda

Hvar to wyspa w środkowej Dalmacji – ma 68 km długości, ok. 10,7 tys. mieszkańców (spis 2021) i ponad 2700 godzin słońca rocznie, co czyni ją najbardziej słonecznym miejscem Chorwacji. Jej stolica, miasto Hvar, przyciąga wenecką twierdzą, renesansowym teatrem z 1612 r. i modnymi kurortami, a w czerwcu wyspę pokrywają fioletowe pola lawendy. Ze Splitu dopływa się tu promem lub katamaranem w 50 minut do 2 godzin.

„Głęboko wcięta zatoka. Wybielona w słońcu stara twierdza panuje nad miastem i portem (…) Woda krystaliczna. Co za roślinność! Pinie, cyprysy, magnolie, pomarańcze, morwy oliwki, granaty, figi, drzewa chlebowe. Palmy daktylowe w zielonych pióropuszach i palmy powiewające wachlarzami liści”.

Tak miasto Hvar opisał w dzienniku Wacław Kubacki*.

Chorwacja | Port w Hvarze (Hvar by Pierre Mounier na licencji CC BY-SA 2.0)

Miasto Hvar

Chorwacka miejscowość Hvar położona jest na jednej z wysp środkowej Dalmacji, noszącej tę samą nazwę.

Na przestrzeni IV-VII w. mieszkańcami wyspy byli kolejno: Grecy, Rzymianie i Słowianie. Zanim Hvar stał się wyłączną własnością Chorwatów doświadczył jeszcze dominacji weneckiej i austriackiej.

Dziś miasto jest kurortem wypoczynkowym, polecanym szczególnie miłośnikom luksusu i chętnie odwiedzanym przez turystów – liczba słonecznych dni w roku jest tu największa w skali całego kraju. Jeśli liczyć w godzinach, będzie to ponad 2,7 tys. słonecznych godzin rocznie.

Wąskie uliczki miasta pozwalają w pełni odczuć aurę dawnych czasów. Nad miastem górują średniowieczne klasztory: Dominikanów i Franciszkanów. O niegdysiejszych, burzliwych losach wyspy, przypominają beztroskim turystom: gotycki arsenał i wenecka twierdza z 1551 r.

Zabytkiem szczególnie dla pasjonatów dramatu jest znajdujący się na terenie Hvaru Teatr Miejski z 1612 r. – jeden z najstarszych teatrów publicznych w Europie. Więcej o zabytkach stolicy wyspy przeczytasz w artykule Miasto Hvar – zabytki i atrakcje. Latem (od czerwca do września) odbywa się w Hvarze festiwal teatralny, gdzie za scenę służą wnętrza niektórych zabytkowych budowli miasta.

Chorwacja | Zabytki Hvaru - renesansowa loggia, wieża zegarowa, a w tle na wzgórzu - hiszpańska forteca (Hvar by Verity Cridland na licencji CC BY 2.0)

Wyspa Hvar

Jeśli ktoś wybierze się na Hvar w czerwcu, owionie go słodki zapach lawendy, uprawianej tu od dziesięcioleci lawendy (Lavandula). Kwitnie ona właśnie w tym okresie roku, a pola nabierają fioletowej barwy. Na licznych straganach Hvaru można kupić płócienne woreczki z suszoną lawendą i olejki zapachowe. Taki lawendowy upominek to praktyczna pamiątka z wakacji – więcej podpowiedzi znajdziesz w tekście Agawa i lawenda – oryginalne pamiątki z Hvaru.

Chorwacja | Północne wybrzeże wyspy Hvar charakteryzuje się zróżnicowaną linią brzegową pełną półwyspów i zatoczek (View from Hvar fortress by alchen_x na licencji CC BY-SA 2.0)

Miasto (z chorwackiego: grad) Hvar zamieszkuje ok. 3,5 tys. osób (spis 2021), jest zatem niewielkie. Całą długą na 68 km i wąską na 4-10 km wyspę zamieszkuje ok. 10,7 tys. mieszkańców. Poza Hvarem do największych miejscowości wyspy należą: Stari Grad, Vrboska, Jelsa i Sućuraj. Północne wybrzeże wyspy charakteryzuje się zróżnicowaną linią brzegową pełną półwyspów i zatoczek, południowe zaś jest skaliste i strome. Całą wyspę porasta typowa roślinność śródziemnomorska z zaroślami typu makia i oczywiście wspomniane już fioletowe łany lawendy. Tutejsza ludność trudni się rybołówstwem oraz uprawą winorośli, oliwek, fig, rozmarynu i lawendy.

Podróżując po wyspie szczególną ostrożność powinni zachować kierowcy, tutejsze drogi są bowiem strome i kręte, a tym samym bardzo niebezpieczne. Na południowym wybrzeżu, między Hvarem a Jelsą, leży jedna z większych plaż południowego wybrzeża – Dubovica.

Jak dostać się na Hvar

Najwygodniej dopłynąć tu ze Splitu. Prom samochodowy Jadroliniji kursuje do Stari Gradu (ok. 2 godziny), a szybkie katamarany dla pieszych (m.in. Jadrolinija, Kapetan Luka, TP Line) dopływają bezpośrednio do miasta Hvar w niecałą godzinę. W sezonie (czerwiec–wrzesień) odpływa nawet kilkanaście kursów dziennie, zimą tylko 2–3. Bilet dla pieszego kosztuje zależnie od przewoźnika i terminu ok. 6–25 euro (stan na 2026). Rozkłady warto sprawdzać na stronach armatorów, bo zmieniają się sezonowo.

Chorwacja | Hvar nazywany bywa lawendową wyspą lub chorwacką Maderą (by Hans na licencji Pixabay)

*Wszystkie cytaty pochodzą z Dziennika (1966-1968) Wacława Kubackiego – wybitnego historyka literatury, pisarza, eseisty i krytyka.

Najczęstsze pytania

Jak dostać się na Hvar ze Splitu?

Prom samochodowy Jadroliniji płynie ze Splitu do Stari Gradu ok. 2 godzin, a katamarany dla pieszych dopływają prosto do miasta Hvar w niecałą godzinę. Bilet pieszego kosztuje ok. 6–25 euro zależnie od przewoźnika i sezonu (stan na 2026).

Kiedy kwitnie lawenda na Hvarze?

Lawenda kwitnie na Hvarze w czerwcu, a zbiory trwają zwykle do początku lipca. To najlepszy moment, by zobaczyć fioletowe pola w głębi wyspy i kupić świeże olejki oraz woreczki z suszem na straganach.

Czy na Hvarze można poruszać się samochodem?

Tak, ale drogi na wyspie są wąskie, strome i kręte, więc wymagają ostrożności. Auto najlepiej przewieźć promem do Stari Gradu; do samego miasta Hvar kursują tylko katamarany dla pieszych.