Pag – wyspa bez drzew

Pag jest piątą pod względem wielkości wyspą Chorwacji, położoną na Morzu Adriatyckim u wybrzeży północnej Dalmacji. Ma ok. 284 km² powierzchni i ok. 270 km linii brzegowej – najdłuższej wśród chorwackich wysp – a jej kamienisty, niemal pozbawiony drzew krajobraz przypomina powierzchnię Księżyca. Na wyspę można wjechać mostem od południa albo dopłynąć promem z Prizny na północy.

Największe miasto na wyspie również nosi nazwę Pag (ok. 3,2 tys. mieszkańców według spisu z 2021 r.), a całą wyspę zamieszkiwało w 2011 r. ok. 9 tys. osób. Drugim ośrodkiem jest Novalja. Wyspa jest podzielona administracyjnie między żupanie zadarską i licko-seńską.

Chorwacja | Wyspa Pag niemal w całości pokryta jest kamieniami (Pag by Áron Dallos na licencji CC BY 2.0)

Geografia wyspy Pag

Wyspa charakteryzuje się praktycznie zerowym występowaniem drzew. Mnóstwo tu za to kamieni, wśród których dostrzeżemy aromatyczne zioła oraz kępy traw. To właśnie te rośliny stanowią główne źródło pożywienia dla pasących się tu owiec. Na wyspie nie ma jezior ani żadnych potoków, jest jedynie kilka źródeł.

Najwyższym szczytem wyspy jest Sveti Vid, który wznosi się na 348 m n.p.m.

Głównym źródłem dochodów mieszkańców wyspy jest rolnictwo. Możliwe jest ono jednak jedynie w krasowych nizinach.

Klimat wyspy Pag

Wyspę charakteryzuje klimat śródziemnomorski. Maksymalne temperatury latem sięgają zwykle ok. 28 stopni Celsjusza, zimą natomiast rzadko spada poniżej zera.

Chorwacja | Widok na wyspę Pag (Pag by Áron Dallos na licencji CC BY 2.0)

Kuchnia wyspy Pag: ser paški sir

Prawdziwym specjałem na wyspie Pag jest twardy owczy ser, nazywany przez mieszkańców „paški sir”, dojrzewający od 2 do 18 miesięcy. Owce żywią się ziołami, na które osiada sól niesiona przez wiatr bora, a to nadaje mlekowi charakterystyczny smak. Komisja Europejska nadała serowi chronioną nazwę pochodzenia (ChNP) 25 listopada 2019 r. Więcej o nim w tekście Sery z wyspy Pag. Warto też skosztować domowego białego wina, czyli „paška žutica”, jagnięciny z ogniska czy wędzonej szynki z oliwą z oliwek. W restauracjach dominują potrawy lekkie: owoce morza oraz ryby. Prawdziwym specjałem jest tu zupa rybna oraz małże w sosie czosnkowym.

Atrakcje na wyspie Pag

Pag nie jest typowo turystyczną wyspą. Turyści przyjeżdżają tu głównie latem. Najchętniej odwiedzają ciche i urokliwe plaże położone między skałami. Młodzi ludzie wybierają przede wszystkim plażę Zrce, na której latem odbywają się szalone imprezy.

Chorwacja | Wyspę charakteryzuje klimat śródziemnomorski (Fish picnic boat tour and Pag Island, Croatia by Patty Ho na licencji CC BY 2.0)

Najlepiej rozwiniętą bazę noclegową mają miasteczka: Pag oraz Novalja.

Novalja znana jest z długiej, żwirowej plaży Zrće, położonej ok. 2 km od centrum miasta. Latem działają tam kluby (m.in. Aquarius, Papaya, Noa Beach Club) i organizowane są imprezy z didżejami. W mniejszych zatokach znajdują się także plaże piaszczyste.

Miasto Pag – sól, koronka i plan Juraja Dalmatinaca

Miasto Pag założono w 1443 r., a prace budowlane na dzisiejszym miejscu zaczęły się 18 maja 1443 r. W planowaniu układu ulic uczestniczył Juraj Dalmatinac (Giorgio da Sebenico). Najbardziej znanym zabytkiem jest kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, trójnawowa bazylika z czasów założenia miasta; obecną wysokość dzwonnicy nadano jej w 1526 r.

Z Pagiem związane są dwie lokalne tradycje:

• Sól – pierwsze wzmianki o produkcji soli na wyspie pochodzą z 999 r. Dziś w saline pod miastem wytwarza się ok. 33 tys. ton rocznie, czyli dwie trzecie chorwackiej produkcji.
• Koronka paska (paška čipka) – pierwsza wzmianka wiąże się z siostrami benedyktynkami w 1579 r., a w 2009 r. rzemiosło wpisano na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

Jak się dostać na wyspę?

Od strony południowej znajduje się zbudowany w 1968 roku most (ok. 300 m długości), łączący wyspę z lądem w rejonie Zadaru. Od strony północnej natomiast dostaniemy się na wyspę promem linii: Žigljen-Prizna.

Najczęstsze pytania

Jak dostać się na wyspę Pag?

Od południa na wyspę prowadzi Paški most (ok. 300 m), dostępny z drogi od strony Zadaru. Od północy kursuje prom na linii Prizna–Žigljen, wygodny dla osób jadących wybrzeżem od Rijeki i Senja. Rozkład promów warto sprawdzić przed wyjazdem, bo latem tworzą się kolejki.

Dlaczego na wyspie Pag prawie nie ma drzew?

Wyspę smagają silne wiatry, zwłaszcza zimna bora, która niesie sól z morza. Dlatego na kamienistym podłożu rosną głównie aromatyczne zioła i kępy traw, którymi żywią się owce. To właśnie ich mleko daje słynny ser paški sir.

Gdzie najlepiej nocować na wyspie Pag?

Najlepiej rozwiniętą bazę noclegową mają miasteczka Pag i Novalja. Novalja leży blisko plaży Zrce, więc wybierają ją osoby szukające życia nocnego, a spokojniejszy wypoczynek łatwiej znaleźć w Pagu i w mniejszych zatokach z piaszczystymi plażami.