Hala Sultan Tekke

Hala Sultan Tekke to meczet i mauzoleum na zachodnim brzegu Słonego Jeziora, ok. 6 km na południowy zachód od centrum Larnaki. Kryje grób Umm Haram, krewnej proroka Mahometa, która zginęła tu podczas arabskiego najazdu na Cypr ok. 649 r. – dlatego to jedno z najważniejszych miejsc islamu na wyspie. Obecny meczet w stylu osmańskim ukończono w 1817 r.

Meczet stoi tuż nad Słonym Jeziorem. Z brzegu widać dwie kopuły i jeden minaret, a wzdłuż wody rosną palmy – to jeden z najczęściej fotografowanych widoków w okolicy Larnaki. Budowlę wzniesiono z żółtych bloków kamiennych.

Cypr | Słone jezioro w Larnace, w tle: meczet Hala Sultan Tekke (Hala Sultan Tekke (Larnaca Salt Lake) by Viaggiamocela, Wikimedia Commons, na licencji CC BY-SA 4.0)

Położenie nad Słonym Jeziorem

Hala Sultan Tekke leży ok. 6 km od Larnaki, na zachodnim brzegu Słonego Jeziora. Zimą jezioro wypełnia się wodą, a latem wysycha i pokrywa się solną skorupą. Soli nie wydobywa się tu już od 1986 r. Teren objęto ochroną jako obszar Ramsar (2001 r.), a w zimie żeruje na nim od 2 tys. do 12 tys. flamingów.

Historia meczetu i grób Umm Haram

Budowlę wzniesiono w miejscu, gdzie znajdował się grób Umm Haram, uważanej za krewną (w innych źródłach także za mamkę) Mahometa. Według Wikipedii była żoną Ubady ibn as-Samita, towarzysza proroka, i mleczną siostrą matki Mahometa, Aminy. Stąd wyjątkowa ranga tego miejsca: źródła zaliczają je do trzeciego lub czwartego co do ważności miejsca świętego islamu, a dla muzułmanów na Cyprze to główny cel pielgrzymek. Od podziału wyspy w 1974 r. meczet leży w greckiej części Cypru, więc zorganizowane pielgrzymki zdarzają się rzadziej niż dawniej.

Umm Haram pochowano w miejscu jej śmierci – według tradycji spadła z muła w czasie oblężenia Larnaki przez wojska arabskie, w których walczył jej mąż, podczas pierwszego najazdu na Cypr w latach 647–649. Grób odnalazł w XVIII wieku derwisz szejk Hasan, który w 1760 r. wzniósł nad nim pierwsze sanktuarium. Meczet w klasycznym stylu osmańskim zbudowano z inicjatywy gubernatora Seyyida Mehmeda Emina Efendiego i ukończono w listopadzie 1817 r.

Hala Sultan Tekke jest kompleksem, na który składa się meczet, minaret, mauzoleum i parcele mieszkalne. O innych wyznaniach na wyspie piszemy w artykule Religie na Cyprze.

Tuż obok meczetu archeolodzy odkryli pozostałości dużego miasta z późnej epoki brązu (ok. 1600–1100 p.n.e.). Badania radarowe z lat 2010–2012 wykazały, że mogło zajmować nawet 50 ha i należało do największych osad tego okresu na Cyprze. Wykopaliska prowadzą tu od lat 70. XX w. zespoły szwedzkie, a ich wyniki wskazują na rozległe kontakty handlowe tego miasta w XV–XIV w. p.n.e.

Cypr | Hala Sultan Tekke – wnętrze meczetu (Interior of Hala Sultan Tekke by Son of Groucho na licencji CC BY 2.0)

Zwiedzanie meczetu Hala Sultan Tekke

Meczet leży przy drodze z Larnaki w stronę lotniska i Kiti, więc najwygodniej dojechać tu samochodem lub taksówką. To czynne miejsce kultu, dlatego obowiązuje skromny strój zakrywający ramiona i kolana, a przed wejściem do sali modlitewnej trzeba zdjąć buty. Aktualne godziny otwarcia warto sprawdzić na miejscu lub w informacji turystycznej w Larnace. Zimą, gdy jezioro wypełnia się wodą, można zobaczyć na nim flamingi.

Przy okazji wizyty warto obejść jezioro lub zajrzeć do centrum Larnaki, gdzie leży m.in. cerkiew św. Łazarza, a nad morzem ciągnie się promenada Finikoudes. Meczet leży w pobliżu lotniska, więc dobrze nadaje się na krótką wizytę w dniu przylotu lub odlotu.

Najczęstsze pytania

Kim była Umm Haram?

Umm Haram była krewną (według niektórych przekazów mamką) proroka Mahometa. Zginęła ok. 649 r. podczas arabskiego oblężenia Larnaki, spadając z muła, i została pochowana w miejscu śmierci, nad którym później wzniesiono Hala Sultan Tekke.

Jak ubrać się do meczetu Hala Sultan Tekke?

Strój powinien zakrywać ramiona i kolana, a przed wejściem do sali modlitewnej zdejmuje się buty. Kobiety mogą zostać poproszone o nakrycie głowy, dlatego warto mieć przy sobie chustę.

Kiedy najlepiej odwiedzić meczet?

Najlepiej zimą i wczesną wiosną, gdy Słone Jezioro jest wypełnione wodą i można na nim zobaczyć flamingi. Latem jezioro wysycha, a w upale lepiej przyjechać rano lub przed zachodem słońca.