Rzeki i jeziora na Cyprze
Opublikowano:
Aktualizacja:
Większość rzek na Cyprze to cieki okresowe: spływają z gór Troodos i Pentadaktylos do morza, a latem całkowicie wysychają. Najdłuższa z nich, Pedieos, ma 98 km, druga pod względem długości Gialias – 88 km. Naturalnych jezior słodkowodnych na wyspie nie ma; są za to dwa słone jeziora, koło Larnaki i Limassol, oraz liczne sztuczne zbiorniki retencyjne.
Najdłuższe rzeki Cypru
Cypr | Słone jezioro w Larnace (Larnaca Salt Lake by Anna & Michal na licencji CC BY 2.0)
Najdłuższą rzeką płynącą przez Cypr jest Pedieos (również rzeka okresowa). Płynie ona z okolic klasztoru Machairas przez Nikozję aż do Zatoki Famagusta, gdzie uchodzi niedaleko ruin starożytnej Salaminy. Rzeka liczy 98 km długości. Wraz z płynącą równolegle rzeką Gialias (Yialias) nawadnia równinę Mesaoria.
Gialias to druga pod względem długości rzeka wyspy (88 km). Również bierze początek w lesie Machairas, na wschodnim krańcu gór Troodos, płynie przez równinę Mesaoria i wpada do Zatoki Famagusta. Jak większość rzek na Cyprze, wysycha wiosną i pojawia się wczesną zimą wraz z nastaniem deszczów.
Źródła w górach
W górach Pentadaktylos znajdują się dwa źródła o nazwie Kefalovryso. Jedno z nich znajduje się w miejscowości Kythrea, drugie natomiast niedaleko Lapithos. Wiele źródeł mieści się też w górach Troodos. Niektóre z nich obfitują w minerały, które wykorzystywane są w lecznictwie.
Słone jeziora i zbiorniki retencyjne
Na Cyprze nie ma naturalnych jezior słodkowodnych. W okolicach Limassol i Larnaki leżą natomiast słone jeziora – dawne laguny, które w ciągu tysięcy lat zostały stopniowo oddzielone od morza. Sam kompleks Słonego Jeziora w Larnace to cztery połączone zbiorniki o łącznej powierzchni ok. 2,2 km², na których odnotowano ok. 85 gatunków ptaków wodnych. Zimą zatrzymuje się tu od 2 do 12 tys. flamingów, które żywią się słonowodnymi krewetkami. Latem woda wyparowuje, pozostawiając tylko sól; zbierano ją i eksportowano do 1986 r.
Legenda głosi, że słone jeziora swoje zasolenie zawdzięczają Świętemu Łazarzowi, który po tym jak pewna kobieta odmówiła mu jedzenia i picia powiedział: „aby Twoje winorośle uschły a jezioro było na zawsze słone”.
Słone jezioro Akrotiri koło Limassol
Drugie słone jezioro Cypru, nazywane Limassol Salt Lake lub Akrotiri, leży na półwyspie Akrotiri, na terenie brytyjskiej bazy suwerennej, i jest największym zbiornikiem śródlądowym wyspy: zajmuje ok. 10,65 km². Jest bardzo płytkie – ponad połowa jeziora ma mniej niż 30 cm głębokości – a latem wysycha całkowicie. Zimą przebywa tu według szacunków BirdLife International od 2 do 20 tys. flamingów. Od 20 marca 2003 r. jezioro jest objęte konwencją Ramsar.
Sztuczne zbiorniki retencyjne
Na wyspie zbudowano ok. 100 zapór i zbiorników retencyjnych ze słodką wodą, o łącznej pojemności ok. 330 mln m³. Największy jest zbiornik Kouris w dystrykcie Limassol: ukończono go w 1988 r., ma pojemność 115 mln m³, a zapora mierzy 110 m wysokości. Kolejne pod względem pojemności to Asprokremmos (52,4 mln m³, 1982 r.) i Evretou (24 mln m³, 1986 r.) w dystrykcie Pafos oraz Kannaviou (18 mln m³, 2005 r.). W północnej części wyspy największą zaporą jest Geçitköy (35 mln m³, 2014 r.). Ponieważ rzeki wysychają, to zbiorniki, a coraz częściej także instalacje do odsalania wody morskiej, zapewniają Cypryjczykom wodę pitną i do nawadniania. Ukształtowanie terenu, które decyduje o przebiegu rzek, opisujemy w artykule o warunkach naturalnych Cypru.
Cypr | Większość rzek na Cyprze ma charakter okresowy (Tzielefos bridge by Φ-Filippos-Κ na licencji CC BY 2.0)
Najczęstsze pytania o rzeki i jeziora na Cyprze
Jaka jest najdłuższa rzeka Cypru?
Pedieos, która ma 98 km długości. Płynie z okolic klasztoru Machairas przez Nikozję do Zatoki Famagusta, ale jak większość cypryjskich rzek jest rzeką okresową i latem wysycha.
Czy na Cyprze są naturalne jeziora?
Nie ma naturalnych jezior słodkowodnych. Są tylko dwa słone jeziora – w Larnace i na półwyspie Akrotiri koło Limassol – oraz sztuczne zbiorniki retencyjne.
Gdzie na Cyprze można zobaczyć flamingi?
Zimą flamingi zatrzymują się na obu słonych jeziorach, w Larnace (od 2 do 12 tys. ptaków) i na Akrotiri (od 2 do 20 tys.). Latem jeziora wysychają i ptaki odlatują.