Historia Pragi

Historia Pragi zaczyna się w IX wieku, gdy Przemyślidzi założyli gród na wzgórzu, na którym stoi dziś Zamek Praski. Złoty wiek miasto przeżyło za Karola IV, który w XIV wieku uczynił je stolicą cesarstwa i założył uniwersytet, a kolejny rozkwit – za Rudolfa II na przełomie XVI i XVII wieku. W XX wieku Praga była stolicą Czechosłowacji, a od 1993 r. jest stolicą Republiki Czeskiej.

Praga | Miejska Starówka nocą (old town by Davidlohr Bueso na licencji CC BY 2.0)

Prehistoryczne czasy Pragi

Czeski historyk František Palacký twierdzi, że prehistoryczne czasy z dziejów Pragi sięgają niemal w głąb tajemnic i baśniowych legend. Prawdą jest jednak, że archeolodzy znajdują nad Wełtawą ślady ludzi już z paleolitu (m.in. na Ládví i w Řeporyjach), a w młodszej epoce kamienia osiedlili się tu pierwsi rolnicy. Później na tych ziemiach zamieszkiwali Celtowie (Bojowie, od których pochodzi nazwa Bohemia), a od drugiej połowy VI wieku n.e. napływali Słowianie. Do najstarszych słowiańskich grodzisk na terenie dzisiejszej Pragi należą Butovice, Šárka i Zámka w Bohnicach – powstały prawdopodobnie w VIII wieku, a opustoszały w IX lub na początku X wieku.

Zamek Praski

W IX wieku na wzgórzu nad Wełtawą powstał Zamek Praski – najstarsze budowle na jego terenie pochodzą z lat 70.–80. IX wieku, z czasów księcia Borzywoja z rodu Przemyślidów. Towarzyszy mu do dziś piękna legenda o czeskiej księżniczce Libuszy, która miała, niczym Kasandra, nadprzyrodzony dar jasnowidzenia i sama wybrała to miejsce na siedzibę praskich władców i stolicę państwa.

Kupieckie miasto Przemyślidów

W XI i XII wieku Praga stała się miejscem, do którego przybywało wielu kupców, a także ulubionym miejscem osiadania na stałe dla Niemców, Żydów i przedstawicieli innych narodów europejskich. Niemcy stworzyli nawet własne autonomiczne miasto św. Gawła na prawym brzegu Wełtawy. W XIII wieku, za ostatnich Przemyślidów – Przemysła Ottokara II i Wacława II – Praga była już jednym z najbogatszych miast Europy Środkowej. Aż do 1784 roku nie była jednak jednolitym organizmem. Tworzyły ją odrębne miasta i osady: Stare Miasto, Malá Strana, Nowe Miasto, Hradczany i Wyszehrad.

Praga | Widok na kościół św. Wita (Catedral de San Vito, Praga by Enrique Fernández na licencji CC BY 2.0)

Karol IV i Rudolf II

Jednym z najambitniejszych władców czeskich był Karol IV (panował w latach 1346–1378), który uczynił Pragę stolicą Świętego Cesarstwa Rzymskiego. To on przebudował Hradczany, rozpoczął budowę gotyckiej katedry św. Wita i Mostu Karola, założył Nowe Miasto, a w 1348 roku ufundował praski uniwersytet – najstarszy w Europie Środkowej. Kolejny raz czasy swojej świetności przeżywała Praga za panowania Rudolfa II z dynastii Habsburgów, który przeniósł tu dwór cesarski. Dzięki temu władcy na przełomie XVI i XVII wieku do stolicy Czech ściągnęło wiele arystokratycznych rodzin, artystów i uczonych. Więcej o nich piszemy w artykule o najsławniejszych władcach Czech.

Od Habsburgów do niepodległości

Po defenestracji praskiej w 1618 roku i klęsce pod Białą Górą w 1620 roku Czechy na trzy stulecia znalazły się pod władzą Habsburgów. W zasadzie aż do połowy XIX wieku i znanej powszechnie Wiosny Ludów Praga była tak naprawdę w orbicie wpływów niemieckich. Dopiero odrodzenie narodowe i Zjazd Słowiański z 1848 roku uczyniły z niej na powrót typowo słowiańskie miasto.

Potem losy Pragi były dosyć burzliwe. W 1918 roku stała się stolicą niepodległej Czechosłowacji, w czasie II wojny światowej – stolicą Protektoratu Czech i Moraw, a po komunistycznym przewrocie w 1948 roku popadła w uzależnienie od ZSRR. W 1968 roku Praską Wiosnę stłumiły wojska Układu Warszawskiego. Państwo stało się wolne w 1989 roku, po aksamitnej rewolucji, a od 1 stycznia 1993 roku Praga jest stolicą Republiki Czeskiej.

Najważniejsze daty w historii Pragi

Rok	Wydarzenie
ok. 880	Początki grodu na wzgórzu zamkowym (Przemyślidzi)
973	Utworzenie biskupstwa praskiego
1348	Karol IV zakłada uniwersytet i Nowe Miasto
1357	Początek budowy Mostu Karola
1618	Defenestracja praska, początek wojny trzydziestoletniej
1784	Połączenie czterech miast w jedną Pragę
1918	Praga stolicą Czechosłowacji
1948	Przewrót komunistyczny
1968	Praska Wiosna i interwencja wojsk Układu Warszawskiego
1989	Aksamitna rewolucja
1993	Praga stolicą Republiki Czeskiej

Czechy | Most Karola w Pradze (Charles Bridge by Karel Macalik na licencji CC BY 2.0)

Legenda o Pradze

Czy z dawnych, średniowiecznych legend coś mamy w Pradze naprawdę? Z pewnością samą nazwę stolicy. Czeskie słowo práh będące podstawą nazwy stolicy oznacza próg domu. A przecież słowa legendy o Libuszy wyraźnie wskazują na to, że jasnowidząca księżniczka rozkazała budowniczym stawiać gród w miejscu, w którym spotkają człowieka ciosającego próg własnego domostwa. Zresztą, według tej starej legendy, Libusza przepowiedziała miastu, że zyska sławę w całym świecie. Najwyraźniej czeska księżniczka nie pomyliła się ani odrobinę. Z Pragą wiąże się też legenda o Golemie – glinianym olbrzymie rabina Löwa z żydowskiego Josefova.

Najczęstsze pytania o historię Pragi

Kiedy powstała Praga?

Początki grodu na wzgórzu zamkowym sięgają ok. 880 r., za czasów księcia Borzywoja z rodu Przemyślidów. Ślady osadnictwa na terenie dzisiejszej Pragi są jednak znacznie starsze – archeolodzy datują najstarsze z nich na paleolit, a słowiańskie grodziska w Butovicach i Šárce na VIII wiek.

Kiedy Praga stała się jednym miastem?

W 1784 r. Stare Miasto, Malá Strana, Nowe Miasto, Hradczany i Wyszehrad połączono w jeden organizm. Wcześniej były to odrębne miasta i osady.

Od kiedy Praga jest stolicą Republiki Czeskiej?

Od 1 stycznia 1993 r., gdy rozpadła się Czechosłowacja. Stolicą Czechosłowacji Praga była od 1918 r.