Legenda o księżniczce Libuszy

Libusza to legendarna czeska władczyni i jasnowidzka, która według średniowiecznych kronik – najstarszą spisał w XII wieku Kosmas – poślubiła Przemysła Oracza, dając początek dynastii Przemyślidów, i przepowiedziała powstanie Pragi. Tradycja umieszcza jej siedzibę na praskim Wyszehradzie. Dla Czechów jest postacią niezwykle ważną, niczym matka-założycielka narodu i jego stolicy.

Kim była księżniczka Libusza?

Praga | Jeden z pomników na moście Karola (Saint on the Charles Bridge by Andreas Gohr na licencji CC BY-SA 2.0)

Kim była królowa Libusza, córka Kroka?

Wszystko zaczyna się od znanej nam legendy o Czechu, Lechu i Rusie. Tylko, że tym razem nie śledzimy losów Lechity, ale idziemy tropem jego brata – Czecha, który zmarł niestety bezdzietnie.

Posłańcy z ludu poszli po radę do jego braci i wrócili z odpowiedzią, że na władcę Czechów wybrać należy Kroka. Mądry ten król miał trzy córki, z których każda posiadała jakiś nadprzyrodzony dar. Kazi była uzdrowicielką, a Teta czarodziejką, związaną w przekazach z kultem pogańskich bóstw.

Najmłodsza córka Kroka, Libusza, była słynną jasnowidzką i przepowiadała ludziom przyszłość. Cieszyła się wielkim zaufaniem ludu, więc po śmierci swojego ojca została wybrana królową.

Jak Libusza wybrała męża i dała początek Przemyślidom?

Libusza sprawowała władzę na grodzie Wyszehrad – dziś to jedno z miejsc, które koniecznie trzeba zobaczyć w Pradze. Jednak spokoju jako takiego tam nie zaznała. Albowiem w wielkim niebezpieczeństwie znajdowała się niewiasta u steru rządów, która była niezamężna.

I tak się faktycznie stało. Libusza bowiem, jak to władczyni, rozsądzała wiele sporów. Kiedy pewnego dnia rozzłoszczony poddany podważył jej wyrok, twierdząc, że kobieta nie będzie mu rozkazywać, Libusza zrozumiała, że dłużej nie może odwlekać decyzji o zamążpójściu.

Doradziła swoim poddanym, gdzie mają szukać mężczyzny, godnego zostać ich władcą. Mieli oni wziąć królewskiego konia i szukać męża w rodzie Stadiców, w krainie Lemuzów. Był nim Przemysł Oracz, a poznać go mieli po tym, że zajmował się tą czynnością, jaką mu w imieniu przypisano i orał za pomocą pary wołów.

Przemysł, któremu zaproponowano objęcie tronu, zgodził się i przybył na wzgórze Wyszehrad. Został mężem Libuszy oraz zapoczątkował panowanie rodu Przemyślidów, rządzącego Czechami dzielnie i wytrwale aż do 1306 roku. Najwybitniejszych z nich przedstawiamy w artykule Najsławniejsi władcy Czech.

Praga | Językoznawcy są zdania, że nazwa Praha wzięła się od progów na rzece Wełtawie (Praha - the bridges by horslips5 na licencji CC BY 2.0)

Jak według legendy powstała Praga?

Na miejsce wybudowania siedziby czeskich królów Libusza wskazała tereny dzisiejszej Pragi. W swoim widzeniu, stojąc na wzgórzu Wyszehrad, kazała swoim panom iść nad Wełtawę i rozpocząć stawianie osady tam, gdzie zobaczą mężczyznę budującego próg domu.

Stąd zresztą wzięła się nazwa stolicy “Praha” – od progu. A i ten próg ma znaczenie symboliczne. Libusza bowiem wskazała na to, że tak jak w progach domostw kłaniają się goście tak i w progu jej królestwa kłaniać się będą inni władcy. Jak jest faktycznie?

Co o Libuszy i nazwie Praga mówią historycy?

Archeolodzy są zdania, że początki osadnictwa w tym miejscu sięgają czasów neolitycznych. Libusza jest postacią legendarną, a przekazy umieszczają ją w VIII wieku. Mniej więcej w 2. połowie IX wieku zaczęto stawiać tam Zamek Praski – siedzibę czeskich władców.

Językoznawcy są też zdania, że abstrahując od legendy, nazwa “Praha” wzięła się od progów na rzece Wełtawie, które tak licznie występowały w tym miejscu.

Prawdziwy rozkwit miasto przeżyło za dwóch władców – słynnego Karola IV, który w XIV wieku sprawił, że Praga stała się stolicą cesarstwa, i Rudolfa II Habsburga, panującego na przełomie XVI i XVII wieku, dzięki któremu miasto zyskało status ośrodka życia politycznego oraz kulturalnego ówczesnej Europy. Więcej o dziejach miasta przeczytasz w artykule Historia Pragi.

Najczęstsze pytania o Libuszę

Czy księżniczka Libusza istniała naprawdę?

To postać legendarna. Przekazy umieszczają ją w VIII wieku, a najstarszą wersję opowieści spisał w XII wieku Kosmas.

Skąd wzięła się nazwa Praga?

Według legendy Libusza kazała założyć gród tam, gdzie ludzie zobaczą budowniczego próg domu (czes. práh). Językoznawcy wiążą nazwę z progami na Wełtawie.

Gdzie według legendy mieszkała Libusza?

Na grodzie Wyszehrad, dziś jednym z miejsc wartych zobaczenia w Pradze. Tam przybył do niej Przemysł Oracz, założyciel dynastii Przemyślidów.