Mauzoleum Lenina

Mauzoleum Lenina to granitowy grobowiec na Placu Czerwonym w Moskwie, pod murami Kremla, w którym od 1924 r. wystawione jest zabalsamowane ciało Włodzimierza Lenina. Obecny, kamienny budynek według projektu Aleksieja Szczusiewa oddano w 1930 r. Wstęp jest bezpłatny, mauzoleum otwierane jest zwykle od 10:00 do 13:00, a w środku obowiązuje zakaz fotografowania.

Gdyby Lenin mógł zrealizować swą wolę i zostać pochowanym obok matki w Petersburgu, jego mauzoleum oczywiście by nie powstało.

Rosja | Mauzoleum Lenina na Placu Czerwonym (Russia_3334 - Red Square by Dennis Jarvis na licencji CC BY-SA 2.0)

Dlaczego ciało Lenina zabalsamowano „dla potomnych”?

Jednak Biuro Polityczne zdecydowało zupełnie inaczej – wbrew woli rodziny, kilka dni po śmierci wodza (zm. 21.01.1924), jego ciało zostało złożone w mauzoleum na Placu Czerwonym.

Stalin bowiem, na widok rzeszy osób pragnących złożyć hołd Leninowi, stwierdził, że jego ciało trzeba zachować dla potomnych. Patolog, profesor Aleksiej Abrikosow, otrzymał zlecenie wstępnego zabalsamowania zwłok.

Pogrzeb odbył się 27 stycznia i po uroczystości rozpoczął się proces mumifikacji ciała przeprowadzony przez biochemika prof. Zbarskiego i anatoma profesora Worobiowa, którzy stanęli przed nie lada wyzwaniem. Pierwsze plamy wybielano, zaszyto powieki i usta, mózg zaś schowano w tajnym laboratorium. Ponoć przeprowadzano na nim badania mające na celu wykrycie źródła geniuszu…

W roku 1924 substancja mumifikująca została wykrystalizowana – rozkład został powstrzymany, a skład eliksiru skrzętnie ukryty tajemnicą państwową.

Jak zbudowano Mauzoleum Lenina na Placu Czerwonym?

Projekt mauzoleum stworzył architekt Aleksiej Szczusiew. Obiekt początkowo zbudowano z drewna. Inspirowany był on budowlami egipskimi i irańskimi, a konkretnie: piramidą w Sakkarze i grobowcem Cyrusa Wielkiego, króla perskiego. Wtedy też zbudowano Leninowi sarkofag, według projektu Mielnikowa.

Mauzoleum właściwe, wzniesione na planie prostokąta, oddano w roku 1930, po szesnastu miesiącach budowy. Zbudowane jest ono z czerwonego i czarnego granitu, marmuru, labradoru i porfiru. Projekt w zasadzie pozostał ten sam, nieznacznie tylko zmodyfikowany przez Mielnikowa. Składa się z trzymetrowej podstawy, galerii i schodkowego zwieńczenia. Wejście jest olbrzymie, a w nadproże został wbudowany blok skalny o wadze 60 ton. Jest w nim wyryte nazwisko wodza rewolucji. W środku znajduje się sala z kryształowym sarkofagiem, który chronią stalowe barierki. Poniżej, w dolnych kondygnacjach, dodatkowo znajdują się laboratoria chemiczne i zaplecze techniczne.

Rosja | Mauzoleum wzniesiono na planie prostokąta, jako materiał wykorzystano czerwony i czarny granit, marmur, labrador i porfir (The Lenin Mausoleum by Bernt Rostad na licencji CC BY 2.0)

Kontrowersje wokół ciała Lenina i grobu Stalina

Ciało Lenina wywieziono raz na Syberię, podczas II wojny światowej. W ciągu tygodnia mumia jest zabezpieczana 2 razy, raz na 18 miesięcy jest gruntownie konserwowana, a Mauzoleum jest zamykane. Do budynku nie wolno wchodzić z aparatem fotograficznym, ciało ogląda się bardzo szybko i czuwają nad tym strażnicy.

Mauzoleum jest obiektem wielu kontrowersji. Po śmierci Stalina w 1953 r. jego zabalsamowane ciało złożono w mauzoleum obok Lenina, jednak w 1961 r., w ramach rozprawy Chruszczowa z kultem jednostki, usunięto je i pochowano pod murem Kremla. Stalin spoczywa więc obok mauzoleum – za nim, przy murze, można oglądać niewielki nagrobek z jego popiersiem. Mówi się także o przeniesieniu ciała Lenina tam, gdzie chciał on być pochowany, jednak przeciwni są temu komuniści.

Jak zwiedzać Mauzoleum Lenina?

Mauzoleum jest czynne we wtorki, środy, czwartki, soboty i niedziele w godzinach 10:00–13:00, a wstęp jest bezpłatny (stan na 2026; obiekt bywa czasowo zamykany, np. przed uroczystościami na Placu Czerwonym). W środku nie wolno fotografować ani filmować, rozmawiać, trzymać rąk w kieszeniach, a mężczyźni muszą zdjąć nakrycie głowy. Wizytę łatwo połączyć z innymi atrakcjami z listy 10 miejsc, które koniecznie musisz zobaczyć w Moskwie.

Najczęstsze pytania

Czy wejście do Mauzoleum Lenina jest płatne?

Nie, wstęp do mauzoleum jest bezpłatny. Trzeba jednak odstać w kolejce i przejść kontrolę bezpieczeństwa, a większe torby i aparaty najlepiej zostawić w przechowalni, bo w środku obowiązuje zakaz fotografowania i filmowania.

W jakich godzinach można zobaczyć ciało Lenina?

Mauzoleum otwierane jest we wtorki, środy, czwartki, soboty i niedziele od 10:00 do 13:00 (stan na 2026). Bywa czasowo zamykane, np. podczas przygotowań do uroczystości na Placu Czerwonym, dlatego przed wizytą warto sprawdzić aktualne informacje.

Czy Stalin był pochowany w Mauzoleum Lenina?

Tak, jego ciało leżało w mauzoleum obok Lenina od 1953 do 1961 roku. Potem, w ramach walki z kultem jednostki, zostało usunięte i pochowane przy murze Kremla, tuż za mauzoleum, gdzie dziś stoi jego nagrobek z popiersiem.