Góra Howerla - najwyższy punkt Ukrainy

Howerla (Говерла, 2061 m n.p.m.) to najwyższa góra Ukrainy i najwyższy szczyt pasma Czarnohory w Karpatach Wschodnich. Leży na granicy obwodów zakarpackiego i iwanofrankiwskiego, ok. 17 km od granicy z Rumunią. Najpopularniejszy szlak prowadzi z bazy Zaroślak koło Worochty: ok. 1100 m przewyższenia i 2–4 godziny marszu w górę.

Ukraina | Howerla (2061 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Ukrainy w paśmie Czarnohory (Говерла 2015 by Olexdj, Wikimedia Commons, w domenie publicznej, udostępnione przez autora)

Nazwa góry pochodzi z języka węgierskiego i oznacza „śnieżną górę” (Hóvár). Data pierwszego wejścia turystycznego nie jest znana, ale w 1880 r. Leopold Wajgel wytyczył pierwszy szlak turystyczny na szczyt, a rok później zbudowano pierwsze schronisko.

Co leży w okolicach Howerli?

W pobliżu Howerli leżą miejscowości: Rachów, Jasinia i Worochta. Na wschodnim zboczu góry znajduje się główne źródło rzeki Prut. W miejscu, gdzie woda znalazła sobie ujście pośród skał, powstał najwyższy na Ukrainie wodospad – Prut o wysokości ok. 80 m.

Co znajdziemy na szczycie Howerli?

Howerla ma formę stożka. Na szczycie góry ustawiono maszt z flagą, tryzub – godło Ukrainy, a także krzyż, oznaczający wierzchołek góry. Na Howerli stoi też obelisk, wysoki na kilka metrów, wyznaczający najwyższy punkt przechodzącej tutaj niegdyś granicy Polski i Czechosłowacji. Poza flagą, godłem, krzyżem i obeliskiem na szczycie znajduje się marmurowa płyta z 25 kapsułami z ziemią ze wszystkich regionów Ukrainy. Od 1990 r. 16 lipca, w rocznicę Deklaracji o suwerenności państwowej, na szczycie tradycyjnie wciąga się ukraińską flagę.

Co widać ze szczytu Howerli?

Z wierzchołka Howerli zobaczyć można praktycznie całe Karpaty ukraińskie. Przy dobrej widoczności na północy dostrzec można miasta, takie jak Iwano-Frankiwsk, Kołomyja i Śniatyn, a na południu – rumuńskie miasto Sygiet Marmaroski. Dobrze widać też niedaleki szczyt Petros (2020 m).

Howerla zimą – co zmienia śnieg

Zimą Howerla zamienia się w białą piramidę, a krzyż na szczycie pokrywa gruba warstwa śniegu. Wejście o tej porze roku wymaga doświadczenia i sprzętu zimowego: niektóre trasy w sezonie zimowym (od późnej jesieni do maja) klasyfikuje się według radzieckiej skali jako kategorię 1A.

Przyroda Howerli i Karpackiego Parku Narodowego

Podnóże góry porastają lasy bukowe i świerkowe, a powyżej rozciąga się pas subalpejskich łąk – połonin. Na Howerli odnotowano 45 gatunków roślin i zwierząt wpisanych do „czerwonej księgi” Ukrainy. W lipcu i sierpniu na zboczach rośnie obficie czarna jagoda, która potrafi wydłużyć marsz o niejeden postój.

Zaroślak i szlaki turystyczne na Howerlę

Howerla leży na terenie Karpackiego Parku Narodowego i Karpackiego Rezerwatu Biosfery (więcej o parkach w przeglądzie parków narodowych Ukrainy) i jest popularnym celem turystycznym. U jej podnóża, 21 km od wsi Worochta, na wysokości 1200 m znajduje się baza turystyczna Zaroślak, która w 2019 r. oferowała ok. 100 miejsc w pokojach dwuosobowych. Niektórzy turyści wybierają jednak nocleg w namiocie. Z bazy na górę wiedzie wiele szlaków turystycznych o różnym stopniu trudności. Długość trasy wynosi ok. 10 km, różnica poziomów ponad 1100 m, a czas przejścia – 2-4 godziny w zależności od trasy. Szlaki są dobrze oznakowane.

O czym pamiętać, wspinając się na Howerlę?

Z zasady szlaki na Howerlę czynne są od maja do listopada. Wybierając się na wyprawę na Howerlę, sprawdź warunki pogodowe w wysokich partiach gór. Wspinaczka górska, bez względu na jej popularność, jest zawsze związana z niebezpieczeństwem, i niestety – od czasu do czasu – nieszczęśliwe wypadki się zdarzają. Zimą dochodzi jeszcze możliwość schodzenia lawin. Nie należy w żadnym wypadku naśladować turystów idących na wierzchołek w plażowych klapkach, koszulkach i szortach, ponieważ na trasie mogą się trafiać odcinki śliskie i niewygodne, a w masywie Czarnohory zdarzają się nagłe zmiany pogody. Jasne słońce w ciągu kilku minut ustępuje deszczowym chmurom, albo zaczyna wiać przenikliwy wiatr. Dlatego zalecamy zabierać ze sobą ciepłe rzeczy, płaszcze przeciwdeszczowe i oczywiście odpowiednie obuwie.

Czy można teraz wejść na Howerlę?

Od 2022 r. w Ukrainie trwa pełnoskalowa wojna. Obwody zakarpacki i iwanofrankiwski należą do regionów, do których brytyjskie MSZ odradza wszystkie podróże poza niezbędnymi (dla większości pozostałych regionów kraju – wszystkie podróże) (stan na wrzesień 2026). Przestrzeń powietrzna Ukrainy pozostaje zamknięta, a ataki rakietowe i dronowe zdarzają się także na zachodzie kraju. Przed wyjazdem sprawdź aktualne komunikaty polskiego MSZ, zasady Karpackiego Parku Narodowego oraz ewentualne ograniczenia w strefie przygranicznej z Rumunią, przez którą biegnie grzbiet Czarnohory. O dojeździe przeczytasz w artykule Jak dotrzeć na Ukrainę.

Najczęstsze pytania

Ile trwa wejście na Howerlę?

Z bazy Zaroślak (ok. 1200 m n.p.m.) wejście na szczyt zajmuje 2–4 godziny, zależnie od wybranego szlaku i kondycji. Trasa ma ok. 10 km w obie strony i ponad 1100 m przewyższenia, więc na całą wycieczkę warto zarezerwować cały dzień.

Skąd rusza szlak na Howerlę?

Najpopularniejszy start to baza Zaroślak na wysokości ok. 1200 m, 21 km od Worochty. Z bazy prowadzi kilka szlaków o różnym stopniu trudności – krótszy i bardzo stromy oraz dłuższy, łagodniejszy.

Kiedy najlepiej wejść na Howerlę?

Szlaki są zwykle czynne od maja do listopada, a najpewniejsza pogoda panuje latem i wczesną jesienią. Zimą wejście wymaga doświadczenia i sprzętu zimowego ze względu na śnieg, oblodzenie i zagrożenie lawinowe.

Czy wejście na Howerlę jest trudne?

Szlak jest dobrze oznakowany i nie wymaga umiejętności wspinaczkowych, ale jest stromy i miejscami kamienisty. Potrzebne są dobre buty, ciepła i przeciwdeszczowa odzież oraz obserwowanie pogody, która w Czarnohorze zmienia się bardzo szybko.