Karpaty ukraińskie
Opublikowano:
Aktualizacja:
Karpaty ukraińskie to część Karpat Wschodnich, która zajmuje 10,3% powierzchni całych Karpat i 3,6% powierzchni Ukrainy. Najwyższym pasmem jest Czarnohora z Howerlą (2061 m n.p.m.), najwyższym szczytem kraju. Podobnie jak polskie Bieszczady to obszary mało zniszczone, z pierwotnymi lasami bukowymi, połoninami i tradycyjną kulturą Hucułów, Bojków i Łemków – najlepiej przyjechać tu późną wiosną lub latem.
Ukraina | Widok na Karpaty (by whoalice-moore na licencji Pixabay)
Pasma górskie
Łańcuchy Karpat Wschodnich ciągną się od Przełęczy Łupkowskiej (na granicy polsko-słowackiej), dalej tworzą łuk skręcający na południowy wschód i biegną przez Ukrainę aż w głąb Rumunii.
W skład ukraińskiej części Karpat Wschodnich wchodzą następujące pasma: Bieszczady Wschodnie, część Gór Sanocko-Turczańskich, Beskidy Brzeżne, Gorgany, Beskidy Pokucko-Bukowińskie, Połonina Równa, Połonina Borżawa, Połonina Czerwona, Świdowiec, Czarnohora, Połoniny Hryniawskie, a także część Łańcucha Wyhorlacko-Gutyńskiego.
Podział Bieszczad na Wschodnie i Zachodnie zbiega się z granicami ukraińsko-polskimi. Najbardziej na wschód wysunięty fragment pasma zachodniego – Przełęcz Użocka – znajduje się po stronie ukraińskiej, ale zaledwie 200 m od polskiej granicy.
Pasmo wschodnie w całości leży po stronie ukraińskiej. W jego obrębie znajduje się najwyższy szczyt Bieszczad – Pikuj (1405 m n.p.m.).
Najwyższym pasmem ukraińskich Karpat Wschodnich jest Czarnohora. W jego północno-zachodniej części wznosi się najwyższy szczyt Ukrainy – Howerla. U wschodniego podnóża tej góry ma swoje źródło rzeka Prut.
Krajobraz Czarnohory jest urozmaicony dzięki polodowcowym jeziorkom.
Czarnohorę porasta w dużej części pierwotny las bukowy, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Bukowiną porośnięte jest również pasmo Świdowca. Potoki spływające ze zboczy Świdowca zasilają Cisę, najdłuższy dopływ Dunaju.
Ciekawy krajobraz prezentuje pasmo Gorgan. Oprócz lasów bukowo-jodłowych i świerkowych oraz kosodrzewiny zobaczymy tu duże pola rumowisk skalnych, zwanych lokalnie gorganem.
W południowej części Gorgan znajduje się największe jezioro ukraińskich Karpat – przepiękny Synewyr.
Ukraina | Krajobrazy obwodu zakarpackiego (by SofiLayla na licencji Pixabay)
Klimat Karpat ukraińskich
Klimat Karpat Wschodnich można opisać jako umiarkowany kontynentalny. Charakteryzuje się raczej łagodną zimą oraz ciepłym, ale nie upalnym latem. Wiosna i jesień są dość długie i ciepłe.
Latem do południowych stoków dociera ciepłe powietrze znad Niziny Węgierskiej i Morza Czarnego.
Ostrzejszy klimat panuje w wyższych partiach Czarnohory.
Temperatura w zimie w większej części Karpat ukraińskich wynosi średnio od -5 do -7ºC, chociaż może i nierzadko spaść do -10, -15ºC. Na najwyższych szczytach i w niektórych dolinach może być nawet zimniej.
Latem w Karpatach jest przyjemnie ciepło; temperatura rzadko przekracza 30º C.
Deszcz najczęściej pada w czerwcu i lipcu. Lipiec i sierpień to również sezon burzowy.
Flora i fauna
Region karpacki należy do najbogatszych pod względem przyrodniczym terenów Ukrainy. Występuje tu ponad 3000 gatunków roślin. Wiele jest roślin endemicznych.
Do charakterystycznych gatunków drzew należą tu buk, świerk, jodła, dęby, olsza szara, grab, limba. Wśród innych roślin wymienić trzeba jałowce, kosodrzewinę, leszczynę oraz ponad 1500 gatunków traw i kwiatów, m.in. narcyzy, z których słynie zakarpacka Dolina Narcyzów (można ją podziwiać w pełnej krasie tylko w maju).
Zwierzęta kręgowe reprezentuje w Karpatach Wschodnich 435 gatunków, wśród których szczególnie charakterystyczne są: traszki górska i karpacka, salamandra plamista, kumak górski, jaszczurka żyworodna, głuszec, puszczyk uralski, dzięcioł białogrzbiety, niedźwiedź brunatny, ryś, żbik, jeleń karpacki, wiewiórka karpacka. Prawie wytrzebiony został z karpackich strumieni pstrąg potokowy (obecnie reintrodukowany).
Ukraina | Mali mieszkańcy Karpat (by BeaBe na licencji Pixabay)
Jak i kiedy jechać – praktyczne wskazówki
Wyprawę w Karpaty ukraińskie można polecić wszystkim, których interesuje poznanie odrębnej, tradycyjnej kultury pasterskiej Huculszczyzny. Na swej drodze spotkamy drewniane chaty, piękne cerkiewki, w tym prawdziwe perełki architektoniczne.
Tereny te zamieszkują m.in. Łemkowie i Bojkowie.
Ukraińskie góry są idealne dla tych, którzy szukają kontaktu z naturą, nie przywiązują zbytniej wagi do wygód, takich jak dobre oznaczenie szlaków, schroniska i pensjonaty; chcą odpocząć od przemierzających nasze Tatry mas wycieczek zorganizowanych.
Najlepszym czasem na podróż w Karpaty jest późna wiosna i lato, kiedy dni są najdłuższe. Również pogoda, pomimo częstych opadów i burz, jest wtedy najbardziej sprzyjająca. Zimą Karpaty przyciągają narciarzy – więcej piszemy o tym w tekście Narty w Karpatach ukraińskich.
Najprostszy dojazd w Karpaty ukraińskie prowadzi przez Lwów – z Przemyśla można tam dojechać pociągiem lub autobusem (przez przejście w Medyce). Ze Lwowa kursują pociągi do Rachowa i Użhorodu, które zatrzymują się w miejscowościach górskich, a także autobusy w kierunku Karpat. Istnieje również możliwość dojazdu przez Słowację na Zakarpacie (np. do Użhorodu i stamtąd do małych górskich miejscowości).
Ważne: od lutego 2022 r. w Ukrainie trwa wojna z Rosją, a ruch lotniczy nad krajem jest wstrzymany. Przed planowaniem wyjazdu sprawdź aktualne ostrzeżenia MSZ i sytuację w regionie – obowiązują m.in. ograniczenia w przygranicznych i górskich strefach oraz godzina policyjna.
Najczęstsze pytania
Jaki jest najwyższy szczyt Karpat ukraińskich?
Najwyższym szczytem jest Howerla (2061 m n.p.m.) w paśmie Czarnohory, jednocześnie najwyższa góra całej Ukrainy. U jej wschodniego podnóża bierze początek rzeka Prut. Na szczyt prowadzą popularne szlaki m.in. z okolic Worochty.
Kiedy najlepiej jechać w Karpaty ukraińskie?
Najlepsza pora to późna wiosna i lato, gdy dni są długie, a pogoda najbardziej sprzyja wędrówkom, choć w czerwcu i lipcu często pada, a lipiec i sierpień to sezon burzowy. W maju warto zobaczyć kwitnącą Dolinę Narcyzów, a zimą – ośrodki narciarskie.
Jak dojechać z Polski w Karpaty ukraińskie?
Najwygodniej przez Lwów: z Przemyśla pociągiem lub autobusem, a dalej pociągiem w stronę Rachowa lub Użhorodu albo autobusem do górskich miejscowości. Alternatywą jest dojazd przez Słowację na Zakarpacie. Przed wyjazdem sprawdź aktualne ostrzeżenia MSZ, bo w Ukrainie trwa wojna.
Czy szlaki w Karpatach ukraińskich są dobrze oznakowane?
Nie zawsze. Ukraińskie góry wybierają osoby, które szukają kontaktu z naturą i nie przywiązują dużej wagi do wygód – oznakowanie szlaków bywa słabsze niż w Polsce, a schronisk jest mało. Warto mieć mapę offline i zapas prowiantu.