Matmata: berberyjskie domy skalne i Gwiezdne wojny

Matmata to niewielka berberyjska miejscowość w górach Dahar (Dżebel Dahar) w południowej Tunezji, ok. 40 km od Gabès. Słynie z tradycyjnych domów wydrążonych w miękkiej skale wokół głębokich, okrągłych dziedzińców, które chronią przed upałem. Jeden z nich, hotel Sidi Driss, zagrał dom Luke’a Skywalkera w „Gwiezdnych wojnach”.

Tunezja | Głębokość podziemnych domów sięga 7 m (PICT0088.JPG by Richard Luney Follow na licencji CC BY 2.0)

Skalne domy

Matmata słynie z drążonych w miękkich skałach domów. Co dają takie skalne mieszkania? W upalne dni doskonale chłodzą, natomiast zimą jest w nich bardzo ciepło. Takie domy bardzo łatwo rozbudować, wiele z nich składa się z kilku dziedzińców połączonych tunelami. Podziemne mieszkanie ma kształt okrągłej studni o średnicy 10-15 m, a jego głębokość sięga 7 m. Znajdują się tam: izba, spiżarnia, strych i pomieszczenia gospodarcze. Dawniej, półki, stoły i łóżka formowane były w ścianach.

Historia Matmaty i jej mieszkańców

Kiedy powstało to niezwykłe miejsce? Te wyjątkowe domostwa zaczęto budować już w czasach starożytnych. Według legendy przekazywanej z pokolenia na pokolenie mieszkańcy regionu zaczęli kopać jaskinie w czasie jednej z wojen punickich, w obawie o swoje życie. Tradycja ta może być jednak starsza, bo o ludziach mieszkających w podziemnych jamach w tej części Afryki pisał już w V wieku p.n.e. grecki historyk Herodot. Wielu Berberów wyprowadziło się z Matmaty do oddalonej o około 15 km Nowej Matmaty, porzucając tym samym swoje domy. Ci, którzy zostali, trudnią się hodowlą zwierząt oraz uprawą pól.

Tunezja | Wnętrze mieszkania wykutego w skale (Tunisia-3607 - Grinding Grain by Dennis Jarvis na licencji CC BY-SA 2.0)

Matmata i „Gwiezdne wojny”

Wydrążone w skałach domy w miasteczku Matmata każdego roku przyciągają rzesze turystów. Wszystko to za sprawą kultowego filmu „Gwiezdne wojny” – to jedno z wielu miejsc, w których kręcono filmy w Tunezji. Sceny w domu Larsów, u wujostwa Luke’a Skywalkera, kręcono w hotelu Sidi Driss, który obejmuje 5 wydrążonych w skale dziedzińców. Można zobaczyć tu również pozostałości po planie filmowym. Nocleg w takim hotelu z pewnością nie należy do luksusowych: pokoje to wydrążone w skale izby ze wspólnymi łazienkami, ale może okazać się niesamowitą przygodą. Hotel można też odwiedzić w ciągu dnia, np. na napój w barze. W pobliżu znajduje się wiele restauracji oraz sklepów z pamiątkami. Wielu mieszkańców, mając dość bycia „żywym eksponatem muzealnym”, ogrodziło swoje domy drutem kolczastym, dlatego do prywatnych domów wchodźmy tylko na zaproszenie.

Jak dojechać do Matmaty

Z Gabès do Matmaty jeżdżą w ciągu dnia louage (zbiorowe taksówki) i autobusy. Trzeba jednak zaznaczyć, że chodzi o starą Matmatę (Matmata Ancienne), bo część kursów kończy się w Nowej Matmacie. Wiele osób przyjeżdża tu w ramach wycieczki na południe kraju, łącząc Matmatę z Duz i jeziorem Chott El Jerid. Na obejrzenie domów troglodytów i hotelu Sidi Driss wystarczy zwykle kilka godzin.

Tunezja | Plan filmowy “Gwiezdnych wojen” (Star Wars Cafe by veroyama na licencji CC BY 2.0)

Najczęstsze pytania

Gdzie leży Matmata?

Matmata leży w górach Dahar w południowo-wschodniej Tunezji, ok. 40 km od nadmorskiego Gabès. Około 15 km dalej znajduje się Nowa Matmata, do której przeniosła się część mieszkańców starych skalnych domów.

Jak dojechać do Matmaty bez samochodu?

Z Gabès kursują w ciągu dnia louage i autobusy. Warto pytać o starą Matmatę (Matmata Ancienne), bo część pojazdów kończy trasę w Nowej Matmacie. Najwygodniej jest jednak przyjechać w ramach wycieczki objazdowej po południu kraju.

Czy można zwiedzić hotel Sidi Driss z „Gwiezdnych wojen”?

Tak. Sidi Driss to działający, prosty hotel w skalnych dziedzińcach, gdzie kręcono sceny w domu Larsów. Można w nim przenocować albo wpaść w ciągu dnia, obejrzeć pozostałości dekoracji i napić się czegoś w barze.

Ile czasu potrzeba na Matmatę?

Na obejrzenie skalnych domów, hotelu Sidi Driss i okolicy wystarczy zwykle kilka godzin. Dlatego Matmatę często łączy się jednego dnia z Duz albo przejazdem przez Chott El Jerid.