Rośliny Tunezji: lasy, oazy i pustynia

Świat roślin Tunezji jest zaskakująco zróżnicowany, a o tym, co i gdzie rośnie, decydują przede wszystkim opady deszczu, malejące z północy na południe. Wilgotna, górzysta północ porośnięta jest lasami dębu korkowego i sosny Aleppo, Sahel słynie z gajów oliwnych, środek kraju zajmują stepy z trawą halfa, a na pustynnym południu życie skupia się w oazach z palmami daktylowymi.

Tunezja | Handel owocami cytrusowymi cieszy się w Tunezji ogromną popularnością (Orange by Pamela Carls na licencji CC BY 2.0)

Lasy Tunezji

Na północnym zachodzie kraju, gdzie przeważają tereny górzyste, Tunezja gęsto porośnięta jest lasami dębowymi. Charakterystyczne są tu dwa gatunki dębu: wiecznie zielony dąb ostrolistny (Quercus ilex) i dąb korkowy.

Dąb korkowy (Quercus suber) rośnie naturalnie na śródziemnomorskim wybrzeżu Tunezji i Algierii. Korę zdziera się z drzewa co 9–12 lat, gdy warstwa korka osiągnie grubość 2,7–4 cm, a dąb może żyć ponad 400 lat. Z tego surowca powstają korki do butelek, co widać w lokalnej gospodarce, np. w Tabarce, gdzie działa muzeum korka.

W Tunezji popularna jest także chruścina jagodna (Arbutus unedo), nazywana inaczej: poziomkowcem, drzewem poziomkowym lub drzewem truskawkowym. Nazwa drzewa odnosi się do jego czerwonych owoców, które dojrzewają na przełomie listopada i grudnia. Krzew dorasta do 4–7 m, a słodkie owoce są jadalne, choć łatwo się obijają, więc zwykle trafiają do dżemów, marmolad i nalewek.

Równiny Tell porośnięte są lasami sosny Aleppo. Ich największe zachowane połacie rozpościerają się pomiędzy Siliana i Makthar.

Dalej na południe rosną lasy akacjowe z charakterystycznym gatunkiem Acacia raddiana.

Za Parkiem Narodowym Bou Hedma rozpoczyna się teren sawanny. Więcej o chronionych obszarach przyrody przeczytasz w przeglądzie parków narodowych Tunezji.

Trawa halfa na stepach Tunezji

Więcej niż jedna czwarta kraju pokryta jest przez ostnicę, czyli trawę halfa (Stipa tenacissima, dawniej Macrochloa tenacissima), roślinę charakterystyczną dla stepów. Z traw tych wytwarza się papier oraz wiele przedmiotów codziennego użytku, jak również pamiątki, które sprzedawane są turystom.

Halfa (zwana też esparto lub alfą) rośnie w Maroku, Algierii, Tunezji i Libii, na suchych, piaszczystych lub skalistych glebach, tworząc rozległe stepy. Dorasta do 1,5–2 m, a jej włókno służy od wieków do wyrobu lin, koszy i espadryli oraz papieru. Gatunek jest uznawany przez IUCN za narażony (Vulnerable).

Tunezja | Drzewko oliwne (Oliviers à Ghar El Melh by Citizen59 na licencji CC BY-SA 2.0)

Opuncje i gaje oliwne

Półsuche regiony Sahelu porośnięte są gajami oliwnymi, które na tym obszarze uprawiane są od czasów rzymskich. O ich znaczeniu dla kraju piszemy w artykule Oliwki w Tunezji.

Innym gatunkiem, który jest powszechnie uprawiany w Tunezji, jest opuncja figowa (Opuntia ficus-indica).

Jeszcze w czasach średniowiecza do Tunezji sprowadzono z Chin owoce cytrusowe, które do dzisiaj są z powodzeniem hodowane.

Pustynie i oazy

Na samym krańcu Tunezji krajobraz przekształca się w typową pustynię. Jedyną roślinnością, którą można tu spotkać są gatunki charakterystyczne dla skrajnych warunków atmosferycznych, związanych z dużymi temperaturami i bardzo małymi opadami.

W oazach rosną palmy daktylowe. Najważniejsza jest odmiana Deglet Nour, o miękkich, półprzezroczystych owocach o miodowym smaku: do Tunezji trafiła z Algierii pod koniec XVII wieku, uprawia się ją głównie w regionach Dżerid i Nefzawa i jest dziś głównym tunezyjskim towarem eksportowym wśród daktyli. Dorosła palma daje zwykle kilkadziesiąt kilogramów daktyli rocznie (w przypadku Deglet Nour średnio około 50–60 kg).

Oazom i pustyni towarzyszą zwierzęta opisane w artykule o faunie Tunezji.

Jednym z najciekawszych gatunków pustyni tunezyjskiej jest róża jerychońska.

Tunezja | Palmy daktylowe (Date trees by dustinpsmith na licencji CC BY 2.0)

Ile Tunezji zajmują pola, a ile lasy?

Według danych z 2011 r. grunty orne stanowiły ok. 17,4% powierzchni kraju, a uprawy trwałe (głównie oliwki, palmy i drzewa owocowe) ok. 14,6%. Pozostałe 68% to m.in. stepy, lasy i pustynia. Zwarte lasy zajmują niewielką część kraju: w 2024 r. pokrywa drzew o zagęszczeniu powyżej 30% wynosiła ok. 1858 km² i od 2001 r. skurczyła się o ok. 17%.

Najczęstsze pytania o rośliny Tunezji

Jakie drzewa rosną w Tunezji?

Na północy dęby (korkowy i ostrolistny), sosna Aleppo i chruścina jagodna, w Sahelu drzewa oliwne, a w oazach południa palmy daktylowe. Opuncja figowa jest uprawiana w wielu regionach kraju.

Gdzie rośnie trawa halfa?

Halfa porasta suche stepy Tunezji, a poza nią rośnie w Maroku, Algierii i Libii. Włókno z tej trawy służy do wyrobu papieru, koszy i lin.

Jaka odmiana daktyli jest najważniejsza w Tunezji?

Deglet Nour, uprawiana głównie w regionach Dżerid i Nefzawa. To główna tunezyjska odmiana eksportowa.