Fauna Tunezji

Fauna Tunezji obejmuje 84 gatunki ssaków i ponad 400 gatunków ptaków – od fenków i gazel po flamingi, a także liczne gady, w tym jadowitą żmiję rogatą, i skorpiony. Najłatwiej obserwować zwierzęta w parkach narodowych, takich jak Bou Hedma, gdzie odtworzono populacje oryksów i adaksów, czy Ichkeul, ważne zimowisko ptaków wodnych. Jak wskazują rysunki naskalne i źródła historyczne, dawniej żyło tu znacznie więcej dużych zwierząt, ale wiele z nich wyginęło. O roślinności, która tworzy dla nich siedliska, piszemy w artykule o świecie roślin Tunezji.

Tunezja | Pokrzewka aksamitna (Sylvia melanocephala) (Curruca Cabecinegra, Sylvia melanocephala(♂) by Juan Emilio na licencji CC BY-SA 2.0)

Dzisiaj do fauny tunezyjskiej zalicza się 84 gatunki ssaków, a lista ptaków stwierdzonych w kraju liczy 421 gatunków, choć wiele z nich to ptaki przelotne lub zimujące (stan na 2026). Niestety nawet w obecnych czasach zwierzęta te nadal narażone są na różne zagrożenia – spośród ssaków trzy gatunki uznaje się za krytycznie zagrożone, trzy za zagrożone, dziewięć za narażone, a dwa za bliskie zagrożenia.

Jakie ptaki żyją w Tunezji?

Obserwacje ornitologiczne pokazują, że część gatunków ptaków nie występuje już w Tunezji, a inne pojawiają się tak rzadko, że ich obserwacje uznaje się za przypadkowe. Najlepszym miejscem do podglądania ptaków wodnych jest Park Narodowy Ichkeul koło Bizerty: jezioro to jest ważnym przystankiem dla ptaków wędrownych i co roku odwiedzają je setki tysięcy kaczek, gęsi, bocianów i flamingów.

Gatunkami ptaków charakterystycznymi dla Tunezji są: Skowrończyk sierpodzioby (Chersophilus duponti), Dzierlatka (Galerida cristata) oraz Pokrzewka aksamitna (Sylvia melanocephala).

Jakie ssaki żyją w Tunezji i co im zagraża?

Z powodu polowań bardzo zmniejszyła się niegdyś liczna populacja długouchego fenka.

Przetrzebione zostały także nietoperze, które jeszcze do niedawna były dla Tunezyjczyków przysmakiem.

Na szczęście podejście ludzi do dzikiej przyrody w ostatnich czasach bardzo się zmieniło i teraz liczne gatunki zwierząt znajdują się pod ochroną prawną.

Niektóre zwierzęta, które były na granicy wyginięcia lub praktycznie wyginęły reintrodukowano (czyli ponownie wprowadzono na stare miejsca bytowania) i obecnie żyją one na wolności w parkach narodowych. W parku narodowym Bou Hedma, utworzonym 18 grudnia 1980 roku, na wolność wypuszczono adaksy, oryksy szablorogie, strusie północnoafrykańskie i gazele dama. Tunezja ma duże znaczenie dla ochrony adaksa i gazeli dama.

Tunezja | Żółw śródziemnomorski (Testudo graeca nabeulensis) (Spur-thighed Tortoise by Alastair Rae na licencji CC BY-SA 2.0)

Jakie gady i skorpiony żyją w Tunezji i które są niebezpieczne?

W Tunezji żyje kilkadziesiąt gatunków jaszczurek i węży.

Tylko węże z rodzaju żmijowatych są niebezpieczne. Szczególnie należy uważać na żmiję rogatą, która zakopuje się w piasku, przez co nieświadomie można na nią nadepnąć.

Zachowanie szczególnej ostrożności jest też ważne ze względu na skorpiony, których w Tunezji nie brakuje. Podczas wycieczek na pustynię czy w regiony górskie wysokie obuwie jest w Tunezji niezbędne.

Często natrafić można także na niewielkie żółwie. Jest to gatunek o nazwie, którą przetłumaczyć można jako tunezyjski żółw śródziemnomorski (Testudo graeca nabeulensis).

Tunezja | Skorpiony widywane są na pustyni niemal codziennym (Az by Matt Reinbold na licencji CC BY-SA 2.0)

Gdzie w Tunezji obserwować dzikie zwierzęta?

Tunezja jest niewielka, więc kilka parków narodowych da się połączyć w jednej wyprawie:

• Ichkeul (park od 1980 roku, ok. 126 km², ok. 20 km od Bizerty) – jezioro i mokradła z ptakami wodnymi; od 1980 roku wpisane na listę UNESCO, w latach 1996–2006 znajdowało się na liście zagrożonych, bo tamy na zasilających je rzekach zmieniły zasolenie wody,
• Bou Hedma (na pograniczu gubernatorstw Gafsa i Sidi Bouzid) – sawanna akacjowa z reintrodukowanymi oryksami, adaksami i strusiami,
• Park Narodowy Sidi Toui na południowym wschodzie – program przywracania oryksa szablorogiego, którego IUCN w 2023 roku przeniosła z kategorii „wymarły na wolności” do „zagrożony”.

Pozostałe obszary chronione opisujemy w przeglądzie parków narodowych Tunezji.

Najczęstsze pytania o faunę Tunezji

Ile gatunków ssaków i ptaków żyje w Tunezji?

W Tunezji stwierdzono 84 gatunki ssaków i 421 gatunków ptaków, choć wiele z nich to ptaki przelotne lub zimujące (stan na 2026).

Gdzie zobaczyć oryksy w Tunezji?

Oryksy szablorogie żyją na wolności w parkach narodowych Bou Hedma i Sidi Toui, gdzie przeprowadzono reintrodukcję tego gatunku.

Czy w Tunezji są niebezpieczne zwierzęta?

Niebezpieczne są tylko węże z rodziny żmijowatych, zwłaszcza żmija rogata zakopująca się w piasku, oraz skorpiony. Na pustyni i w górach zakładaj wysokie obuwie.