Chott El Jerid: Wielki Szott, sól i oazy Tunezji

Wielki Szott (Chott El Jerid) to największe słone jezioro Tunezji i jedno z największych solnisk Sahary – bezodpływowa niecka między Tozeur a Kebili, na pograniczu pustyni i gór. Zależnie od źródła i pory roku jej powierzchnię szacuje się na 5–7 tys. km², a przez sam szott biegnie prosta droga na grobli, którą najłatwiej go zobaczyć. Przez większą część roku jezioro jest wyschnięte i pokryte skorupą soli mieniącą się różnymi barwami.

Tunezja | Słone jezioro Wielki Szott (Chott El Djerid by Kamil Porembiński na licencji CC BY-SA 2.0)

Gdzie leży Wielki Szott i jak wygląda?

Chott El Jerid ma ok. 250 km długości i co najmniej 20 km szerokości, a leży zaledwie 10–25 m n.p.m. Roczne opady są tu poniżej 100 mm, więc latem solnisko niemal całkowicie wysycha; w zimie niecka zasilana jest niewielkimi ciekami i wodami gruntowymi, a przy brzegach zbiera się wówczas sól. Obszar wpisano w 2007 roku na listę terenów wodno-błotnych Ramsar, a sezonowo gnieżdżą się na jego brzegach flamingi.

Szott to część pasa słonych jezior ciągnącego się ok. 400 km w głąb lądu od Zatoki Gabes po granicę z Algierią. Jezioro pokryte jest kryształkami soli, które przyjmują przeróżne barwy, a wiatr usypuje sól wzdłuż drogi w zaspy przypominające śnieg. W słoneczne dni łatwo tu o fatamorganę. Szczególnie warto wybrać się tu o zachodzie słońca – widok z pewnością na długo pozostanie w pamięci.

Jak dojechać do Wielkiego Szottu z Tozeur i Kebili?

Przez północną część szottu biegnie prosta droga na grobli łącząca Tozeur z Kebili – sam odcinek przez solnisko ma kilkadziesiąt kilometrów. Przy drodze są miejsca postojowe i kramy, gdzie można bezpiecznie zatrzymać się na zdjęcia. Z grobli nie należy zjeżdżać ani wchodzić daleko na solnisko: skorupa soli bywa cienka, a pod nią zalega grząskie błoto. Szott jest stałym punktem wycieczek na Saharę, łączonych z oazą Duz i berberyjską Matmatą.

Oazy nad Wielkim Szottem: Nefta, Tozeur i Duz

W pobliżu jeziora znajdują się liczne oazy. Najbardziej znana jest oaza Nefta, miejsce pielgrzymek sufich. Inną oazą wartą zobaczenia jest Tauzar (Tozeur) ze starą dzielnicą z ceglanymi ornamentami i rozległym gajem palmowym. Na południowym brzegu szottu leży Duz – brama Sahary ze wspaniałym gajem palmowym.

Kiedy jechać nad Chott El Jerid?

W największe upały temperatura może sięgać nawet 50°C. Z powodu bardzo małych opadów deszczu jezioro przez większość roku jest wyschnięte, a woda pojawia się głównie zimą. Najlepiej przyjechać tu w chłodniejszych miesiącach, od października do kwietnia, gdy w dzień jest ciepło, ale nie upalnie. Więcej o pogodzie w poszczególnych porach roku przeczytasz w artykule Kiedy jechać do Tunezji?.

Chott El Jerid w „Gwiezdnych wojnach”

Ciekawostką jest, że okolice jeziora Chott El Jerid zostały uwiecznione w kultowym filmie „Gwiezdne wojny” jako pustynna planeta Tatooine. Nakręcono tu m.in. sceny przy domostwie Larsów z pierwszego filmu sagi. Inne tunezyjskie plenery filmowe opisujemy w tekście Filmy kręcone w Tunezji.

Tunezja | Kryształki soli w jeziorze Wielki Szott przybierają przeróżne kolory (Desert de Sal by Felip Gordillo na licencji CC BY-SA 2.0)

Najczęstsze pytania

Czy można chodzić po Chott El Jerid?

Można zatrzymać się przy grobli i przejść kilka kroków po twardej skorupie przy drodze, ale nie należy oddalać się w głąb solniska. Skorupa soli bywa cienka, a pod nią zalega grząskie błoto, w którym łatwo ugrzęznąć – dotyczy to zarówno pieszych, jak i samochodów.

Jak dojechać do Chott El Jerid?

Najprościej drogą na grobli między Tozeur a Kebili, która przecina północną część szottu. Jeździ nią transport publiczny i samochody, a jezioro jest też stałym punktem zorganizowanych wycieczek na Saharę z kurortów, zwykle łączonych z Duz i Matmatą.

Kiedy najlepiej odwiedzić Wielki Szott?

Najlepiej od października do kwietnia, gdy w dzień jest ciepło, ale nie upalnie. Latem temperatura może sięgać 50°C. Zimą po opadach w niecce pojawia się czasem woda, a o wschodzie i zachodzie słońca sól zmienia barwy.