Eskişehir – studenckie miasto kultury

Eskişehir (Eskisehir) to ponad 900-tysięczna (921 tys. w 2024 r.) metropolia w Środkowej Anatolii, między Stambułem a Ankarą. W 2013 r. nosiła tytuł Kulturalnej Stolicy Świata Tureckiego, przyznawany przez organizację TÜRKSOY, i była wtedy także stolicą niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Dziś przyciąga zabytkową dzielnicą Odunpazarı i nowoczesnym muzeum sztuki OMM.

Miasto studentów

Turcja | Eskişehir, środkowa Anatolia (Eskişehir by Seyfi Şeren na licencji CC BY-SA 2.0)

„Miasto studentów”, bo tak często nazywane jest Eskişehir, zyskało swoją popularność dzięki wielu klubom muzycznym, lokalom oraz ożywionemu życiu kulturalnemu.

Atmosferę tworzą uczelnie: w mieście działają trzy uniwersytety – Anadolu, Osmangazi i Techniczny w Eskişehirze. Uniwersytet Anadolu jest znany z kształcenia na odległość, które od lat 80. XX w. prowadzi m.in. przez telewizję. Przez centrum płynie rzeka Porsuk, a w parku Sazova stoi tzw. Zamek z Bajki (Eskişehir Fairy Tale Castle).

Krótka historia miasta

Okolice Eskişehiru zasiedlili Frygijczycy, a według Wikipedii początki miasta sięgają ok. 1000 r. p.n.e. W pobliżu leżało starożytne Dorylaion. Ślady cywilizacji frygijskiej w tej części kraju opisujemy w artykule o regionie Środkowej Anatolii. Sama nazwa Eskişehir znaczy po turecku „stare miasto”.

Kulturalna Stolica Świata Tureckiego 2013

Tytuł Kulturalnej Stolicy Świata Tureckiego przyznaje TÜRKSOY – Międzynarodowa Organizacja Kultury Tureckiej, założona w 1993 r. w Ałmaty, z siedzibą w Ankarze. Eskişehir był drugim miastem w tym programie, który ruszył w 2012 r. Przygotowania do roli stolicy kultury miały trzy główne cele: promocję Eskişehir, organizację licznych imprez kulturalnych (pokazy baletów, wernisaże itp.) oraz renowację obiektów dziedzictwa kulturowego. Władze zapowiadały wtedy także budowę nowych obiektów przypominających o dziedzictwie miasta, m.in. skansenu ilustrującego życie codzienne mieszkańców regionu w latach 1900–1950.

Co zobaczyć w Eskişehirze?

Dzielnica Odunpazarı

Najciekawszą częścią miasta jest Odunpazarı – historyczna dzielnica z odnowionymi osmańskimi domami o kolorowych fasadach. Nazwa znaczy dosłownie „targ drewna opałowego”. „Historyczny obszar miejski Odunpazarı” znajduje się na tureckiej liście wstępnej światowego dziedzictwa UNESCO. W dzielnicy stoją m.in. meczet Alaeddina i kompleks meczetu Kurşunlu.

Odunpazarı Modern Müze (OMM)

Tuż obok historycznych domów stoi Odunpazarı Modern Müze (OMM), muzeum sztuki współczesnej otwarte 7 września 2019 r. Zaprojektowało je biuro japońskiego architekta Kengo Kumy, a fundatorem jest Erol Tabanca, eskişehirski architekt i kolekcjoner. Trzykondygnacyjny budynek o powierzchni ok. 4,5 tys. m² łączy rodzimą, drewnianą zabudowę Odunpazarı z elementami osmańskiej architektury kopułowej i tradycyjnego budownictwa japońskiego. Poza salami wystaw mieści pracownie, kawiarnię i sklep. Ceny biletów i godziny otwarcia zmieniają się, więc sprawdź je na stronie muzeum przed wizytą (stan na 2026).

Muzea i pamiątki z pianki morskiej

W dzielnicy Odunpazarı działa kilka niewielkich muzeów: Muzeum Pianki Morskiej (Lületaşı), Muzeum Niepodległości, Muzeum Nowoczesnej Sztuki Szklanej, Muzeum Maszyn do Pisania i Muzeum Figur Woskowych. Wydobycie pianki morskiej (sepiolitu) było tu ważną gałęzią gospodarki, a fajki z tego surowca opisujemy w artykule o pamiątkach z Turcji. Miłośnicy archeologii mogą zajrzeć do Muzeum Archeologicznego Eti, a pasjonaci lotnictwa – do Muzeum Lotnictwa.

Jak dojechać do Eskişehiru?

Eskişehir było pierwszym miastem połączonym z Ankarą tureckimi kolejami dużych prędkości (YHT): linię otwarto 13 marca 2009 r., a przejazd trwa obecnie średnio niespełna dwie godziny (stan na 2026). Pociągi YHT kursują stąd także w kierunku Stambułu. Więcej o podróżowaniu po kraju w tekście Transport w Turcji.

Turcja | Eskişehir często nazywane jest “Miastem studentów” (Herkes İçin Ekonomi Eskişehir’de by Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) na licencji CC BY-ND 2.0)

Najczęstsze pytania o Eskişehir

Dlaczego Eskişehir nazywa się miastem studentów?

W mieście działają trzy uniwersytety: Anadolu, Osmangazi i Techniczny. Studenci nadają ton życiu miasta, stąd liczne kluby muzyczne, kawiarnie i imprezy kulturalne.

Jak dojechać z Ankary do Eskişehiru?

Najszybciej koleją dużych prędkości YHT, którą od 13 marca 2009 r. łączy się Ankarę z Eskişehirem. Przejazd trwa średnio niespełna dwie godziny (stan na 2026).

Co to jest Odunpazarı Modern Müze?

To muzeum sztuki współczesnej w historycznej dzielnicy Odunpazarı, otwarte 7 września 2019 r. Zaprojektowało je biuro Kengo Kumy, a założył je kolekcjoner Erol Tabanca.