Cypr – święta państwowe i festiwale

Najważniejsze święta państwowe na Cyprze to 1 kwietnia (rocznica rozpoczęcia walki z Brytyjczykami w 1955 r.), 1 października (Dzień Niepodległości) oraz greckie święta narodowe 25 marca i 28 października. Do tego dochodzą święta prawosławne o ruchomych datach, z Wielkanocą na czele. W dni wolne urzędy, banki i wiele sklepów są zamknięte, a autobusy kursują według zmienionych rozkładów.

Na przestrzeni tysięcy lat ten niewielki kraj był wielokrotnie obiektem różnego rodzaju najazdów i okupacji, ale jego mieszkańcy nie utracili radości życia i gościnności. Nic dziwnego, że święta państwowe, kościelne i ludowe festyny obchodzone są tu nadzwyczaj hucznie.

Dni wolne od pracy na Cyprze

Data	Święto
1 stycznia	Nowy Rok
6 stycznia	Objawienie Pańskie (Teofania)
ruchome (luty/marzec)	Czysty Poniedziałek – początek Wielkiego Postu
25 marca	Narodowe Święto Grecji
1 kwietnia	Narodowe Święto Cypru
ruchome (marzec–maj)	Wielki Piątek, Wielka Sobota, Wielkanoc i Poniedziałek Wielkanocny (prawosławne)
1 maja	Święto Pracy
ruchome (maj/czerwiec)	Poniedziałek Zesłania Ducha Świętego (Kataklysmos)
15 sierpnia	Zaśnięcie Matki Bożej
1 października	Dzień Niepodległości Cypru
28 października	Dzień Ochi
25–26 grudnia	Boże Narodzenie

Daty świąt kościelnych wyznacza kalendarz prawosławny, dlatego Wielkanoc na Cyprze często wypada w innym terminie niż w Polsce – więcej piszemy w tekście Wielkanoc na Cyprze.

Cypr | Karnawał w Limassol – Cypryjczycy świętują barwnie i wesoło (img_1739 by Leonid Mamchenkov na licencji CC BY 2.0)

1 stycznia – Nowy Rok

Ledwie wskazówki zegarów ustawią się na godzinie 12, a już rozlegają się radosne wiwaty, w niebo strzelają kolorowe fajerwerki, a wesołe kompanie rozpoczynają korowody. Bywa, że do jednej grupy przyłączają się następne i wszyscy razem tańczą.

Na Cyprze tańczą wszyscy: mali i starsi, i do zachowania tanecznych tradycji odnoszą się ze szczególnym zaangażowaniem. Nawet współcześni młodzi ludzie są w stanie pokazać podstawowe warianty tańców ludowych.

Po tańcach wszyscy zasiadają do noworocznego stołu. Tym bardziej, że czeka tam noworoczne ciasto vasilopita. Prawo do jego pokrojenia przysługuje tylko głowie rodziny. To ciasto piecze się z niespodzianką wewnątrz. Jeśli ktoś jedząc swój kawałek natknie się na coś twardego, na przykład na monetę, ma szanse na spełnienie w nowym roku swojego marzenia.

Cypryjczycy, którzy obchodzą święta według starego stylu, w Nowy Rok czczą pamięć świętego Wasyla. Także Święty Mikołaj na Cyprze to nie kto inny, tylko Święty Wasyl – patron panien i kawalerów, który pomaga znaleźć im swoją miłość.

Tradycja wkładania monety w ciasto związana jest z życiem świętego Wasyla. Według legendy, będąc otoczonym przez wrogów, schował cenne przedmioty w bochnie chleba i w taki sposób je ocalił.

Luty – Apokries, czyli cypryjski karnawał

Apokries, to cypryjski „tłusty tydzień”, który daje człowiekowi możliwość nacieszyć się beztroską radością przed Wielkim Postem – najbardziej surowym okresem w kalendarzu liturgicznym.

W tym czasie na Cyprze odbywają się przyjęcia i zaprasza się – zwłaszcza tych dawno nie widzianych – gości. Muzyka i głos bębnów roznoszą się po całym kraju. Apokries rozpoczyna się w czwartek tygodnia, który Cypryjczycy nazywają „aromatycznym” – wtedy przygotowuje się liczne potrawy z mięsa. Oprócz przeróżnych odmian mięsa grillowanego, popularne są pierożki z mięsnym nadzieniem – trzeba wszak najeść się do woli! Tłusty Tydzień kończy się „serową niedzielą”, tyrofagos, która stanowi ostatni dzień karnawału. Mięsne nadzienie „ravioli” zamienia się w serowe i twarogowe (a sery mają Cypryjczycy wspaniałe).

Karnawał kończy się wielkim, świątecznym pochodem, po czym sąsiedzi, przyjaciele i krewni zasiadają wspólnego stołu, i starają się zjeść wszystko, co jeszcze pozostało. Następnego dnia zaczyna się post i stół należy oczyścić ze świątecznych potraw.

Cypr | Przygotowania do Sylwestra (Champagne Mandois by George M. Groutas na licencji CC BY 2.0)

25 marca – Narodowy Dzień Greckiej Niepodległości

Święto upamiętnia dzień proklamowania niepodległości w 1821 r. Cypr jest krajem niepodległym i Cypryjczycy są z tego dumni, zresztą – jaki kraj, przeżywszy tyle różnych najazdów i politycznych intryg, nie cieszyłby się z wolności? Większość mieszkańców Cypru stanowią Grecy i Cypr zawsze odczuwał polityczne oddziaływanie Grecji. Cypryjczycy zawsze przyznawali, że są częścią greckiej kultury, częścią „kolebki cywilizacji”. To święto ma duże znaczenia zarówno dla Greków, jak i dla Greków-Cypryjczyków. W tym dniu organizuje się zwykle uroczyste pochody z tańcami i pieśniami. W domach czekają zaś świątecznie zastawione stoły.

1 kwietnia – Narodowe Święto Cypru

Pełna nazwa tego święta brzmi: Dzień Rozpoczęcia Narodowej Walki Wyzwoleńczej Przeciwko Angielskim Kolonizatorom.

W 1571 r. Cypr został zajęty przez potężne Imperium Osmańskie. W tamtym czasie wyspa, pozostająca w poważnym kryzysie ekonomicznym, była gotowa przyjąć każdego, kto uwolni ją od wysokich podatków ustanowionych przez Wenecjan. Niestety, Turcy-wybawcy nie spełnili oczekiwań Cypryjczyków. Do 1878 r. wyspa pozostawała w rękach Osmanów. Zaczęły narastać nastroje antytureckie i ruchy zjednoczeniowe z Grecją. Na mocy porozumienia z Wielką Brytanią Turcja, w ramach sojuszu obronnego przeciwko Rosji, przekazała jej prawa do Cypru. Po aneksji Cypru w 1914 r. Wielka Brytania oficjalnie ogłosiła wyspę swoją kolonią w 1925 roku.

1 kwietnia 1955 r. rozpoczęła działalność „Narodowa organizacja cypryjskich bojowników” (EOKA). Cypr pogrążył się w zamieszkach, wystąpieniach antybrytyjskich i starciach zbrojnych. Porozumienia z Zurychu i Londynu podpisano w 1959 roku, a niepodległość Cypr uzyskał 16 sierpnia 1960 roku.

Pełnoprawnym członkiem ONZ Cypr stał się we wrześniu 1960 r.

Cypr | Pod koniec karnawału tłuste, mięsne potrawy ustępują miejsca serowym przekąskom (Cyprus traditional cheese ‘Hellim’ by Giia | Guldal Aydinli na licencji CC BY 2.0)

1 maja – Święto Pracy

Obchody tego majowego święta można podzielić na dwie części: poważną i wesołą. Do poważnej można zaliczyć odbywające się na ulicach Cypru demonstracje i mityngi robotników, związków zawodowych itd. Do wesołej – wszystko, co wiąże się z rozrywką. Na placach, w teatrach i w salach koncertowych odbywają się różne imprezy. Często odbywają się wtedy koncerty znanych wykonawców, które przyciągają mieszkańców i gości wyspy.

W tym dniu popularny jest też zwyczaj plecenia wianków z dziko rosnących traw i polnych kwiatów, aby odegnać złe duchy chcące zakłócić radosny nastrój.

1 maja przypada również rocznica wejścia Cypru do Unii Europejskiej w 2004 roku, co należy do najważniejszych wydarzeń współczesnej historii wyspy.

Maj – Anthestiria

Święto Kwiatów na Cyprze, czyli Anthestiria, to szczególny wyraz szacunku dla niezwykłego bogactwa przyrodniczego tej wyspy. Specjalnie z okazji tego święta zbiera się komisja uczonych biologów, która podsumowuje badania fauny i flory swojego kraju.

Na tej niewielkiej wyspie naliczono ok. 2000 gatunków roślin, z czego około 150 gatunków endemicznych, to jest takich, które można spotkać wyłącznie na Cyprze. Są to przede wszystkim różne gatunki storczyków, lilii, tulipanów i mieczyków.

Anthestiria tradycyjnie obchodzi się w maju. Maj jest na Cyprze uważany już za miesiąc letni, nie ma jednak jeszcze upałów, a wszystkie rośliny zdają się gromadzić energię na przetrwanie mających nadejść gorących dni.

Sama nazwa święta pochodzi od greckiego słowa „anthos”, co oznacza „kwiat”.

Cypr | Radosny taniec w winogronach przy okazji winnego festiwalu w Limassol (Dancing on grapes by Ivan C na licencji CC BY 2.0)

1 października – Dzień Niepodległości

Święto obchodzone na Cyprze z wielkim szacunkiem i nie mniejszym rozmachem. 16 sierpnia 1960 roku Cypr uzyskał długo oczekiwaną niezależność i stał się suwerennym państwem, a rocznicę tego wydarzenia obchodzi się 1 października.

Dzień Niepodległości to jeszcze jeden dzień, kiedy rodzina zbiera się razem i zaprasza gości. Przygotowania zaczynają się od rana. W domu ta praca spada zwykle na barki gospodyni, podczas gdy pozostali domownicy udają się na defiladę wojskową, która rozpoczyna się o godz. 11 miejscowego czasu. Defilada to szczególna okazja dla gości Cypru, aby podziwiać cypryjską armię. Po tym, jak przebrzmią ostatnie dźwięki fanfar, zaczynają się spacery, które potrwają do późnego wieczora. W programie święta zawsze są występy teatralne oraz uliczne koncerty z udziałem gwiazd estrady i cyrku. Na wszystkich obecnych czeka smaczne jedzenie, napoje i tradycyjne słodkości.

28 października – Dzień Ochi na Cyprze

Historia każdego kraju liczy wiele wojen, w których albo broniono się przed najeźdźcą, albo realizowano plany zaborcze. Przypadek sprawił, że mała wyspa Cypr stała się skrzyżowaniem dróg morskich i wiążącym ogniwem między Europą, Bliskim Wschodem i Afryką. Takie położenie było często zaletą, ale często też sprawiało problemy.

Również II wojna światowa nie ominęła Cypru. 28 października 1940 roku faszystowskie Włochy zażądały od Grecji zgody na wkroczenie swoich wojsk i zajęcie strategicznych punktów kraju. Premier Ioannis Metaxas odpowiedział zdecydowanym „nie”, co po grecku brzmi właśnie „ochi”. Grecy odparli włoską ofensywę, a w walkach brali udział także ochotnicy z Cypru. Było to pierwsze znaczące zwycięstwo aliantów nad państwami Osi w Europie.

Dla upamiętnienia zdecydowanego odporu faszystowskich wojsk, dzień 28 października jest wielkim świętem zarówno dla Cypru, jak i dla samej Grecji. Odbywają się w tym dniu parady wojskowe, zabawy i demonstracje.

Najczęstsze pytania

Jakie są dni wolne od pracy na Cyprze?

Stałe święta to 1 i 6 stycznia, 25 marca, 1 kwietnia, 1 maja, 15 sierpnia, 1 i 28 października oraz 25–26 grudnia. Do tego dochodzą święta ruchome: Czysty Poniedziałek, prawosławna Wielkanoc z Wielkim Piątkiem i Poniedziałkiem Wielkanocnym oraz Kataklysmos.

Czy w święta państwowe na Cyprze działają sklepy i autobusy?

Urzędy i banki są zamknięte, a część sklepów działa krócej albo wcale. Autobusy kursują w święta według zmienionych rozkładów, dlatego podróżując w te dni, warto wcześniej sprawdzić połączenia. Restauracje i sklepy w kurortach zwykle są otwarte.

Kiedy obchodzi się Dzień Niepodległości Cypru?

Cypr uzyskał niepodległość 16 sierpnia 1960 roku, ale Dzień Niepodległości obchodzi się 1 października. Głównym punktem obchodów jest defilada wojskowa w Nikozji.