Jak Cypryjczycy spędzają Boże Narodzenie?

Cypryjczycy obchodzą Boże Narodzenie 25 grudnia, według kalendarza gregoriańskiego – tak jak w Polsce, choć są prawosławni. W odróżnieniu od hucznej Wielkanocy to święto ciche i rodzinne: poprzedza je 40-dniowy post, a jego centrum jest uroczysty obiad w pierwszy dzień świąt. Prezenty dzieciom przynosi tradycyjnie nie Mikołaj, lecz św. Bazyli – w noc sylwestrową.

Cypr | Świąteczny targ w Nikozji (Christmas market in Nicosia by Sergey Galyonkin na licencji CC BY-SA 2.0)

Czterdziestodniowy post przed Bożym Narodzeniem

Przygotowania do świąt zaczynają się 15 listopada, kiedy rozpoczyna się 40-dniowy post bożonarodzeniowy. Najbardziej religijni Cypryjczycy rezygnują wtedy z mięsa, nabiału i jaj, a w ostatnich dniach także z oliwy. Dla większości mieszkańców post jest dziś mniej rygorystyczny, ale wiele rodzin ogranicza mięso przynajmniej w tygodniu przed świętami.

Wigilia i kolędy kalanda

Cypryjczycy nie znają polskiej wieczerzy wigilijnej z opłatkiem i dwunastoma potrawami. 24 grudnia to raczej dzień przygotowań: w domach piecze się ciasta, a rano dzieci chodzą od drzwi do drzwi i śpiewają kalanda – tradycyjne kolędy, którym towarzyszy dźwięk metalowych trójkątów (triangli). W podzięce dostają drobne pieniądze lub słodycze. Kalanda śpiewa się też w przeddzień Nowego Roku i Trzech Króli.

W nocy z 24 na 25 grudnia wierni idą do cerkwi na długą, uroczystą liturgię, po której wielu zaczyna świętowanie.

Pierwszy dzień świąt na Cyprze – pogoda i dni wolne

Grudzień na Cyprze jest łagodny – na wybrzeżu średnia temperatura maksymalna wynosi ok. 18–19°C (np. w Larnace i Limassol), dlatego świąteczny stół stawia się czasem na tarasie lub w ogrodzie. W górach Troodos bywa już jednak mroźno, a na szczytach pada śnieg. Oba dni świąt, 25 i 26 grudnia, są na Cyprze wolne od pracy.

Co znajduje się na cypryjskim stole?

Na świątecznym stole nie może zabraknąć tradycyjnie pieczonego indyka, potraw z wieprzowiny (np. souvla) oraz słodyczy. Po poście obiad często zaczyna się od avgolemono – rosołu z ryżem, zagęszczonego jajkiem i sokiem z cytryny. Do deseru podaje się:

• kourabiedes – kruche ciasteczka z migdałami, obficie obsypane cukrem pudrem,
• melomakarona – ciasteczka z miodem, pomarańczą i orzechami,
• szarlotki, bożonarodzeniowe ciasteczka czy kulki czekoladowe.

Więcej o cypryjskich potrawach przeczytacie w artykule o kuchni cypryjskiej.

Na stole kładzione są najpiękniejsze obrusy i serwetki. Sami domownicy ubierają się elegancko i starają się założyć przynajmniej jedną nową rzecz.

Cypr | Choinka w Larnace (Christmas tree in Larnaca by Sergey Galyonkin na licencji CC BY-SA 2.0)

Święty Mikołaj czy Święty Bazyli?

Nie wszystkie cypryjskie dzieci odwiedza święty Mikołaj… ale nie martwcie się, po prostu niektórym przynosi prezenty Święty Bazyli! Niektórzy szczęściarze dostają prezenty dwa razy: Mikołaj odwiedza dzieci w noc wigilijną, a Święty Bazyli – zgodnie z tradycją – w noc z 31 grudnia na 1 stycznia, w dniu swojego święta.

O północy w sylwestra albo w Nowy Rok kroi się vasilopitę (na Cyprze zwaną też vasilopoullą) – drożdżowe ciasto z ukrytą monetą. Kto znajdzie ją w swoim kawałku, może liczyć na szczęście przez cały rok. Okres świąteczny kończy się 6 stycznia, w święto Objawienia Pańskiego (Epifania), kiedy duchowni święcą morze.

Jarmarki bożonarodzeniowe w Nikozji, Limassol i Larnace

W grudniu w większych miastach – Nikozji, Limassol czy Larnace – działają świąteczne jarmarki z iluminacjami, choinkami i straganami z rękodziełem oraz słodyczami. To dobra okazja, by spróbować świątecznych wypieków i kupić pamiątki.

Otwarte drzwi w górskich wioskach – stary zwyczaj

W niektórych górskich wioskach wciąż panuje zwyczaj niezamykania w czasie świąt Bożego Narodzenia drzwi do domu. Dzięki temu Matka Boska z malutkim Jezusem może wejść i sprawdzić, czy wszystko jest przygotowane na spotkanie z jej nowo narodzonym synem.

Jeśli chcecie złożyć gospodarzom życzenia w ich języku, zajrzyjcie do naszego tekstu o życzeniach bożonarodzeniowych po grecku.

Najczęstsze pytania o Boże Narodzenie na Cyprze

Kiedy Cypryjczycy obchodzą Boże Narodzenie?

25 grudnia, według kalendarza gregoriańskiego, tak jak w Polsce. Dni wolne od pracy to 25 i 26 grudnia.

Kto przynosi prezenty cypryjskim dzieciom?

Tradycyjnie św. Bazyli, w noc z 31 grudnia na 1 stycznia. Część dzieci dostaje prezenty także od św. Mikołaja w noc wigilijną.

Co jedzą Cypryjczycy na święta?

Pieczonego indyka i potrawy z wieprzowiny, a na deser kourabiedes i melomakarona. Po 40-dniowym poście obiad często zaczyna się od zupy avgolemono.