Eupatoria - miasto dla każdego

Eupatoria (ukr. Євпаторія) to nadmorski kurort na zachodnim Krymie, nad Zatoką Kałamicką, znany z piaszczystych plaż, słonych jezior z błotem leczniczym i wyjątkowej mieszanki kultur. Jej najcenniejszym zabytkiem jest meczet Dżuma-Dżami z lat 1552–1564, zaprojektowany przez osmańskiego architekta Sinana, a obok niego stoją karaimskie domy modlitwy – kienesy.

Stan na 2026: od 2014 r. Eupatoria, podobnie jak cały Krym, jest okupowana przez Rosję, a od 2022 r. na Ukrainie trwa pełnoskalowa wojna. Rządy państw zachodnich odradzają wszelkie podróże na Krym. Opis poniżej dotyczy stanu sprzed okupacji.

Ukraina | Wybrzeże Eupatorii (Вид на Николаевский собор / View to St. Nicholas Cathedral / Eupatoria, Crimea by sovraskin na licencji CC BY 2.0)

Położenie i krajobraz

Na krajobraz zachodniej części Krymu składają się małe, słone zbiorniki wodne, oddzielone od morza mierzejami. Tworzą one bajkową krainę połyskujących w słońcu, błękitnych jezior. Położona w tej części półwyspu Eupatoria przez dziesięciolecia przyciągała turystów błękitnym morzem, piaszczystymi plażami i bogactwem zabytków. Według spisu przeprowadzonego w 2014 r. przez władze okupacyjne miasto liczyło ok. 106 tys. mieszkańców.

Eupatoria to miasto dla każdego

Osoby chcące podreperować zdrowie nabierały tu sił w uzdrowiskach korzystających z wód mineralnych, soli i błota ze słonych jezior. Na lecznicze właściwości tutejszych jezior zwracał uwagę już Pliniusz Starszy w I w. n.e. Błota i solanki poprawiają samopoczucie nie tylko osobom chorym, ale także zmęczonym codziennym zabieganiem. Latem woda u wybrzeży nagrzewa się do ok. 20°C i więcej. Podobny, uzdrowiskowy charakter ma pobliskie Saki.

Miasto jest ponadto prawdziwym tyglem kulturowym. Zamieszkują je Rosjanie, Ukraińcy, Tatarzy krymscy, Grecy, Ormianie i Karaimi, a to oznacza różne religie, obyczaje i kuchnie. Ze względu na liczne świątynie różnych wyznań Eupatorię nazywa się czasem „Małą Jerozolimą”.

Historia Eupatorii: od greckiej Kerkinitis do rosyjskiego portu

Pierwsza osada powstała tu ok. 500 r. p.n.e. jako grecka kolonia Kerkinitis. Dzisiejsza nazwa pochodzi od przydomka Eupator króla Pontu Mitrydatesa VI (panował w latach 120–63 p.n.e.). W średniowieczu miasto należało kolejno do Kumanów, Mongołów i Chanatu Krymskiego; Tatarzy nazywali je Kezlew, Turcy osmańscy – Gözleve. Rosja zajęła je w 1783 r. wraz z całym Krymem, a w 1784 r. nazwę oficjalnie zmieniono na Eupatoria. W lutym 1855 r., w czasie wojny krymskiej, pod miastem stoczono bitwę pod Eupatorią.

Według spisu z 2001 r. mieszkańcami byli głównie Rosjanie (64,9%), Ukraińcy (23,3%) i Tatarzy krymscy (6,9%). Eupatoria jest portem morskim i węzłem kolejowym; obok turystyki rozwijały się tu rybołówstwo, przetwórstwo spożywcze i winiarstwo.

Zabytki Eupatorii

Do najpiękniejszych zabytków miasta należą budowle sakralne wzniesione przez przedstawicieli różnych kultur:

• Meczet Dżuma-Dżami (Meczet Piątkowy) – zbudowany w latach 1552–1564 według projektu Mimara Sinana, najsłynniejszego architekta Imperium Osmańskiego. Minarety mają 35 m wysokości, a meczet miał znaczenie ceremonialne przy intronizacji chanów krymskich.
• Kienesy karaimskie – domy modlitwy Karaimów, łączące cechy renesansu i architektury muzułmańskiej, z trzema dziedzińcami i bramami z 1900 r. Eupatoria była siedzibą duchowego zwierzchnika Karaimów krymskich.
• Meczet Szukułaj-efendi i ruiny tekke, czyli klasztoru derwiszów.
• Sobór św. Mikołaja – prawosławna świątynia widoczna z nabrzeża.

Ukraina - Eupatoria | Meczet Piątkowy (Yevpatoria, Mosque Juma-Jami by Vahe Martirosyan na licencji CC BY-SA 2.0)

Eupatoria to dobry punkt wyjścia do poznania innych zakątków półwyspu, takich jak dawna stolica chanów Bakczysaraj czy położony na zachód półwysep Tarchankut z klifami Atlieszu. Tło historyczne i polityczne regionu opisujemy w artykule Autonomiczna Republika Krym.

Najczęstsze pytania o Eupatorię

Skąd się wzięła nazwa Eupatoria?

Od przydomka Eupator króla Pontu Mitrydatesa VI. Wcześniej, ok. 500 r. p.n.e., stała tu grecka osada Kerkinitis, a Tatarzy i Turcy nazywali miasto Kezlew i Gözleve.

Co warto zobaczyć w Eupatorii?

Meczet Dżuma-Dżami z lat 1552–1564, projektu Sinana, karaimskie kienesy z bramami z 1900 r., meczet Szukułaj-efendi z ruinami tekke i sobór św. Mikołaja.

Czy można dziś pojechać do Eupatorii?

Nie. Eupatoria jest od 2014 r. okupowana przez Rosję, a polskie MSZ odradza podróże na Ukrainę (stan na 2026).