Ałuszta - perła Krymu

Ałuszta to niewielki kurort na południowym wybrzeżu Krymu, położony nad Morzem Czarnym przy drodze z Symferopola do Jałty. Polskim czytelnikom znana jest przede wszystkim z dwóch sonetów Adama Mickiewicza – „Ałuszta w dzień” i „Ałuszta w nocy” – a jej najstarszym zabytkiem są ruiny bizantyjskiej twierdzy Aluston z VI wieku.

Stan na 2026: Ałuszta, podobnie jak cały Krym, od marca 2014 r. znajduje się pod okupacją Rosji. Polskie MSZ odradza wszelkie podróże na Ukrainę, a wjazd na Krym od strony Rosji jest według prawa ukraińskiego nielegalny. Poniższy tekst ma charakter krajoznawczy.

Miasto leży w dolinie między rzekami Ułu-Uzień i Demerdżi, na wysokości ok. 50 m n.p.m., u stóp pasma Gór Krymskich, które osłaniają je od północy. Według danych z 2018 r. mieszkało tu ok. 29,9 tys. osób, a klimat jest subtropikalny wilgotny, ze średnią roczną temperaturą ok. 12,5°C.

Ukraina | Ałuszta w dzień (by Finn911 na licencji Pixabay)

Ałuszta na miarę sonetu

Adam Mickiewicz odwiedził Krym w 1825 r. w towarzystwie m.in. Karoliny Sobańskiej, Jana Witta i Henryka Rzewuskiego. Z tej podróży powstało 18 „Sonetów krymskich”, wydanych w 1826 r., a Ałuszcie poeta poświęcił dwa z nich: „Ałuszta w dzień” i „Ałuszta w nocy”.

Ałuszta jest kurortem stosunkowo małym i spokojniejszym od pozostałych miejscowości Krymu. Kto szuka nocnego życia, może się tu nudzić, a poza ruinami bizantyjskiej twierdzy miasto nie ma zbyt wielu zabytków. Wiele przewodników uznaje socrealistyczną zabudowę miasta za jego wadę, ale można ją potraktować jako pretekst do zestawienia poetyckiego obrazu miasta ze współczesnością.

Z tomikiem Sonetów krymskich w kieszeni warto przejść się po tutejszych plażach, a potem w góry, wśród których wznosi się masyw Czatyrdahu. Stąd blisko także do Jałty, największego kurortu południowego wybrzeża. Więcej o statusie półwyspu przeczytasz w artykule Autonomiczna Republika Krym.

Historia Ałuszty: od bizantyjskiego Alustonu do kurortu

Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z VI w. n.e. Bizantyjczycy nazywali ją Aluston (gr. Ἄλουστον), od tej nazwy wywodzi się dzisiejsza. Do dziś zachowała się bizantyjska wieża obronna i fragmenty murów twierdzy. Genueńczycy, którzy rządzili tu w średniowieczu, przerobili nazwę na Lusta i wznieśli własną wieżę w XV w. Od XIII w. miasto przechodziło kolejno pod władzę Tatarów krymskich, Genueńczyków, Turków osmańskich i Rosjan.

W listopadzie 1941 r., podczas niemieckiej okupacji, w Ałuszcie utworzono getto dla ok. 250 osób, zlikwidowane w grudniu tego samego roku.

Dziś miasto żyje głównie z turystyki i lecznictwa: działają tu sanatoria specjalizujące się w chorobach układu oddechowego, krążenia i nerwowego. Ałuszta utrzymuje partnerstwo z polskim Dzierżoniowem.

Ukraina | Ałusztańskie tereny leśne (by reksik004 na licencji Pixabay)

Czatyrdah i Czerwona Jaskinia w okolicach Ałuszty

Nad miastem wznosi się masyw Czatyrdahu (krymskotatarska nazwa oznacza „Górę Namiot”). Jego najwyższy szczyt, Eklizi-Burun, ma 1527 m n.p.m. Masyw tworzą dwa płaskowyże: na niższym rosną łąki stepowe, bukowe lasy i jałowce, na wyższym – łąki alpejskie. Czatyrdah słynie z jaskiń, m.in. Marmurowej i Emine-Bair-Chosar. Mickiewicz poświęcił mu jeden z „Sonetów krymskich”, zatytułowany po prostu „Czatyrdah”.

Po drodze z Ałuszty do Symferopola, w połowie trasy, leży Czerwona Jaskinia (Kiził-Koba), największa jaskinia krasowa półwyspu.

Jak dojeżdżano do Ałuszty?

Ałuszta leży przy drodze z Symferopola do Jałty. Przez dziesięciolecia najbardziej charakterystycznym sposobem podróży była tu linia trolejbusowa Symferopol – Ałuszta – Jałta: odcinek do Ałuszty uruchomiono w 1959 r., a do Jałty w 1961 r. Trasa liczy ok. 86 km i uchodzi za najdłuższą linię trolejbusową na świecie. Przejazd z Symferopola do Ałuszty trwał ok. 1,5 godziny, do Jałty ok. 2,5 godziny. Droga prowadzi przez Przełęcz Angarską (752 m n.p.m.), a potem schodzi na wybrzeże. Dziś to wyłącznie wiedza krajoznawcza, bo półwysep jest okupowany, a podróż tam z Polski nie jest legalnie możliwa.

Najczęstsze pytania o Ałusztę

Gdzie leży Ałuszta?

Na południowym wybrzeżu Krymu, nad Morzem Czarnym, w połowie drogi między Symferopolem a Jałtą, w dolinie między rzekami Ułu-Uzień i Demerdżi.

Co Mickiewicz napisał o Ałuszcie?

Ałuszcie poświęcił dwa sonety z cyklu „Sonety krymskie”: „Ałuszta w dzień” i „Ałuszta w nocy”. Cykl powstał po podróży poety na Krym w 1825 r. i ukazał się w 1826 r.

Co zostało z twierdzy Aluston?

Zachowała się bizantyjska wieża obronna i fragmenty murów. Genueńczycy dobudowali w XV w. własną wieżę, a nazwę Aluston przerobili na Lusta.

Czy można dziś pojechać do Ałuszty?

Nie. Ałuszta jest od 2014 r. pod okupacją Rosji, a polskie MSZ odradza podróże na Ukrainę (stan na 2026).