Jałta - uzdrowisko na Półwyspie Krymskim

Jałta to najsłynniejsze uzdrowisko południowego wybrzeża Krymu, znane z carskich pałaców, bujnej roślinności i konferencji jałtańskiej z lutego 1945 r., która odbyła się w Pałacu Liwadyjskim. Od 2014 r. Krym jest okupowany przez Rosję: dojazd od strony Ukrainy jest niemożliwy, wjazd przez Rosję jest według prawa ukraińskiego nielegalny, a zachodnie MSZ, m.in. brytyjskie, odradzają wszelkie podróże na półwysep (stan na 2026). Poniższy opis przedstawia miasto sprzed okupacji.

Ukraina | Pałac cesarski w Massandrze (by profnshst na licencji Pixabay)

Historia Jałty – od greckiej osady do carskiego kurortu

Jałta stoi w miejscu dawnej greckiej osady, a w XII w. arabski geograf opisywał ją jako bizantyjski port rybacki. W XIX w. miasto stało się modnym kurortem rosyjskiej arystokracji. W 1889 r. niedokończony pałac w Massandrze kupiono dla cara Aleksandra III (ukończono go w 1900 r.), a w 1911 r. Mikołaj II zbudował na południowy zachód od miasta Pałac Liwadyjski. W 1898 r. Anton Czechow zbudował w Jałcie dom, tzw. Białą Daczę, w którym spędził ostatnie lata życia. W 2014 r. liczba mieszkańców według rosyjskiego spisu wynosiła ok. 76,7 tys. – to dane okupacyjne, nieuznawane międzynarodowo.

Atrakcje Jałty

Spacerując uliczkami miasta będziemy mieli możliwość zapoznania się z niezwykłą atmosferą jałtańskich cerkwi, z chłodnymi wnętrzami kościołów katolickich (np. Niepokalanego Poczęcia NMP) oraz z unikatową fasadą cerkwi ormiańskiej.

Zgłębienie tajemnic historii zarówno miasta, jak i całej Ukrainy ułatwią nam zlokalizowane na terenie Jałty muzea np.: Muzeum Czechowa, Muzeum Historii i Literatury, Muzeum Sztuki Dekoracyjnej.

Warto pamiętać, iż Jałta stanowi serce większego regionu administracyjnego, zwanego Wielką Jałtą, który jest prężnie rozwijającym się ośrodkiem turystycznym. Warto zatem zwiedzić również okolice miasta, gdzie czekają na nas malownicze górskie szczyty, wspaniały wodospad Uczan-Su (98 m wysokości, ok. 7 km od miasta w stronę Aj-Petri) oraz przepiękne posiadłości dawnych carów: Liwadia i Massandra. W Pałacu Liwadyjskim 4–11 lutego 1945 r. Roosevelt, Churchill i Stalin obradowali na konferencji jałtańskiej, która przesądziła o powojennym ładzie w Europie.

Pałac Liwadyjski

Pałac zaprojektował Nikołaj Krasnow, a jego otwarcie nastąpiło 11 września 1911 r., po 17 miesiącach budowy. To neorenesansowa budowla z białego krymskiego wapienia, z portykiem z marmuru karraryjskiego, arabskim i włoskim patio oraz florencką wieżą; ma 116 pomieszczeń. W czasie konferencji w 1945 r. w pałacu zakwaterowano delegację amerykańską z Rooseveltem. Od 1974 r. części pałacu są udostępnione zwiedzającym jako muzeum.

Ukraina | Widok na Jałtę (by bondardmitrij18 na licencji Pixabay)

Jałtańskie plaże nie należą do najpiękniejszych, gdyż często bywają kamieniste bądź zabetonowane. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby znaleźć jakieś malownicze nadbrzeże w okolicy miasta, np. w Forosie.

Do tzw. Wielkiej Jałty należy również miejscowość Gaspra, której punkt charakterystyczny stanowi ulokowany na wysokiej skale neogotycki pałacyk – Jaskółcze Gniazdo. Budowla ta wznosi się na klifie liczącym aż 40 m wysokości i pełni rolę widocznej już z daleka wizytówki Krymu. Mury zamku wzniesione w 1912 r. skrywają wiele tajemnic, o których rozmyślać możemy nad filiżanką kawy w powstałej pośród nich kawiarni.

Ukraina | Jałtańskie plaże bywają kamieniste (by profnshst na licencji Pixabay)

Okolice Jałty

W okolicach Jałty warto było zwiedzić także:

• Pałac Woroncowa w Ałupce
• amfiteatry w Ałupce i Gurzufie
• rezerwat historyczno-architektoniczny w Simeizie
• Nikitski Ogród Botaniczny
• cerkiew w Forosie, wznoszącą się na 400-metrowej Czerwonej Skale

Inne miejsca na Krymie opisujemy w artykułach o Autonomicznej Republice Krym i Ałuszcie. Jak doszło do aneksji półwyspu, przeczytasz w tekście o historii Ukrainy.

Najczęstsze pytania

Czy można dziś pojechać do Jałty?

Krym jest od 2014 r. okupowany przez Rosję. Od strony Ukrainy dojazdu nie ma, a wjazd przez Rosję jest według prawa ukraińskiego nielegalny. Zachodnie MSZ, m.in. brytyjskie, odradzają wszelkie podróże na Krym (stan na 2026).

Co wydarzyło się w Jałcie w 1945 roku?

W dniach 4–11 lutego 1945 r. w Pałacu Liwadyjskim obradowali przywódcy USA, Wielkiej Brytanii i ZSRR – Roosevelt, Churchill i Stalin. Konferencja jałtańska ustaliła m.in. podział Niemiec na strefy okupacyjne i nowe granice Polski.

Co warto zobaczyć w okolicach Jałty?

Najbardziej znane miejsca to Pałac Liwadyjski, pałac w Massandrze, Jaskółcze Gniazdo w Gasprze, Pałac Woroncowa w Ałupce, Nikitski Ogród Botaniczny oraz wodospad Uczan-Su, najwyższy na Krymie.