Przyroda Sudaku – góry, jaskinie, flora i fauna

Przyroda Sudaku, leżącego na styku południowego i wschodniego wybrzeża Krymu, to przede wszystkim skaliste masywy Kara-Dag i Eczki-Dag, jaskinia „Ucho Ziemi” o głębokości 132 m oraz żyzna Dolina Sudacka z winnicami i sadami. W okolicy rośnie 14 gatunków drzew iglastych, w tym reliktowa sosna Stankiewicza, a latem można tu zobaczyć świecenie morza.

Na wschód od masywu Karabi-jajły, gdzie kończą się łańcuchy gór Południowego Wybrzeża, zaczyna się chaotyczne nagromadzenie niewielkich grzbietów i grani o fantastycznych kształtach, wyrzeźbionych przez wietrzenie skał.

Uwaga: Krym od 2014 r. jest okupowany przez Rosję, a Ukraina uznaje go za terytorium czasowo okupowane (ustawa z 15 kwietnia 2014 r.). Wjazd na półwysep przez Rosję jest według prawa ukraińskiego nielegalny, a od 2022 r. trwa pełnoskalowa wojna – tekst opisuje przyrodę regionu, nie zachęca do podróży.

Ukraina | Sudak może pochwalić się bogatym światem roślinnym i zwierzęcym (Chaika by Grigory Gusev na licencji CC BY-ND 2.0)

Najbardziej okazałym masywem górskim tych okolic jest Kara-Dag, na wschód od Sudaku. Bardzo malownicze i atrakcyjne są góry na zachód od osady Nowy Świat. Od morza, daleko w głąb gór, wcinają się żyzne doliny – największą z nich jest Nizina Sudacka.

Na zboczach góry Eczki-Dag odkryto region krasowy z kilkoma głębokimi jaskiniami. Co ciekawe, do tego odkrycia doprowadziły poszukiwania legendarnej, bezdennej rozpadliny zwanej „Uchem Ziemi”, o której wspominają stare podania. Największą z odkrytych jaskiń, sięgającą 132 metrów, nazwano więc „Uchem Ziemi”.

W okolicy Sudaku można napotkać kryształy kalcytu, w tym jego przezroczystą odmianę – szpat islandzki (na górze Ałczak), górskie kryształy, sferosyderyt z pięknym wzorem na przełomie i inne wspaniałe minerały. W zatoce Koktebielskiej, w dużej próbce plażowego piasku, znaleziono pojedyncze ziarenka złota, srebra, a nawet diamenty, jednak w ilościach mających jedynie naukowe znaczenie.

Sudak – świat roślinny

Świat roślin w Sudaku i okolicach właściwie nie różni się od Południowego Wybrzeża Krymu. W tutejszych sadach rosną przede wszystkim winorośle, jabłonie, grusze, brzoskwinie, morele, orzechy greckie, migdałowce, czarne i białe morwy, figowce, granaty, czereśnie i hurma japońska. Winorośl, grecki orzech i migdałowiec należą do najdawniejszych roślin uprawianych w Dolinie Sudackiej.

Z dziko rosnących gatunków drzewiastych spotyka się często: dąb, grab, klon, wiąz, pistację, leszczynę, berberys, jaśmin krzewiasty, jałowiec, sumak i inne. W okolicach Nowego Świata występuje reliktowa sosna Stankiewicza i drzewiaste jałowce.

Jedną z najbardziej charakterystycznych miejscowych roślin jest kapar. Niskie krzewy kaparów z długimi płożącymi się łodygami i pięknymi białymi albo bladoróżowymi kwiatami pokrywają nieurodzajne zbocza.

W Sudaku i okolicach naliczono 14 gatunków drzew iglastych i 30 gatunków krzewów. Łagodny, suchy klimat, który sprzyja tej roślinności, opisujemy w tekście Sudak – pogoda i klimat.

Ukraina | Baśniowe krajobrazy Sudaku (DSC_0567-2 by Konstantin Golubev na licencji CC BY-SA 2.0)

Sudak – królestwo zwierząt

W świecie zwierzęcym Sudaku wyróżnić można ok. 30 gatunków ssaków, ponad 100 gatunków ptaków i prawie 100 gatunków ryb. Owadów, jak na całym Krymie, jest tutaj kilkadziesiąt tysięcy gatunków.

Ze ssaków spotyka się najczęściej: lisy, borsuki, sarny, zające, dziki i rzadziej jelenie. Z ptaków najliczniej występują: mewy, jaskółki, pliszki, szpaki i kosy. Bywają też sępy. W letnie wieczory słychać w sadach melodyjne wołania małej sówki i trele drzewnej żabki – rzekotki. Wiosną i jesienią przez dolinę ciągną stada ptaków wędrownych.

Typowe dla Sudaku i często spotykane są: skolopendra (wij), muchołówka, pająki, solfugi, krymski skorpion i świetliki. Szczególnie często spotyka się skolopendrę. Ten wij jest koloru czarno-zielonego z dużą ilością mocnych, rudych nóg. Jego ukąszenie powoduje miejscowe zapalenie i opuchliznę.

W ciemne letnie noce można obserwować świecenie morza. Rzucony w morze kamień zapala cały snop iskier. Iskry powodują nadbiegające fale, szerokie snopy iskier rozchodzą się przed dziobem łódki, ogniste krople spadają z wioseł. To świecenie wywołują wielkie ilości morskich mikroorganizmów (nocoświetliki – Noctiluca miliaris).

Przyrodę okolic Sudaku najlepiej widać ze wzgórza, na którym wznosi się Twierdza Genueńska. Opis dawnych tras do miasta znajdziesz w tekście Sudak – jak tam dotrzeć?.

Ukraina – Sudak | Zapatrzony w dal… (wśród piękna okolicznej przyrody łatwo się zapomnieć) (Fortaleza de Sudak (Crimea) by Jorge Campos na licencji CC BY-SA 2.0)

Najczęstsze pytania

Co to jest „Ucho Ziemi” koło Sudaku?

To największa jaskinia krasowego regionu na zboczach góry Eczki-Dag, sięgająca 132 m. Odkryto ją, szukając legendarnej bezdennej rozpadliny, o której wspominają stare podania.

Dlaczego morze w Sudaku świeci nocą?

Świecenie wywołują duże ilości morskich mikroorganizmów, nocoświetliki (Noctiluca). W ciemne letnie noce rzucony w wodę kamień zapala snop iskier.

Czy można dziś zwiedzać przyrodę okolic Sudaku?

Nie. Krym jest okupowany przez Rosję od 2014 r., a wjazd przez Rosję jest według prawa ukraińskiego nielegalny. Tekst opisuje przyrodę regionu i nie zachęca do podróży.