Twierdza Genueńska w Sudaku
Opublikowano:
Aktualizacja:
Twierdza Genueńska w Sudaku to średniowieczna warownia na nadmorskim wzgórzu na południowo-wschodnim wybrzeżu Krymu, rozbudowana przez Genueńczyków od 1371 r. Umocnienia zajmują prawie 30 ha, mury mają ponad 2 km długości, a zachowało się 14 baszt o wysokości do 15 m.
Wzgórze od niepamiętnych czasów cieszyło się ogromną popularnością wśród różnych narodów tego regionu – może nie tyle ze względów krajobrazowych, co strategicznych. Problem polegał tylko na tym, że każdy, kto się tutaj znalazł, chciał za wszelką cenę zachować to miejsce wyłącznie dla siebie.
Uwaga (stan na 2026): Krym jest okupowany przez Rosję od 2014 r., a MSZ RP odradza wszelkie podróże w ten rejon. Według prawa Ukrainy wjazd na półwysep od strony Rosji jest nielegalny.
Ukraina | Twierdza Genueńska w Sudaku, malowniczo ulokowana na wzgórzu (by Olgaozik na licencji Pixabay)
Od Alanów po Genueńczyków
Miasto, znane pod grecką nazwą Sugdeja, założyli według angielskiej Wikipedii najprawdopodobniej Alanowie w czasach rzymskich, choć data i okoliczności jego powstania są niepewne.
Za panowania Bizancjum Sudak był siedzibą biskupstwa – po raz pierwszy wspomina je sobór nicejski w 787 r. Później Bizancjum utraciło tu kontrolę, a miasto prawdopodobnie znalazło się pod zwierzchnictwem Chazarów.
Pod koniec XIII w. na Krymie powstały weneckie i genueńskie kolonie handlowe. W lipcu 1365 r. Genueńczycy z Kaffy zajęli Sudak i umocnili go, wznosząc cytadelę widoczną do dziś.
Soldaia – genueński system umocnień
Genueńczycy rozbudowywali umocnienia od 1371 r., tworząc system fortyfikacyjny Soldaia (tak brzmiała włoska nazwa Sudaku), składający się z dwóch pasów obrony – górnego i dolnego.
Większość baszt nazwano imionami genueńskich konsulów, rządzących miastem w czasie ich budowy.
Kres świetności twierdzy
Po zajęciu twierdzy Genueńskiej przez Turków w 1475 r. baszty i mury obronne nie były remontowane, a kiedy Sudak wszedł w 1783 r. w skład imperium rosyjskiego, twierdza zaczęła popadać w ruinę.
Ukraina | Twierdza w Sudaku jest unikatowym przykładem architektury obronnej (by Olgaozik na licencji Pixabay)
Renowacja i zachowane budowle twierdzy
W wyniku prac renowacyjnych prowadzonych w twierdzy w latach 70. ubiegłego stulecia, udało się zachować niektóre baszty i fragmenty murów obronnych.
W najlepszym stanie, zbliżonym do pierwotnego, zachowały się budowle górnego pasa obrony, częściowo jedno z podstawowych jego ogniw – zamek konsulów, wzniesiony w XIV-XV wieku. Składa się on z czworokątnej baszty-donżon, baszty narożnej i murów między nimi, tworzących zamknięty dziedziniec. Na pierwszym piętrze znajdowały się tutaj pomieszczenia gospodarcze i zbiornik na wodę. Drugie i trzecie piętro wykorzystywano do celów mieszkalnych.
W rejonie górnych umocnień zachowała się wzniesiona w X-XIII wieku baszta patrolowa, zwana też zamkiem świętego Ilii. Prawie kwadratowa w planie, przetrwała tylko do wysokości ok. 3 metrów. Wcześniej służyła ona strażom zamkowym, a obecnie – jako platforma widokowa.
Unikatowy przykład architektury obronnej
Twierdza w Sudaku jest unikatowym przykładem architektury obronnej Tawrii* X-XVIII wieku zarówno pod względem znaczenia historyczno-kulturowego, jak i rozmiarów systemów fortyfikacji.
Całkowita powierzchnia umocnień wynosi prawie 30 ha, a długość murów obronnych – ponad 2 km. Zachowało się 14 baszt o wysokości do 15 m, które nadają twierdzy niepowtarzalny charakter. Podobną genueńską warownię, choć gorzej zachowaną, można zobaczyć w pobliskiej Teodozji, a o okolicy więcej piszemy w artykułach Sudak – pogoda i klimat oraz Sudak – atrakcje przyrodnicze.
*Tawria – historyczna nazwa Krymu, wywodząca się od greckiego: Ταῦρος. Po polsku tłumaczy się to zwykle jako „Tauris” czy „Tauryda”, a „tavria” znana jest przede wszystkim jako marka samochodu. Rosjanie i Ukraińcy uważają obie nazwy: „Таврия” i „Таврида” za synonimy w stosunku do terytorium Krymu.
Ukraina | Długość murów obronnych twierdzy, z zachowanymi 14 basztami, wynosi ponad 2 km (by PrintMart na licencji Pixabay)
Najczęstsze pytania
Kto zbudował Twierdzę Genueńską w Sudaku?
Genueńczycy: w lipcu 1365 r. zajęli Sudak i umocnili go, a od 1371 r. rozbudowywali fortyfikacje, tworząc system Soldaia z dwoma pasami obrony.
Jak duża jest twierdza w Sudaku?
Umocnienia zajmują prawie 30 ha, mury mają ponad 2 km długości, a zachowało się 14 baszt o wysokości do 15 m.
Czy można dziś zwiedzać twierdzę w Sudaku?
Nie. Krym jest okupowany przez Rosję od 2014 r., a MSZ odradza podróże w ten rejon (stan na 2026). Opis ma charakter krajoznawczy.