Zamek w Dubnie

Zamek w Dubnie to jeden z najstarszych zamków na Ukrainie – forteca w obwodzie rówieńskim, na cyplu nad rzeką Ikwą, założona w 1492 roku przez księcia Konstantego Ostrogskiego i przebudowana w XVII wieku na nowoczesną twierdzę bastionową. Dziś działa w niej muzeum wchodzące w skład państwowego rezerwatu historyczno-kulturalnego miasta Dubno.

W 1648 r. przebywał tutaj Maksym Krzywonos z kozackim wojskiem, zaś w czasach wojny północnej w twierdzy bywali Karol XII i Piotr I. Walki toczone w okolicy podczas powstania Chmielnickiego opisał Mikołaj Gogol w powieści „Taras Bulba”.

Ukraina | Zamek w Dubnie (Dubno Castle in 2014 by Roman Frankiw, Wikimedia Commons, na licencji CC BY-SA 4.0)

Pamiątka architektury obronnej na ziemiach wołyńskich

Dubieński zamek należy do fortyfikacji bastionowych. Korzystny pod względem strategicznym teren, chroniony rzeką Ikwą i błotnistą doliną, określił plan zamku. Dwa bastiony z kazamatami i kurtyną między nimi zostały rozmieszczone od strony miasta i oddzielone od niego głęboką fosą. Umocniony front liczy ok. 330 metrów. Na zamkowym dziedzińcu znajduje się dwukondygnacyjny pałac książąt Lubomirskich, zbudowany pod koniec XVIII wieku z wykorzystaniem fundamentów i ścian północno-wschodniego skrzydła z XVI w.

Częste przebudowy i upadek zamku w XIX wieku doprowadziły do znacznego zniszczenia jego wyposażenia, utraty pierwotnego wyglądu. Tylko portal bramy wjazdowej z białego kamienia potwierdza jego renesansową przeszłość. Zamek stanowi pamiątkę architektury obronnej na ziemiach wołyńskich.

Historia zamku w Dubnie w XX wieku

Aż do początku XX wieku zamek dubieński nigdy nie został zdobyty szturmem. Dopiero podczas I wojny światowej wojska austro-węgierskie przy użyciu ciężkiej artylerii częściowo zburzyły twierdzę. Ostateczny cios zadała zamkowi Armia Czerwona. Po wyjściu stacjonujących w zamku oddziałów, pozostała po nim prawdziwa ruina. Ruiny zamku przetrwały do 1934 roku, kiedy to polskie władze odbudowały go na nowo. Do 1939 r. stacjonował tu m.in. garnizon Korpusu Ochrony Pogranicza, a w zamkowych pomieszczeniach mieściły się różne urzędy: starostwo, sąd, sejmik. Po wojnie znów stacjonowało w zamku wojsko i dopiero w 1986 roku budynek znalazł się w dyspozycji ministerstwa kultury. Od 1993 roku zamek wszedł w skład państwowego historyczno-kulturalnego rezerwatu miasta Dubno.

Obecnie zamek dubieński jest stopniowo odbudowywany i odnawiany. Na jego terenie działa muzeum i wystawy. Zamek jest zabytkiem architektury obronnej obwodu rówieńskiego.

Legenda o baszcie Beatce w zamku w Dubnie

Legendą owiana jest jedna z dwóch baszt dubieńskiego zamku (od strony rzeki), która otrzymała imię „Beatka”. Jest ona jednym z symboli miasta. Legenda wyjaśnia, dlaczego tak właśnie tę basztę nazwano.

Wieść o Tatarach pod miastem

Wiosną 1577 roku na zamku trwały przygotowania do ślubu księcia Sołomereckiego i niejakiej Beaty. Panna była krewną księcia Ostrogskiego.

W tym czasie do Dubna dotarła straszna wiadomość, że przez dolinę pod miasto niepostrzeżenie podeszli Tatarzy i tylko patrzeć, jak zaczną szturmować zamek. Zapanowała panika. Ludzie nie wiedzieli jak blisko jest wróg i co właściwie należy robić.

Oczywiście wieść o rychłym napadzie Tatarów doszła i do wspomnianej wyżej Beaty. „Tatarzy? Nigdy o nich nie słyszałam. Co to za jedni? Jacy oni są?” – dopytywała się księżniczka. Służąca odpowiedziała jej prosto: „Tatarzy są gorsi od samego diabła”. Beaty nie usatysfakcjonowała taka odpowiedź i postanowiła zobaczyć żywego Tatarzyna na własne oczy.

Beata na bastionie

Księżniczka postanowiła wejść na bastion dubieńskiego zamku i musiała ubłagać strażników, aby jej na to pozwolili. Weszła na basztę i zobaczyła wojenny obóz Tatarów oraz ich przygotowania do ataku. Kiedy uświadomiła sobie, że Tatarzy, to nie żadne diabły tylko zwykli ludzie, postanowiła stawić im opór. Wzięła do ręki broń i zaczęła wzywać ludzi do walki. Niestety, jak głosi legenda, poparł ją tylko nadworny błazen.

Mimo to Beata nie zrezygnowała. Weszła na bastion, pomodliła się, podeszła do armaty i kazała sługom wycelować ją w tatarski obóz. Potem własnoręcznie podpaliła lont. Bóg wysłuchał jej modlitwy i kula armatnia trafiła prosto w namiot chana. Wszyscy milcząc patrzyli na to, co się stało. Na zamku panika jeszcze się nasiliła. Obrońcy doszli do wniosku, że teraz Tatarzy z pewnością wymordują wszystkich mieszkańców i to ze szczególnym okrucieństwem.

Odwrót Tatarów

Nagle zdarzył się cud! Tatarzy uznali celny strzał za przestrogę z nieba i zarządzili odwrót. Zobaczywszy to, Beata nakazała kontynuować przygotowania do ślubu (dalej możecie sami puścić wodze fantazji…).

Od tej pory basztę położoną od strony rzeki Ikwy nazywają Beatką.

Jak daleko jest Dubno od Lwowa i Łucka?

Osoby planujące zwiedzanie tego zamku mogą zastanawiać się, w jakiej odległości od innych ukraińskich miast znajduje się Dubno? Tak więc od Łucka dzieli je ok. 60 km, od Tarnopola – ok. 117 km, od miejscowości Chmielnicki – ok. 143 km, zaś od Lwowa – ok. 170 km. Po drodze ze Lwowa lub Tarnopola warto zajrzeć do Krzemieńca i Poczajowa, a inne warownie opisujemy w zestawieniu TOP 10 – Zamki i twierdze na Ukrainie.

Najczęstsze pytania

Kto założył zamek w Dubnie?

Według opisu w tym artykule zamek założył w 1492 r. książę Konstanty Ostrogski; w XVII w. przebudowano go na twierdzę bastionową. Polska Wikipedia mówi ogólniej o wzniesieniu zamku w XVI w.

Co można zobaczyć w zamku w Dubnie?

Dwa bastiony z kazamatami, renesansowy portal bramy z białego kamienia i dwukondygnacyjny pałac Lubomirskich. Na terenie zamku działa muzeum.

Jak daleko jest Dubno od Lwowa?

Ok. 170 km; od Łucka ok. 60 km, a od Tarnopola ok. 117 km. Po drodze ze Lwowa warto zajrzeć do Krzemieńca i Poczajowa.