Symbole Tunezji: ręka Fatimy, jaśmin i chechia

Tunezja kojarzy się przede wszystkim z ręką Fatimy (chamsą), która ma chronić przed złym urokiem, z białym kwiatem jaśminu i z czerwoną filcową czapką chechią. Do tych nieoficjalnych symboli dochodzą słoneczne plaże, gwarne bazary i ostra pasta harissa. Oficjalne symbole państwa, czyli flagę, herb i hymn, opisujemy w osobnym artykule: Flaga, herb i hymn Tunezji.

Tunezja | Chèchia jako pamiątka z wakacji (Fez hats, Tunisia by Mark Hodson Photos na licencji CC BY 2.0)

Tunezja – z czym nam się kojarzy?

Ręka Fatimy

Ręka Fatimy (chamsa) to amulet chroniący przed złym urokiem rzuconym przez źle życzących nam ludzi. Jest ona symbolem mocy, siły i błogosławieństwa. Arabska nazwa chamsa oznacza „pięć”, jak liczba palców. Amulet znany jest w całej Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie: muzułmanie wiążą go z Fatimą, Żydzi nazywają go Ręką Miriam, a chrześcijanie z Lewantu Ręką Marii. Na wielu amuletach znajduje się dodatkowo symbol oka, który wzmacnia ochronę. Widoczna jest w biżuterii: kolczykach, wisiorkach, bransoletach oraz na drzwiach, jako mosiężne kołatki.

Kwiat jaśminu

Kwiatowym symbolem Tunezji jest kwiat jaśminu. Spacerując ulicami, dostrzeżemy białe kwiaty – to właśnie jest jaśmin. Jaśmin uznawany jest w Tunezji za kwiat narodowy, a cały rodzaj Jasminum obejmuje około 200 gatunków roślin. Zapach jego kwiatów wykorzystuje się w perfumerii.

Chechia

Charakterystycznym nakryciem głowy tunezyjskich mężczyzn jest szaszija, z francuskiego chèchia. Wielu turystów kupuje ją jako pamiątkę z Tunezji. Tradycyjnie robi się ją z czesanej wełny, a w Tunezji ma kolor czerwony (cynobrowy); w Libii bywa czarna, a w Maroku biała lub szara. Produkcja obejmuje dzianie, folowanie (moczenie i ubijanie) oraz czesanie ostem, które daje aksamitną powierzchnię. Targ chechii w Tunisie, Souk Ech-Chaouachine, powstał w 1691 roku i zatrudniał dawniej około 30 tys. rzemieślników; w latach 2010. zostało ich zaledwie około 20, choć cała branża daje pracę ok. 2 tys. osobom.

Słońce i plaża

Tak, z Tunezją kojarzy się też gorąca, piaszczysta plaża oraz palące słońce. To głównie dla nich turyści tak chętnie odwiedzają ten kraj. Od maja do października słoneczna pogoda jest tu niemal pewna.

Tunezja | Słomiane parasole (have nice weekend! by sophie & cie na licencji CC BY 2.0)

Słomiane parasole

Jeśli plaża, to też charakterystyczne słomiane parasole, pod którymi można skryć się przed promieniami słonecznymi.

Bazary

Z Tunezją kojarzą się również wszechobecne bazary – głośne, o mieniących się kolorach i wymieszanych zapachach. Pamiętajmy, że na stoiskach zazwyczaj nie ma cen i obowiązującą zasadą jest targowanie się!

Przyprawy

Niezwykle aromatyczne, dodające charakterystycznego smaku każdej potrawie – przyprawy. Dostępne w każdym sklepie i na każdym bazarze. Tu prym, zwłaszcza wśród turystów, wiedzie ostra pasta harissa, którą w Tunezji kupimy w każdym sklepie, a w Europie w coraz większej liczbie supermarketów. Inne popularne zioła i przyprawy to: kolendra, mięta, kurkuma oraz szafran.

Harissa, czyli pasta z papryki chili, czosnku, kolendry, kminku i oliwy, jest głównym tunezyjskim dodatkiem do potraw. Jej nazwa pochodzi od arabskiego czasownika oznaczającego „tłuc, rozcierać”. 1 grudnia 2022 roku UNESCO wpisało tradycje wytwarzania i spożywania harissy na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego Tunezji.

Najczęstsze pytania o symbole Tunezji

Jaki kwiat jest symbolem Tunezji?

Jaśmin. Biały, pachnący kwiat uznawany jest za kwiat narodowy Tunezji.

Co oznacza ręka Fatimy?

To amulet chroniący przed złym spojrzeniem. Arabska nazwa chamsa znaczy „pięć”, a symbol znajdziesz na biżuterii, kołatkach drzwi i pamiątkach.

Jakiego koloru jest tunezyjska chechia?

Tradycyjnie czerwona, w odcieniu cynobru. Wykonuje się ją z czesanej wełny, a jej rzemieślnicy od 1691 roku mieli swój targ w Tunisie, Souk Ech-Chaouachine.

Czym jest harissa i skąd się wzięła?

To ostra pasta z papryki chili, czosnku, kolendry, kminku i oliwy. Papryki uprawiano najpierw na półwyspie Bon, a głównym ośrodkiem produkcji pozostaje Nabul. Tunezja jest największym eksporterem przetworzonej harissy.

Tunezja | Kolorowe i aromatyczne przyprawy (spices and dried beans by Katina Rogers na licencji CC BY 2.0)