Region Śródziemnomorski Turcji

Region Śródziemnomorski obejmuje południowe wybrzeże Turcji – od Antalyi po Hatay przy granicy z Syrią – i jest najważniejszym regionem wypoczynkowym kraju. Ma ok. 123 tys. km² powierzchni, a w 2021 r. mieszkało tu ok. 10,6 mln osób. Najczęściej odwiedzane miejsca to kurorty Riwiery Tureckiej (Antalya, Alanya, Side) oraz antyczne zabytki, m.in. teatr w Aspendos i Myra św. Mikołaja.

Jest to rejon górzysty: nierzadko zbocza gór Taurus wznoszą się tuż za nadmorskimi plażami.

Turcja | Antalya (Antalya by zolakoma na licencji CC BY 2.0)

Klimat Regionu Śródziemnomorskiego

Bliższa wybrzeżu część regionu charakteryzuje się klimatem morskim, z gorącym i suchym latem oraz łagodną, deszczową zimą. Dalej w głębi lądu przeważa klimat kontynentalny – lata są tam upalne i suche, a zimy mroźne i śnieżne.

Z jakich prowincji składa się region?

Region podzielony jest na 8 prowincji: Adana, Antalya, Burdur, Hatay, Isparta, Kahramanmaraş, Mersin oraz Osmaniye.

Riwiera Turecka – Antalya, Alanya, Side i Aspendos

Zachodnie wybrzeże, czyli Riwiera Turecka, ma rozbudowaną bazę turystyczną. Najczęściej odwiedzane latem miejsca to Antalya i Alanya. Miasta te oferują gościom liczne hotele, czyste plaże, restauracje, kawiarnie oraz rozmaite atrakcje.

Podróżnicy spragnieni poznania historii regionu mogą odwiedzić bogate w eksponaty muzea archeologiczne, a także zobaczyć przeplatające się z nowoczesną infrastrukturą dawne budowle. Na wybrzeżu słońce świeci średnio przez ok. 300 dni w roku.

Turcja | Malownicze zakątki tureckiej riwiery (by gpweinreich na licencji Pixabay)

Okolice Alanyi obfitują w jaskinie – najsłynniejsza jest Damlataş, znana z mikroklimatu (ok. 22°C i 95% wilgotności), a kolejne groty w klifach półwyspu zobaczymy podczas rejsu łodzią. W Antalyi znajdują się dwa wodospady Düden, z których dolny wpada prosto do morza.

Na uwagę zasługuje też Park Narodowy Köprülü.

Jednym z najważniejszych zabytków regionu jest dobrze zachowany teatr antyczny w Aspendos, na wschód od Antalyi. Dzięki akustyce teatr jest używany po dziś dzień.

Miłośnicy kultury klasycznej powinni się udać do miast Side, Perge, Yalvaç oraz starożytnego Olympos.

Zwiedzając tereny położone na zachód od Antalyi, warto zatrzymać się w mieście Demre, znanym w starożytności jako Myra, gdzie w IV w. biskupem był św. Mikołaj. W grudniu odbywają się tam uroczystości ku jego pamięci.

Turcja | Zachód słońca nad przystanią w Alanyi (Alanya harbor by Timo Tervo na licencji CC BY-SA 2.0)

Wschodnie wybrzeże – Mersin, Tarsus, Adana i Antakya

Dawna Cylicja to teren, na którym ślady zostawiły liczne cywilizacje.

W okolicach Mersin najwięcej śladów pozostawili po sobie Rzymianie, Bizantyjczycy oraz Osmanie.

W Kizkalesi (Kızkalesi) zobaczymy zarówno zabytki, takie jak dwunastowieczny zamek, jak i jaskinie krasowe, w tym Narlıkuyu i Cennet („Raj”).

Pomiędzy Mersin a Alanyą znajduje się Anamur ze średniowiecznym zamkiem Mamure. Pierwszą twierdzę wznieśli tu władcy ormiańskiego Królestwa Cylicji, w XIII w. rozbudowali ją Seldżucy, a nazwę nadali jej Karamanidzi.

Na wschód od Mersin leży Tarsus, rodzinne miasto św. Pawła. Warto odwiedzić tam nie tylko kościół pod jego wezwaniem, lecz również Wielki Meczet oraz świątynię hetycką i zabytki rzymskie.

Posuwając się dalej na wschód, miniemy Adanę z jej dawnymi zamkami i dotrzemy do Osmaniye z zabytkami hetyckimi w Karatepe.

Turcja | Port w Mersin widziany z góry (Mersin harbor by Nedim Ardoğa, Wikimedia Commons, na licencji CC BY-SA 3.0)

Na południe od Osmaniye leży Iskenderun (Aleksandretta), miasto założone przez Aleksandra Wielkiego. W mieście zobaczymy zabytki, a po spacerze pod palmami warto spróbować specjałów miejscowej kuchni, w tym krewetek.

W dolinie otoczonej masywami górskimi leży Antakya (Antiochia), stolica prowincji Hatay, słynąca z antiochijskich mozaik w Muzeum Archeologicznym, Groty Apostoła Piotra, starego miasta i miejscowej kuchni. Miasto bardzo ucierpiało w trzęsieniu ziemi 6 lutego 2023 r. – w centrum zawaliły się tysiące budynków, a wiele kościołów, meczetów i innych zabytków zostało zniszczonych. Grotę św. Piotra ponownie udostępniono zwiedzającym w styczniu 2024 r., meczet Habib-i Neccar odbudowano i otwarto w grudniu 2025 r., a Muzeum Archeologiczne Hatay ma być otwierane etapami od końca 2026 r. (stan na 2026). Dla okręgu Hatay polskie MSZ wydało ostrzeżenie „Unikaj podróży”, a dla 30-kilometrowego pasa przy granicy z Syrią – „Nie jedź”; ostrzeżenie „Unikaj podróży” obejmuje też okręgi Adana i Osmaniye (stan na październik 2026). W trzęsieniu ucierpiał też Kahramanmaraş.

Kiedy jechać na Riwierę Turecką i do Regionu Śródziemnomorskiego?

Sezon plażowy na Riwierze Tureckiej trwa od maja do października; w lipcu i sierpniu jest upalnie, a morze najcieplejsze. Na zwiedzanie antycznych miast i wędrówki (np. szlakiem Likijskim) najlepsze są wiosna i jesień. Zimą na wybrzeżu jest łagodnie i deszczowo, a w wyższych partiach gór Taurus pada śnieg. Najwięcej lotów, także z Polski, przyjmuje lotnisko w Antalyi; w regionie działają też lotniska m.in. w Alanyi-Gazipaşy i Adanie.

Najczęstsze pytania

Jakie kurorty leżą w Regionie Śródziemnomorskim?

Najpopularniejsze są Antalya, Alanya, Side, Belek i Kemer na Riwierze Tureckiej. Spokojniejsze wybrzeże wschodnie oferuje m.in. Kızkalesi i okolice Mersin. Wszystkie łączą plaże z łatwym dostępem do antycznych zabytków.

Kiedy najlepiej jechać na Riwierę Turecką?

Na plażowanie – od czerwca do września, gdy morze jest ciepłe, a deszcz rzadki. Na zwiedzanie Aspendos, Perge czy Myry lepsze są maj, wrzesień i październik, kiedy upał nie doskwiera tak bardzo.

Czy można zwiedzać Antakyę po trzęsieniu ziemi?

Miasto jest odbudowywane, ale trzęsienie ziemi z 6 lutego 2023 r. zniszczyło znaczną część centrum i wiele zabytków. Otwarta jest Grota św. Piotra i odbudowany meczet Habib-i Neccar, a Muzeum Archeologiczne Hatay pozostaje zamknięte do zapowiadanego na koniec 2026 r. otwarcia. Polskie MSZ zaleca unikanie podróży do okręgu Hatay (stan na październik 2026) – aktualny komunikat sprawdzisz w serwisie Odyseusz.