Region Czarnomorski w Turcji

Region Czarnomorski obejmuje prawie całą północną Anatolię – pas gór i wybrzeża od granicy Regionu Marmara aż po Gruzję na północnym wschodzie. To najbardziej zielona i najbardziej deszczowa część Turcji, słynąca z plantacji herbaty i orzechów laskowych, górskich jezior, osmańskiego Safranbolu i klasztoru Sümela koło Trabzonu.

Turcja | W drodze do Synopy (Flying into Sinop, Turkey by Clara S. na licencji CC BY 2.0)

Krajobraz i klimat regionu

W krajobrazie regionu przeważają góry (izolujące od suchego powietrza z południa) z przecinającymi je dolinami oraz płaskowyże.

Panuje tu klimat na pograniczu wilgotnego podzwrotnikowego i oceanicznego, z ciepłym, wilgotnym latem, łagodną zimą oraz obfitymi opadami przez cały rok – na wschodnim wybrzeżu spada ok. 2500 mm deszczu rocznie, najwięcej w Turcji. Jest to najbardziej zielona część kraju. Do skarbów regionu należą orzechy laskowe, kukurydza, pomidory i herbata.

Region obejmuje 18 prowincji (15 w całości i 3 w przeważającej części) o łącznej powierzchni ok. 143,5 tys. km². W 2021 r. mieszkało tu ok. 7,7 mln ludzi (w 2010 r. – ok. 8,4 mln).

Zachodnia część regionu – Bolu, Kastamonu i Safranbolu

Krajobraz zachodniej części łączy masywy górskie, zielone doliny, rzeki, jeziora oraz nadmorskie plaże.

W prowincji Bolu znajduje się Park Narodowy Yedigöller (Park Siedmiu Jezior) oraz Abant – polodowcowe, górskie jezioro otoczone lasami. Tryskają tu również gorące źródła. Kartalkaya to z kolei popularne centrum narciarstwa. Więcej o chronionych obszarach regionu piszemy w artykule o parkach narodowych Turcji.

W prowincji Kastamonu Park Narodowy Ilgaz jest popularny wśród miłośników wycieczek górskich oraz raftingu. W parku Küre znajdziemy jeziorka, wodospad Ilısu oraz podziemną jaskinię.

Turcja | Park Narodowy Yedigöller (Yedigöller by MzffR AKAR na licencji CC BY 2.0)

W prowincji Zonguldak znajdziemy wiele piaszczystych plaż, ale także liczne jaskinie oraz ruiny starożytnego miasta Eregli (Ereğli).

Tuż za zachodnią granicą regionu, już w prowincji Stambuł (Region Marmara), leży wakacyjne miasteczko Şile nad Morzem Czarnym.

Odwiedzając prowincję Karabük, nie sposób przeoczyć miasta Safranbolu. Znajduje się tam ponad 1000 zabytków osmańskich, w tym meczety, łaźnie, karawanseraje, stara wieża zegarowa oraz setki zabytkowych domów.

Starą zabudowę drewnianą zobaczymy z kolei w mieście Bartın.

W prowincji Düzce mieszkają różne grupy etniczne. Oprócz Turków żyją tu Czerkiesi, Abchazowie, Lazowie, Romowie, Chveneburi (gruzińscy muzułmanie), Kurdowie, Zaza oraz imigranci z Bałkanów.

Turcja | Region Czarnomorski obejmuje prawie całą północną Anatolię (Women by the Black Sea by Whewes na licencji CC BY 2.0)

Środkowa część regionu – Samsun, Synopa i Amasya

W centralnej części regionu odwiedzić możemy miasta portowe, Samsun i Synopę. W Synopie warto zobaczyć fortecę wybudowaną w VII w. p.n.e.

Na piesze wycieczki po górach i płaskowyżach warto udać się do prowincji Corum (Çorum).

Ważnym miastem jest Amasya. Warto zobaczyć tam podświetlone grobowce i pałac królów Pontu, budownictwo średniowieczne oraz dobrze zachowane domy osmańskie. W pobliżu leży jezioro kraterowe Borabay.

Zabytki ma także prowincja Tokat, m.in. dwunastowieczny most nad rzeką Yeşilırmak czy medresa Hatuniye z XV wieku.

Turcja | Safranbolu (Safranbolu by Lukas Bergstrom na licencji CC BY 2.0)

Wschodnia część regionu – Giresun, Rize i Trabzon

Prowincja Giresun słynie z wyrobów drewnianych (w tym skrzynek na ser, łyżek, maselnic), wełnianych i lnianych. Warto zwrócić uwagę także na miejscową kuchnię i skosztować zupy kukurydzianej oraz potraw z kapusty.

Jeśli preferujemy dania rybne, zainteresuje nas kuchnia regionu Rize, bogata w liczne potrawy z hamsi, czyli tureckich anchovy. Cenione jest również tamtejsze rękodzieło.

Najsłynniejszym zabytkiem prowincji Trabzon jest wybudowany na stromym zboczu górskim klasztor Sümela, poświęcony Maryi.

Prowincja pełna jest zabytkowych miejsc kultu. Wymienić należy chociażby ormiański klasztor Kaymaklı niedaleko Trabzonu, kościoły skalne Hagios Savvas, klasztor Vazelon z III w. n.e. z freskami czy meczety Fatih i Yeni Cuma.

W mieście Trabzon warto odwiedzić trzynastowieczną bizantyjską świątynię Hagia Sofia (od 2013 r. działającą jako meczet) i ruiny zamku. Po dniu pełnym wrażeń odpocząć możemy w niewielkim parku Boztepe z ogródkiem herbacianym.

Turcja - Trabzon | Bizantyjski kościół Hagia Sofia (Turkey 157 by Sara Yeomans na licencji CC BY 2.0)

Kiedy jechać i jak dojechać

Najlepszą porą na zwiedzanie regionu jest okres od maja do września – zimą w górach często pada śnieg, a przez cały rok trzeba liczyć się z deszczem, zwłaszcza na wschodzie. Najwygodniej przylecieć samolotem do Trabzonu lub Samsunu (połączenia krajowe m.in. ze Stambułu i Ankary) i dalej podróżować wynajętym samochodem albo autobusami wzdłuż nadmorskiej drogi. Zachodnią część regionu – Bolu, Safranbolu i Amasrę – łatwo odwiedzić samochodem ze Stambułu lub Ankary.

Najczęstsze pytania

Kiedy najlepiej jechać nad turecki brzeg Morza Czarnego?

Od maja do września. Latem jest ciepło i wilgotno, a woda w morzu nagrzewa się do ok. 20°C. Zimą w górach pada śnieg, a deszcz zdarza się tu o każdej porze roku – region należy do najbardziej deszczowych w Turcji.

Jak dojechać do Trabzonu?

Najszybciej samolotem – Trabzon ma lotnisko z połączeniami krajowymi m.in. ze Stambułu i Ankary. Z Trabzonu łatwo dojechać do klasztoru Sümela oraz na plantacje herbaty w prowincji Rize.

Co warto zobaczyć w Regionie Czarnomorskim?

Najważniejsze atrakcje to klasztor Sümela, Hagia Sofia i zamek w Trabzonie, osmańskie Safranbolu z listy UNESCO, grobowce królów Pontu w Amasyi, Park Narodowy Yedigöller oraz górskie wioski i plantacje herbaty w okolicach Rize.