Orzech laskowy - ceniony smak z Turcji

Turcja jest największym producentem orzechów laskowych na świecie – w 2023 r. zebrano tu ok. 650 tys. ton, czyli 57,7% światowej produkcji (ok. 1,13 mln ton). Dla porównania Włochy, drugi na liście producent, zebrały ok. 103 tys. ton. Leszczynę uprawia się tu przede wszystkim na zielonych stokach nad Morzem Czarnym, zwłaszcza w prowincjach Ordu, Samsun, Artvin i Giresun, a orzechy od wieków ceni się za smak i wartości odżywcze.

Leszczyna jest symbolem szczęścia rodzinnego, a orzech przyjęto za symbol pokoju, źródła bogactwa i siły. W medycynie ludowej orzechom przypisywano też właściwości lecznicze.

Gdzie i jak rosną orzechy laskowe w Turcji?

Orzechy laskowe uprawia się w rejonie Morza Czarnego od ok. 1500 r. p.n.e. Sady leszczyny opisywał w latach 50. XVII wieku osmański podróżnik Evliya Çelebi. Do dziś są one podstawą utrzymania wielu rodzin na wybrzeżu: według Wikipedii plantacje prowadzi ok. 400 tys. gospodarstw, średnio po ok. 3 ha, a orzechy eksportuje się do ponad 100 krajów. Eksport rozwinął się po wprowadzeniu w 1964 roku ustawy o gwarantowanym skupie.

Do tradycyjnych odmian należą Tombul, Çakıldak, Foşa i Sivri. Zbiór i suszenie orzechów przypadają zwykle na sierpień. Uprawy bywają zagrożone przez szkodniki: pluskwa marmurkowa (Halyomorpha halys) spowodowała według szacunków straty rzędu 200 mln dolarów w 2017 roku i 300 mln w 2018 roku. Region opisujemy szerzej w artykule o regionie czarnomorskim.

Turcja | Orzechy laskowe w łupinach – Turcja jest ich największym producentem na świecie (by Stephanie Berghaeuser na licencji Freeimages)

Zdrowie i uroda

Orzechy laskowe zawierają witaminy z grupy B (m.in. B1, B2 i B6) oraz niewielkie ilości witaminy C. Witaminy z grupy B są potrzebne m.in. do prawidłowego stanu skóry, włosów i paznokci.

Orzechy laskowe należą też do orzechów najbogatszych w witaminę E (więcej mają migdały), nazywaną witaminą młodości. Jest ona przeciwutleniaczem, czyli pomaga neutralizować wolne rodniki.

Turcja | Różne rodzaje orzeszków na tureckim targu (by haraldheuser na licencji Pixabay)

Orzechy laskowe są również bogatym źródłem żelaza, cynku, potasu i miedzi. O wprowadzeniu ich do swojej diety powinny pomyśleć przyszłe mamy, a to ze względu na dużą ilość kwasu foliowego.

Tłuszcz stanowi ok. 60% masy orzechów laskowych; około trzech czwartych tego tłuszczu to kwasy jednonienasycone (głównie kwas oleinowy), a tylko ok. 7% – nasycone. Taki profil tłuszczów sprzyja utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu.

W Turcji orzechy jada się same, prażone jako przekąskę, a także w deserach i chałwie – więcej o tym w artykule o kuchni tureckiej. Paczka orzechów z Morza Czarnego to jedna z najpopularniejszych jadalnych pamiątek z Turcji, obok suszonych moreli.

Wysiłek umysłowy

Fosfor, który jest zawarty w orzechach, uczestniczy w przemianach energetycznych organizmu. Garść orzechów to więc dobra, sycąca przekąska podczas nauki czy pracy.

Turcja | Przekąska w Turkish Airlines z dolmą i orzechami (Turkish Airlines Comfort Class from IST to LAX: Aperitif by Jun Seita na licencji CC BY 2.0)

Tabela kaloryczna (w 100 g)

• 628kcal
• Białko 14.95g
• Tłuszcz 60.75g
• Węglowodany 16.7g
• Błonnik 9.7g
• Cholesterol 0mg

Tabela minerałów (w 100 g)

• Wapń, Ca    114mg
• Żelazo, Fe    4.7mg
• Magnez, Mg    163mg
• Fosfor, P    290mg
• Potas, K    680mg
• Sód, Na    0mg
• Cynk, Zn    2.45mg
• Miedź, Cu    1.725mg
• Mangan, Mn    6.175mg
• Selen, Se    2.4mcg

źródło: www.ile-kalorii.pl

Najczęstsze pytania o orzechy laskowe z Turcji

Ile procent światowych orzechów laskowych pochodzi z Turcji?

W 2023 roku Turcja wyprodukowała ok. 650 tys. ton orzechów laskowych, czyli 57,7% światowych zbiorów. Kolejne miejsca zajmują Włochy i Stany Zjednoczone.

W których prowincjach Turcji uprawia się leszczynę?

Najwięcej orzechów zbiera się w prowincjach nad Morzem Czarnym: Ordu, Samsun, Artvin i Giresun.

Kiedy zbiera się orzechy laskowe w Turcji?

W Turcji zbiór i suszenie orzechów przypadają zwykle na sierpień.

Czy orzechy laskowe są dobrym źródłem witaminy E?

Tak. Według danych z Wikipedii 100 g surowych orzechów pokrywa ok. 100% dziennego zapotrzebowania na witaminę E i ponad dwukrotnie przekracza dzienną normę manganu (268%). Orzechy są jednak kaloryczne – 100 g to ok. 628 kcal.