Położenie i warunki naturalne Chorwacji

Chorwacja leży w Europie Południowej, nad wschodnim brzegiem Morza Adriatyckiego, i graniczy ze Słowenią, Węgrami, Serbią, Bośnią i Hercegowiną oraz Czarnogórą. To kraj troistej natury: nadmorska Dalmacja i Istria mają charakter śródziemnomorski, centralną część zajmują Góry Dynarskie z najwyższym szczytem Dinarą (1831 m n.p.m.), a północny wschód, od strony Węgier, to żyzne niziny Panonii.

Chorwacja | Niesamowicie ulokowane miasto Dubrownik (Croatia by Glen Scarborough na licencji CC BY-SA 2.0)

Geografia Chorwacji

Istotną rolę w geograficznym i kulturowym zróżnicowaniu Chorwacji odegrały znajdujące się na jej obszarze pasma górskie. U wybrzeża adriatyckiego znajduje się łańcuch Gór Dynarskich, z pasmami takimi jak: Biokovo, Velebit, Velika Kapela, Učka, nieco dalej w głąb lądu wznoszą się kolejne szczyty: Plješevica, Mala Kapela, Petrova Gora i Zrinska Gora.

U stóp Gór Dynarskich rozciąga się wąskie chorwackie wybrzeże, które w linii prostej ma zaledwie 600 km długości. Rzeczywista długość linii brzegowej kraju, wliczając wybrzeża wysp, wynosi jednak 5835 km (ok. 1777 km lądu stałego i ok. 4058 km wysp). Wybrzeże jest skaliste i poprzecinane zatokami. Miłośnicy słonecznych kąpieli muszą przygotować się na to, że piaszczyste plaże są w Chorwacji rzadkością – przeważają żwirowe i kamieniste – a dno morskie często pokrywają jeżowce. Najciekawsze kąpieliska opisujemy w artykule Plaże Chorwacji – którą wybrać?

Wzdłuż adriatyckiego wybrzeża kraju leży 1246 wysp i wysepek. Spośród nich tylko 47 jest stale zamieszkanych. Do największych należą: Cres, Krk, Lošinj, Pag, Rab, Dugi Otok, Brač, Hvar, Korčula, Mljet i Vis. Mają one zazwyczaj wydłużony kształt. Część z nich, zwłaszcza od strony bory, jest naga i kamienista – jak słynna wyspa Pag – ale inne, np. Mljet czy Korčula, porastają gęste lasy. Na wyspach znajdują się aż trzy parki narodowe: Brijuni, Kornati i Mljet.

Chorwacja | Krajobrazy rzeki Krka w zachodniej Chorwacji (Krka National Park by Kamil Porembiński na licencji CC BY-SA 2.0)

Krajobraz Chorwacji

W północno-wschodniej części Chorwacji, między rzekami Sawą, Drawą i Dunajem, znajdują się urodzajne pola i gęste dębowe lasy. Jest to obszar znany niegdyś pod nazwą Slawonii, dziś – Chorwacji Wschodniej.

Na terenie Chorwacji możemy zatem wyróżnić trzy krainy: przymorską (Chorwacja Dalmatyńska), górzystą – położoną w pewnym oddaleniu od Adriatyku i stanowiącą centralną część państwa oraz trzecią, rozciągającą się w dolinach rzecznych Sawy, Mury, Drawy, Dunaju, Kupy i Uny (Chorwacja Posawska lub Panońska).

Chorwacja to także dzikie, urwiste wąwozy oraz rozległe obszary krasowe, m.in. Velebit i półwysep Istria. Kras, czyli wapienne podłoże porozcinane jaskiniami i lejami, zajmuje około połowy kraju. Poszczególne skały posiadają swoje własne imiona i przypisane im tajemnicze legendy.

Rzeki w Chorwacji

Do głównych rzek Chorwacji należą: Drawa, Sawa, Dunaj i Kupa. Chorwackie jeziora i rzeki słyną ze swej malowniczości. Szczególnie urzekające są kaskady i wodospady w Parku Narodowym Jezior Plitwickich oraz na rzece Krka. Dunaj i dolna Sawa są żeglowne i stanowią międzynarodowe szlaki wodne. Wszystkie osiem chorwackich parków narodowych leży na obszarach krasowych – przegląd znajdziecie w artykule o parkach narodowych Chorwacji, a o pogodzie w poszczególnych regionach przeczytacie w tekście o klimacie Chorwacji.

Jak wysokie są chorwackie góry i jak głębokie jaskinie?

Najwyższe szczyty kraju leżą w Górach Dynarskich:

Szczyt	Masyw	Wysokość
Dinara	Góry Dynarskie, przy granicy z Bośnią i Hercegowiną	1831 m n.p.m.
Sveti Jure	Biokovo	1762 m n.p.m.
Vaganski vrh	Velebit	1757 m n.p.m.

W wapiennym podłożu Velebitu leży Lukina jama – jedna z najgłębszych jaskiń świata, najgłębsza w Europie Południowo-Wschodniej, sięgająca 1431 m. Okolice Adriatyku często nawiedzają trzęsienia ziemi; większość jest zbyt słaba, by ją odczuć, a poważniejsze szkody zdarzają się co kilkadziesiąt lat.

Jakie jest morze, nad którym leży Chorwacja?

Chorwackie wybrzeże leży nad Adriatykiem – morzem o długości ok. 800 km i szerokości ok. 200 km, zajmującym ok. 138,6 tys. km². Średnia głębokość wynosi ok. 260 m, ale północna część rzadko przekracza 100 m, a największa głębia (1233 m) znajduje się w południowej części morza. Zasolenie mieści się w przedziale 38–39 PSU, czyli jest nieco wyższe niż w oceanie, a pływy są niewielkie – zwykle poniżej 30 cm.

Podstawowe dane o kraju zebraliśmy w artykule Chorwacja – informacje ogólne, a kolejne liczby – w tekście Chorwacja w liczbach. Roślinność poszczególnych stref opisujemy w artykule Chorwacja – świat roślinny.

Chorwacja | Malownicze wzgórza wyspy Ciovo (Čiovo) (Croatia-01087 - Trogir by Dennis Jarvis na licencji CC BY-SA 2.0)

Najczęstsze pytania o położenie i przyrodę Chorwacji

Jaki jest najwyższy szczyt Chorwacji?

Najwyższą górą jest Dinara, która ma 1831 m n.p.m. i leży przy granicy z Bośnią i Hercegowiną. W Górach Dynarskich wznoszą się też Sveti Jure w Biokovie (1762 m) i Vaganski vrh na Velebicie (1757 m).

Ile wysp ma Chorwacja?

Chorwacja ma 1246 wysp i wysepek, z czego stale zamieszkanych jest 47. Największe, Cres i Krk, mają po ok. 406 km².

Czy w Chorwacji są piaszczyste plaże?

Rzadko. Wybrzeże jest skaliste, a plaże są głównie żwirowe i kamieniste, dlatego przydają się buty do wody. Dno bywa pokryte jeżowcami.

Czy w Chorwacji zdarzają się trzęsienia ziemi?

Tak, okolice Adriatyku są sejsmicznie aktywne. Większość wstrząsów jest zbyt słaba, by je odczuć, a poważniejsze szkody zdarzają się raz na kilkadziesiąt lat.