Chorwackie wina – regiony, szczepy i Plavac Mali

Chorwackie wina powstają w dwóch głównych strefach: kontynentalnej, gdzie dominują wina białe (przede wszystkim Graševina), i przybrzeżnej, od Istrii po Dalmację, słynącej z Malvaziji istarskiej, Pošipu i czerwonego Plavca Malego. Około dwóch trzecich produkcji to wina białe. Do najbardziej cenionych czerwonych win kraju należy Dingač z półwyspu Pelješac, a winorośl uprawia się tu co najmniej od czasów greckich kolonistów.

Tajemnice hodowli winorośli zgłębiali Fenicjanie oraz starożytni Rzymianie i Grecy – dziś z ich zdobyczy czerpie cała Europa.

Chorwacja | Historia tego aromatycznego trunku rozpoczyna się w śródziemnomorskich winnicach (Rovinj, Croatia by Sarah Sampsel na licencji CC BY-ND 2.0)

Historia chorwackiego wina

Odkrycia archeologiczne prowadzone u wybrzeży Dubrownika zaowocowały wydobyciem wielu antycznych amfor używanych do przechowywania wina i oliwy, co świadczy o tym, iż „napój bogów” znany był także dawnym mieszkańcom chorwackich ziem, z pewnością za sprawą dobrze rozwiniętego handlu.

W czasie rozkwitu Republiki Dubrownickiej uprawa winogron była już ważną gałęzią działalności rolniczej kraju. Produkcja i eksport wina miały podstawowe znaczenie dla rozwoju ówczesnej gospodarki. Władze Republiki pilnie kontrolowały zasady produkcji i przechowywania wina.

Winnice w Chorwacji

Winnice zajmują dziś w Chorwacji znacznie mniejszy obszar niż przed epidemią filoksery z przełomu XIX i XX wieku – w samej Istrii pod koniec XIX wieku uprawiano winorośl na ok. 44 tys. ha, a obecnie na ok. 4 tys. ha. Wyróżnia się dwa główne regiony winiarskie: kontynentalny (dzielony na część wschodnią ze Slawonią i Podunaviem oraz zachodnią, obejmującą pagórkowate tereny północnej Chorwacji) i przybrzeżny, od Istrii po Dalmację z wyspami. Wydzielono w nich ponad 300 geograficznie określonych obszarów winiarskich. Wina białe przeważają w kontynentalnej części Chorwacji, natomiast wina czerwone dominują na wybrzeżu, szczególnie w Dalmacji. W Chorwacji uprawia się wiele odmian winorośli, a dużą część z nich stanowią szczepy autochtoniczne, czyli rodzime.

Wśród białych win najpopularniejsza jest Graševina, uprawiana głównie w Slawonii, w Istrii króluje Malvazija istarska, a z wyspy Korčula pochodzi Pošip.

Najbardziej znaną odmianą chorwackich winorośli jest Plavac Mali (dosłownie: „mały niebieski”), uprawiana głównie w Dalmacji. Jej nazwa wzięła się od charakterystycznych ciemnoniebieskich i małych owoców. Najbardziej cenione grona Plavac Mali rosną w winnicach Dingač i Postup na półwyspie Pelješac, na północny zachód od Dubrownika, na stromych wzgórzach opadających ku morzu w centralnej części półwyspu. Plavac rośnie też na wyspach Hvar, Brač i Vis.

Chorwacja | Butelki wina leżakujące w piwniczce na Pelješcu (Pelješac - Matusko wines by Miroslav Vajdic na licencji CC BY-SA 2.0)

Dingač i Plavac Mali – czerwone wina Pelješaca

Szczepy Plavac Mali uprawiane są na stromych, mocno nasłonecznionych zboczach (bliskie położenie morza wzmacnia jeszcze siłę działania promieni słonecznych). Jednym z najbardziej cenionych chorwackich win jest rubinowoczerwony Dingač o bogatym bukiecie, w którym wyczuwa się jagody, śródziemnomorskie zioła i przyprawy oraz nutę tytoniu.

Na przełomie XX i XXI wieku wyjaśniono pochodzenie tej odmiany. Badania DNA prowadzone m.in. przez dr Carole Meredith z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis wykazały, że Plavac Mali jest potomkiem dwóch dalmatyńskich szczepów: Dobričicia oraz Crljenka kaštelanskiego – odmiany identycznej ze słynnym w Kalifornii szczepem Zinfandel.

Chorwackie wino to także praktyczna pamiątka z podróży – podpowiadamy, co warto kupić, w tekstach Smaczne pamiątki z Chorwacji – Istria i Chorwackie alkohole. Tradycje winiarskie Dalmacji najłatwiej poznać, odwiedzając Dubrownik i pobliski Pelješac.

Chorwacja | Wejście do jednej z chorwackich winiarni (Pelješac by Miroslav Vajdic na licencji CC BY-SA 2.0)

Najczęstsze pytania

Jakie chorwackie wino warto spróbować?

Z czerwonych – Plavac Mali, a zwłaszcza jego najbardziej cenione odmiany z apelacji Dingač i Postup na Pelješcu. Z białych warto spróbować slawońskiej Graševiny, istryjskiej Malvaziji oraz Pošipu z wyspy Korčula.

Czy Plavac Mali to to samo co Zinfandel?

Nie. Plavac Mali jest potomkiem dwóch szczepów: Crljenka kaštelanskiego, który jest identyczny z kalifornijskim Zinfandelem, oraz Dobričicia. Zinfandel jest więc jednym z „rodziców” Plavca Malego, a nie tą samą odmianą.

Gdzie leżą najlepsze winnice Chorwacji?

Najsłynniejsze czerwone wina pochodzą ze stromych, nasłonecznionych zboczy półwyspu Pelješac na północny zachód od Dubrownika oraz z wysp Hvar, Brač i Vis. Białe wina najlepiej udają się w Slawonii i w Istrii.