Polscy archeolodzy w Pafos – 60 lat wykopalisk
Opublikowano:
Aktualizacja:
Polscy archeolodzy prowadzą wykopaliska w starożytnym Nea Pafos na Cyprze nieprzerwanie od 1965 roku – to najstarsza działająca misja archeologiczna na wyspie. Zapoczątkował ją Kazimierz Michałowski, a polskie zespoły odsłoniły m.in. Willę Tezeusza i Dom Aiona ze słynnymi mozaikami, które dziś ogląda się w Parku Archeologicznym Kato Pafos.
Cypr | Na wystawie zobaczyć można zabytki odkryte przez zespół polskich archeologów (The Cyprus Museum in Nicosia by Sergey Galyonkin na licencji CC BY-SA 2.0)
Historia polskiej misji w Nea Pafos
Badania zainicjował w czerwcu 1965 roku Kazimierz Michałowski (1901–1981), twórca polskiej szkoły archeologii śródziemnomorskiej. Wcześniej, w latach 1961–1964, kierował ratowniczymi wykopaliskami w Faras w Nubii, gdzie odkryto średniowieczną katedrę z ponad 150 malowidłami z VII–XIII wieku (dziś pokazywanymi w Galerii Faras w Muzeum Narodowym w Warszawie). Na Cypr przyjechał po raz pierwszy w 1964 roku, na zaproszenie Departamentu Starożytności, a rok później ruszyła pierwsza wyprawa. Już w pierwszym sezonie jego zespół odkrył marmurowe posągi i srebrne monety z czasów Aleksandra Wielkiego. Od tamtej pory prace w Pafos prowadzą zespoły Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego, a także Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego i Politechniki Warszawskiej. Polska misja na Cyprze jest najstarszą nieprzerwanie prowadzoną misją archeologiczną w tym kraju.
Najważniejsze odkrycia
Polacy przebadali przede wszystkim dzielnicę Maloutena w zachodniej części starożytnego miasta. Odsłonili tam Willę Tezeusza – ogromną rezydencję rzymskiego namiestnika z mozaiką przedstawiającą walkę Tezeusza z Minotaurem (odkrytą w 1969 roku) – a także Dom Aiona (1983) z jedną z najcenniejszych późnoantycznych mozaik figuralnych oraz tzw. Dom Hellenistyczny (1986). Badania objęły też ulice, instalacje miejskie i budynki użyteczności publicznej dawnego Nea Pafos.
Wśród znalezisk są monety, naczynia, rzeźby, w tym unikalna rzeźba Afrodyty Hoplismene, a także figurki i mozaiki pochodzące z podłóg prywatnych willi.
Kto kierował polską misją i czym jest projekt Pafos Agora?
Po Michałowskim misją w latach 1971–2007 kierował prof. Wiktor Andrzej Daszewski, a w latach 2008–2019 dr Henryk Meyza. Od 2011 roku Zakład Archeologii Klasycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego prowadzi osobny projekt Pafos Agora, kierowany przez prof. Ewdoksję Papuci-Władykę. Jego celem jest odnalezienie hellenistycznej agory, która najprawdopodobniej kryje się pod rzymską zabudową. Macierzystą instytucją polskich badań na Cyprze jest Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW, które prowadzi też wykopaliska w Egipcie, Syrii i Iraku.
Wystawa na 50-lecie wykopalisk (2015)
W 2015 roku, z okazji jubileuszu, w Muzeum Cypryjskim w Nikozji pokazano wystawę „Nea Pafos: 50 lat polskich wykopalisk, 1965–2015”, zorganizowaną przez Departament Starożytności Cypru i Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW. Była czynna od 25 maja do 30 listopada 2015 r. i prezentowała wyniki pół wieku badań, sylwetki uczonych oraz wkład polskich misji w poznanie starożytnego miasta.
Gdzie dziś zobaczyć polskie odkrycia
Mozaiki z Willi Tezeusza i Domu Aiona można oglądać na miejscu, w Parku Archeologicznym Kato Pafos. Ruchome zabytki z wykopalisk trafiają do zbiorów cypryjskich muzeów, m.in. Muzeum Archeologicznego w Nikozji.
Cypr | Nea Pafos (The House of Theseus, Pafos (Paphos) Mosaics - Pafos Archaeological Site, Nea Pafos, Kato Pafos (Paphos), Cyprus by Glen Bowman na licencji CC BY-SA 2.0)
Cypr | Wykopaliska w Nea Pafos (Excavations - Pafos Archaeological Site, Nea Pafos, Kato Pafos (Paphos), Cyprus by Glen Bowman na licencji CC BY-SA 2.0)
Najczęstsze pytania o polskie wykopaliska w Pafos
Od kiedy Polacy prowadzą wykopaliska w Pafos?
Od czerwca 1965 roku. Pierwszą wyprawę zorganizował Kazimierz Michałowski, który rok wcześniej odwiedził Cypr na zaproszenie Departamentu Starożytności.
Co odkryli polscy archeolodzy w Nea Pafos?
Przede wszystkim Willę Tezeusza z mozaiką walki Tezeusza z Minotaurem (1969) i Dom Aiona z dużą mozaiką figuralną (1983), a także monety, rzeźby i inne zabytki z dzielnicy Maloutena.
Gdzie zobaczyć odkrycia polskiej misji?
Mozaiki ogląda się na miejscu, w Parku Archeologicznym Kato Pafos, a ruchome zabytki trafiły do zbiorów cypryjskich muzeów, m.in. Muzeum Cypryjskiego w Nikozji.
Źródło: http://www.mcw.gov.cy