Opera Lwowska
Opublikowano:
Aktualizacja:
Opera Lwowska (dawny Teatr Wielki, dziś Lwowski Narodowy Akademicki Teatr Opery i Baletu im. Salomei Kruszelnickiej) to eklektyczny gmach projektu Zygmunta Gorgolewskiego, otwarty 4 października 1900 r. Stoi w centrum Lwowa, na północnym końcu prospektu Swobody, i jest jednym z najbardziej reprezentacyjnych budynków miasta – słynie z bogatych dekoracji rzeźbiarskich i malarskich oraz kurtyny Henryka Siemiradzkiego.
Ukraina | Skrzydlata figura i płaskorzeźby na fasadzie Opery Lwowskiej (Lviv Opera House by Jennifer Boyer na licencji CC BY 2.0)
Konkurs, budowa i nowatorski projekt gmachu
Konkurs na projekt wielkiego teatru we Lwowie został ogłoszony w 1895 r. Wygrał go Zygmunt Gorgolewski. Do konkursu dopuszczono wyłącznie architektów polskiej i rusińskiej narodowości, a wpłynęły tylko dwie prace. Budowę teatru rozpoczęto w czerwcu 1897 r. Trwała ona 3 lata i kosztowała 2,4 mln koron austriackich. Ceremonia otwarcia odbyła się 4 października 1900 r. – wystawiono wtedy operę „Janek” Władysława Żeleńskiego z udziałem ukraińskiego tenora Ołeksandra Myszugi, a wśród gości byli m.in. Ignacy Jan Paderewski i Henryk Sienkiewicz.
Projekt Gorgolewskiego był nowatorski – fundamenty żelbetowe gmachu należały do pierwszych takich rozwiązań w ówczesnej Europie.
Gorgolewski umiejscowił teatr w centrum miasta, pomimo że było ono już dość gęsto zabudowane. Problem przestrzeni, która mogłaby pomieścić tak duży gmach, architekt rozwiązał poprzez zasklepienie koryta rzeki Pełtwi (w rezultacie fragment koryta znalazł się pod ziemią).
Oprócz nowego typu fundamentów w teatrze zastosowano również inne najświeższe zdobycze ówczesnej technologii, m.in. hydrauliczną maszynerię sceniczną czy oświetlenie elektryczne.
Dekoracje rzeźbiarskie i kurtyna Siemiradzkiego
Budynek opery reprezentuje eklektyzm w architekturze i sztuce. Dominują elementy stylów renesansowego i barokowego (neorenesans i neobarok), z dodatkiem secesji. Dekoracje teatru są dziełem znanych malarzy i rzeźbiarzy ówczesnego Lwowa.
Wśród rzeźb zdobiących budynek wyliczyć należy 3 pary alegorycznych postaci: Poezję i Muzykę, Sławę i Fortunę oraz Komedię i Tragedię autorstwa Stanisława Wójcika, czy też figury muz. Alegoryczne rzeźby nad głównym wejściem wykonali także Antoni Popiel i Tadeusz Barącz.
Na uwagę zasługuje również zdobna kurtyna główna „Parnas”, namalowana przez Henryka Siemiradzkiego w Rzymie.
Widownia ma cztery kondygnacje, 44 loże i mieści ok. 1100–1200 osób (różne źródła podają różne liczby).
Historia opery po 1900 roku
W 1956 r. teatr przemianowano na Teatr im. Iwana Franki, a w 2000 r., w setną rocznicę otwarcia, nadano mu imię śpiewaczki Salomei Kruszelnickiej. W XX w. gmach przeszedł gruntowną renowację – po wzmocnieniu fundamentów i modernizacji maszynerii scenicznej teatr ponownie otwarto w 1984 r. Dziś budynek stoi na Starym Mieście wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Jak dojść do Opery Lwowskiej i kupić bilety?
Budowla znajduje się przy Alei Wolności (prospekcie Swobody 28), a właściwie zamyka ją od strony północnej. Z Rynku dojdziesz tu spacerem w kilka minut, a po drodze warto zajrzeć do pobliskiego kościoła Dominikanów.
Wnętrza najlepiej obejrzeć podczas spektaklu – teatr regularnie wystawia opery i balety (w październiku 2026 r. w repertuarze były m.in. balet „Bajadera” Ludwiga Minkusa 4 października i koncert „Pod gwiaździstym niebem Paryża” 21 października). Aktualny repertuar i bilety znajdziesz na oficjalnej stronie teatru (opera.lviv.ua), gdzie działa system sprzedaży online; ceny i godziny kas warto sprawdzić tuż przed wizytą. Strona nie podaje informacji o zwiedzaniu budynku bez spektaklu.
Ukraina | Fasada Lwowskiego Teatru Opery i Baletu od strony prospektu Swobody (Lviv Opera House by Jennifer Boyer na licencji CC BY 2.0)
Najczęstsze pytania o Operę Lwowską
Kto zaprojektował Operę Lwowską?
Gmach zaprojektował Zygmunt Gorgolewski, zwycięzca konkursu z 1895 r. Budowa trwała od czerwca 1897 r. do 1900 r., a teatr otwarto 4 października 1900 r.
Gdzie stoi Opera Lwowska?
Przy prospekcie Swobody 28, na północnym końcu prospektu, w centrum Lwowa. Od Rynku dzieli ją kilka minut spaceru.
Dlaczego fundamenty opery uchodzą za wyjątkowe?
Teatr stanął na dawnym terenie podmokłym, więc Gorgolewski zasklepił koryto rzeki Pełtwi i zastosował żelbetowe fundamenty, jedne z pierwszych takich w ówczesnej Europie.