Wycieczka do Czarnobyla

Wycieczki do Czarnobyla są obecnie niemożliwe: 11 kwietnia 2022 r. administracja strefy wykluczenia zawiesiła przepustki na czas stanu wojennego i strefa pozostaje zamknięta dla turystów (stan na 2026). Wcześniej był to jeden z najpopularniejszych celów wypraw na Ukrainie – miejsce największej katastrofy w dziejach elektrowni jądrowych, do której doszło 26 kwietnia 1986 roku. Zginęło wówczas około 30 osób (pracowników elektrowni i strażaków), ponad 200 zachorowało na chorobę popromienną, a około 350 tys. ludzi musiało zostać przesiedlonych.

Ukraina | Widok na dawne zamieszkałe budynki (by Amort1939 na licencji Pixabay)

Czarnobyl to miasto w północnej części Ukrainy położone u ujścia rzeki Usz do Prypeci, ok. 15 km na południe od elektrowni, której nadano jego nazwę. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1193 roku. Znajduje się tu cerkiew prawosławna św. Eliasza, a z dawnych dziejów miasta pamiątką są m.in. klasztor dominikanów ufundowany w 1626 roku i dawna siedziba rodu Chodkiewiczów, do którego miasto należało aż do 1896 roku. Jednak to nie te zabytki przyciągały rzesze turystów z całej Europy.

Czarnobyl i Prypeć – czym się różnią

Przed katastrofą Czarnobyl liczył ok. 14 tys. mieszkańców. Obrazy, które kojarzymy z „wycieczką do Czarnobyla”, pochodzą jednak głównie z Prypeci – miasta założonego w 1970 roku tuż obok elektrowni dla jej pracowników. 27 kwietnia 1986 roku ewakuowano stamtąd ok. 49 tys. osób, które musiały opuścić swoje domy, zostawić wszystkie ważne przedmioty i uciekać. Puste blokowiska straszą do dziś. Porozrzucane ubrania, zabawki i potłuczone szkło pozwalają sobie wyobrazić, co wówczas przeżywali tamci ludzie.

Ukraina | W każdym mieszkaniu zobaczymy porozrzucane rzeczy – pozostałości po dawnych mieszkańcach (by Amort1939 na licencji Pixabay)

Wycieczka do Czarnobyla – jak było przed 2022 rokiem

Do 2022 roku wizyta w strefie była możliwa wyłącznie w ramach zorganizowanej wycieczki z licencjonowanym przewodnikiem. Wyjazdy z Kijowa oferowała większość ukraińskich biur podróży, a wycieczki można było też wykupić w Polsce. Uczestnik musiał mieć ukończone 18 lat i ważny paszport. Więcej o stolicy, z której startowały wyprawy, przeczytasz w artykule o Kijowie.

Zwiedzający często spotykali w strefie dziką zwierzynę – od gryzoni po łosie, jelenie, a nawet niedźwiedzie. Po ewakuacji ludzi przyroda szybko odzyskała te tereny. W samym Czarnobylu mieszkało ostatnio zaledwie ok. 150 osób (szacunek z 2020 r.), głównie pracownicy strefy pracujący w systemie zmianowym.

Strefa wykluczenia po 2022 roku

24 lutego 2022 r., w pierwszym dniu pełnoskalowej inwazji, strefę i elektrownię zajęły wojska rosyjskie. Wycofały się pod koniec marca, a 3 kwietnia 2022 r. Ukraina odzyskała kontrolę nad elektrownią. Teren pozostaje miejscem o ograniczonym dostępie, a zniszczony reaktor przykrywa Nowa Bezpieczna Powłoka – stalowy łuk nasunięty nad dawny sarkofag w listopadzie 2016 r. 14 lutego 2025 r. uszkodził ją rosyjski dron, a w grudniu 2025 r. MAEA oceniła, że konstrukcja utraciła podstawowe funkcje ochronne i wymaga naprawy.

Przed jakimkolwiek wyjazdem na Ukrainę warto sprawdzić aktualne komunikaty MSZ – praktyczne wskazówki zebraliśmy w artykule Ukraina – zdrowie i bezpieczeństwo.

Ukraina | 26 kwietnia 1986 roku w Czarnobylu miała miejsce największa katastrofa w dziejach elektrowni jądrowych (by Amort1939 na licencji Pixabay)

Najczęstsze pytania

Czy można teraz pojechać na wycieczkę do Czarnobyla?

Nie. Od 11 kwietnia 2022 r. przepustki do strefy wykluczenia są zawieszone na czas stanu wojennego w Ukrainie i strefa pozostaje zamknięta dla turystów (stan na 2026). Oferty „wycieczek do Czarnobyla” warto traktować z dużą ostrożnością.

Czym różni się Czarnobyl od Prypeci?

Czarnobyl to stare miasto, wzmiankowane w 1193 roku, leżące ok. 15 km od elektrowni. Prypeć założono w 1970 roku tuż przy elektrowni dla jej pracowników – to właśnie z niej pochodzą znane zdjęcia opuszczonych bloków, szkół i wesołego miasteczka.

Jakie warunki trzeba było spełnić, żeby zwiedzać strefę przed 2022 rokiem?

Wstęp był możliwy tylko w zorganizowanej grupie z przewodnikiem, na podstawie przepustki. Uczestnik musiał mieć ukończone 18 lat i ważny paszport, a trasę i czas pobytu ściśle wyznaczały przepisy strefy.

Co przykrywa zniszczony reaktor?

Reaktor nr 4 przykrywa Nowa Bezpieczna Powłoka, nasunięta nad stary sarkofag w listopadzie 2016 r. W lutym 2025 r. uszkodził ją dron, a MAEA w grudniu 2025 r. uznała, że wymaga ona naprawy, by znów pełnić funkcje ochronne.