Dnipro (Dniepropietrowsk) – miasto nad Dnieprem

Dnipro (ukr. Дніпро), do 19 maja 2016 r. Dniepropietrowsk, to jedno z największych miast Ukrainy – w 2022 r. liczyło ok. 970 tys. mieszkańców. Leży w środkowo-wschodniej części kraju, po obu brzegach Dniepru, a jego nowożytne dzieje zaczęły się w 1776 r., gdy książę Grigorij Potiomkin założył tu miasto nazwane wówczas Jekaterynosławiem.

Stan na 2026: od 2022 r. na Ukrainie trwa pełnoskalowa wojna, a Dnipro leży w regionie regularnie atakowanym przez Rosję. Rządy państw zachodnich odradzają podróże do obwodu dniepropetrowskiego, a przestrzeń powietrzna Ukrainy pozostaje zamknięta. Przed wyjazdem sprawdź komunikaty MSZ.

Ukraina - Dniepropietrowsk | Widok na Dniepr (by oleg_mit na licencji Pixabay)

Historia i rozwój miasta

Gwałtowny rozwój miasta nastąpił w latach 70. XIX w., wraz z budową ważnej linii kolejowej. Drugim okresem prężnej rozbudowy i industrializacji były lata powojenne. W spisie z 2001 r. miasto liczyło ok. 1,06 mln mieszkańców; od tego czasu liczba ludności powoli spada. W 2016 r., w ramach ustawy dekomunizacyjnej, parlament zmienił nazwę miasta na Dnipro.

Cytując Ilustrowany przewodnik po zabytkach kultury na Ukrainie Z. Hausera, miasto jest „obszerne na dwóch wzgórzach zbudowane, przecięte szerokimi, prostymi ulicami i wielkimi placami” i „dzieli się na dwie części: dolną (podole, podół) i górną”.

Zabytki Dnipra

Do najciekawszych zabytków miasta należą m.in. budowle klasycystyczne, np. Sobór Preobrażeński (Sobór Przemienienia Pańskiego) z lat 1830–1835 oraz cerkiew św. Mikołaja w Nowym Kodaku na przedmieściach, datowana na 1807 r.

Z innych zabytków sakralnych miasta warto wymienić:

• cerkiew św. Mikołaja na Czaplach (przedmieścia miasta) z 1856 r.,
• kościół katolicki z przełomu XIX i XX w.,
• Synagogę Chóralną.

Ukraina | Spacerując ulicami Dniepropietrowska napotkać możemy takie perełki architektury (by reksik004 na licencji Pixabay)

Spacerując uliczkami miasta, nie sposób ominąć Pałacu Potiomkina z 1786 r. – to dwukondygnacyjna budowla z galeryjkami i monumentalnym sześciokolumnowym portykiem korynckim. Obszerne, reprezentacyjne schody prowadzą do części ogrodowej.

Zainteresowaniem turystów cieszyła się także fabryka sukiennicza wzniesiona w 1794 r.

Aby poznać XIX-wieczną architekturę szkolną, warto zajrzeć do dawnego Gimnazjum Męskiego z 1861 r.

Imponującym zabytkiem jest też Dom Gubernatora z połowy XIX w. Widoczne z daleka ostrołukowe okna zapowiadają bogato zdobione wnętrza.

Zabytkiem jest również Hotel Ukraina, niegdysiejszy Dochodnyj Dom z lat 1910–1912.

Dumnym przedstawicielem neoklasycyzmu jest gmach Muzeum im. Jawornickiego wzniesiony w 1903 r.

Miłośnicy kultury mogą też skorzystać z oferty tutejszych teatrów, m.in. opery i baletu.

Nazwy miasta: Jekaterynosław, Dniepropietrowsk, Dnipro

W 1926 r. miasto przemianowano na Dniepropietrowsk na cześć Grigorija Pietrowskiego, przewodniczącego Wszechukraińskiego Centralnego Komitetu Wykonawczego. W 2016 r., po ustawie dekomunizacyjnej z 2015 r., nazwę zmieniono na Dnipro. Kamień węgielny pod Sobór Preobrażeński położyła Katarzyna II 20 maja 1787 r., a budowę ukończono dopiero w 1835 r., w znacznie okrojonej formie. Na długo przed założeniem miasta, w 1635 r., w tej okolicy Rzeczpospolita wzniosła twierdzę Kodak; Kozacy zniszczyli ją w ciągu kilku miesięcy, odbudowano ją w 1645 r., a w 1648 r. zdobyła ją Sicz Zaporoska.

Dnipro w XX wieku: okupacja i miasto przemysłowe

Od 26 sierpnia 1941 r. do 25 października 1943 r. Dnipro znajdowało się pod okupacją niemiecką; w tym czasie zamordowano ok. 20 tys. miejscowych Żydów. Po II wojnie światowej miasto, ze względu na przemysł obronny (m.in. zakłady Jużmasz, związane z przemysłem kosmicznym), miało status miasta zamkniętego. Od Kijowa dzieli je ok. 391 km w linii na południowy wschód.

Metro w Dnipro

Dnipro ma niewielkie metro: jedną linię z sześcioma stacjami i długością ok. 7,8 km, otwartą 29 grudnia 1995 r. Budowa trzech kolejnych stacji została wstrzymana po inwazji w lutym 2022 r.

Dnipro a inne miasta nad Dnieprem

Dniepr to główna oś Ukrainy – o tym, jak wyglądała podróż tą rzeką, piszemy w tekście Rejs po Dnieprze. W górę rzeki leży Kijów, a ok. 200 km na północny wschód od Dnipra – Charków, drugie co do wielkości miasto kraju.

Źródło: Zbigniew Hauser, Ilustrowany przewodnik po zabytkach kultury na Ukrainie. Zadnieprze, Krym, Odessa, Warszawa 2003.

Najczęstsze pytania o Dnipro

Dlaczego Dniepropietrowsk zmienił nazwę na Dnipro?

Nazwę zmieniono w 2016 r. w ramach dekomunizacji. Od 1926 r. miasto nosiło imię Grigorija Pietrowskiego, a wcześniej nazywało się Jekaterynosław.

Ilu mieszkańców ma Dnipro?

W 2022 r. ok. 970 tys. (968 502 według szacunku), co czyniło je czwartym miastem Ukrainy pod względem liczby ludności. W czasie wojny liczba mieszkańców się zmienia.

Czy w Dnipro jest metro?

Tak, jedna linia z sześcioma stacjami o długości ok. 7,8 km, otwarta 29 grudnia 1995 r.