Odessa – co zobaczyć nad Morzem Czarnym

Odessa to jedno z największych miast Ukrainy i jej najważniejszy port nad Morzem Czarnym, założony w 1794 r. Najsłynniejsze atrakcje to Schody Potiomkinowskie, Teatr Opery i Baletu oraz klasycystyczne centrum, które w 2023 r. zostało wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO – jednocześnie z wpisem na listę dziedzictwa zagrożonego.

Miasto oczaruje wyjątkową atmosferą, piękną zabudową, ofertą kurortów i uzdrowisk oraz dobrze zagospodarowanymi plażami nad Morzem Czarnym.

Uwaga (stan na 2026): od 2022 r. Odessa jest regularnie ostrzeliwana przez Rosję, a polskie MSZ odradza podróże na Ukrainę. W lipcu 2023 r. rakieta poważnie uszkodziła m.in. Sobór Przemienienia Pańskiego w centrum miasta. Opis zabytków dotyczy ich stanu sprzed wojny.

Ukraina | Teatr Opery i Baletu (Odessa Opera and Ballet Theater by dmytrok na licencji CC BY-ND 2.0)

Nazwa miasta wywodzi się od dawnej kolonii greckiej – Odessos.

Schody Potiomkinowskie – symbol Odessy

Najsłynniejszym obiektem Odessy są imponujące 192-stopniowe schody, które łączą nadmorski bulwar z portem. Są to tzw. Potiomkinowskie Schody, wybudowane w latach 1837–1841, na których w 1905 r. doszło do krwawego starcia wojsk carskich z załogą rosyjskiego pancernika. Epizod ten uwieczniony został w filmie Pancernik Potiomkin.

Mówi się, że Odessa najpiękniej prezentuje się od strony morza i że bardziej nadaje się do długich spacerów, niż do zwiedzania.

Miasto jest dość młode (założono je w 1794 r.) i nie ma tak starych zabytków jak Kijów czy Lwów, nie brak tu jednak miejsc, których po prostu nie można ominąć. Oto najważniejsze z nich.

Pałace w Odessie – Woroncowa i Tołstoja

Przepiękny budynek Pałacu Woroncowa został wzniesiony w latach 1826–1834. Do wnętrza budowli prowadzi portyk kolumnowy, zaś jej elewację zdobią liczne detale architektoniczne, takie jak gzymsy, fryzy i płaskorzeźby. Imponujące wnętrza pałacu są bogato zdobione malowidłami, stiukami i kryształowymi zwierciadłami.

Wśród ulic Odessy znajdziemy także wspaniały pałac z 1830 r. o klasycystycznej fasadzie i z oszklonymi galeriami. Mieści się tu rokokowa sala balowa i przestronna sala kinowa. W jego pobliżu usytuowany jest Pałac Tołstoja, także datowany na rok 1830.

W innych budynkach pałacowych Odessy mieszczą się dziś muzea (zobacz poniżej).

Ukraina | Słynne Potiomkinowskie Schody (Potemkin stairs, Odessa by dmytrok na licencji CC BY-ND 2.0)

Budynek urzędu miasta w Odessie

Budynek urzędu wzniesiono w 1826 r. Jest to trzykondygnacyjna budowla o oryginalnej formie na planie półkola, zdobiona z zewnątrz kolumnami jońskimi.

Zabytkowe hotele Odessy – Petersburski i Londyński

Ulice Odessy zdobią zabytkowe hotele z 1. połowy XIX w. o przepięknych fasadach. Do najbardziej znanych należą: Hotel Petersburski wzniesiony w 1833 r. i Hotel Londyński z 1827 r. Pierwszy z nich mieści dziś biura, drugi nadal pełni swoją pierwotną funkcję.

Stara Giełda – klasycystyczny gmach z wapienia

Pasjonatów architektury z pewnością zainteresuje wapienny, klasycystyczny budynek Starej Giełdy, wzniesiony w latach 1829-1834.

Teatr Opery i Baletu w Odessie

Imponująca budowla wzniesiona w latach 1884-1887 przez architektów z Wiednia, reprezentująca styl neorenesansu i neobaroku. Jej fasadę zdobią pilastry i kolumny w porządku jońskim oraz dwukondygnacyjny portal. W bocznych niszach znajdują się popiersia wielkich twórców: Puszkina, Gogola, Gribojedowa i Glinki. Budowlę wieńczy kopuła z iglicą. W bogato zdobionym wnętrzu w stylu rokokowym wyróżnić można aż pięć kondygnacji.

Ukraina | Odessa posiada kilka dobrze zagospodarowanych plaż (Дети by dmytrok na licencji CC BY-ND 2.0)

Jakie muzea warto odwiedzić w Odessie?

W Odessie nie brak także ciekawych muzeów:

• Odeskie Muzeum Malarstwa w Pałacu Potockiego (ul. Sofijśka 5a)
• Muzeum Archeologiczne (ul. Łanżeroniwśka 4)
• Muzeum Floty Morskiej Ukrainy (ul. Łanżeroniwśka 6)
• Muzeum Literatury w Pałacu Gagarina (ul. Łanżeroniwśka 2)
• Muzeum Filiki Eteria (Czerwonyj perewułek 18) – ukazuje historię odeskich Greków
• Muzeum Sztuki Zachodu i Wschodu (Puszkińska 9)

W okolicach miasta warto zobaczyć twierdzę Akerman nad Limanem Dniestru. Więcej o wpisie Odessy i innych zabytków kraju przeczytasz w tekście Ukraińskie obiekty na liście UNESCO.

Najczęstsze pytania

Co warto zobaczyć w Odessie?

Obowiązkowe punkty to Schody Potiomkinowskie łączące Bulwar Nadmorski z portem, Teatr Opery i Baletu z lat 1884–1887, Pałac Woroncowa, Stara Giełda oraz muzea przy ulicy Łanżeroniwśkiej. Odessa najpiękniej prezentuje się podczas spaceru i od strony morza.

Ile stopni mają Schody Potiomkinowskie?

Schody, zbudowane w latach 1837–1841, mają dziś 192 stopnie. Rozsławił je film „Pancernik Potiomkin”, który upamiętnia wydarzenia rewolucji 1905 r.

Czy centrum Odessy jest na liście UNESCO?

Tak. Historyczne centrum Odessy wpisano na Listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2023 r., od razu także na listę dziedzictwa zagrożonego ze względu na wojnę i ostrzały miasta.