Ukraińskie obiekty na liście UNESCO

Na liście światowego dziedzictwa UNESCO znajduje się osiem ukraińskich obiektów (stan na 2026): siedem kulturowych i jeden przyrodniczy. Są wśród nich Ławra Pieczerska i Sobór Mądrości Bożej w Kijowie, Stare Miasto we Lwowie, rezydencja metropolitów w Czerniowcach, drewniane cerkwie Karpat, Chersonez Taurydzki, historyczne centrum Odessy, Południk Struvego oraz karpackie lasy bukowe. Z powodu wojny cztery z nich – Kijów, Lwów, Odessa i Chersonez – trafiły na listę dziedzictwa zagrożonego.

Obiekt	Rok wpisu	Miejsce
Sobór Mądrości Bożej i Ławra Pieczerska	1990	Kijów
Zespół historycznego centrum Lwowa	1998	Lwów
Południk Struvego	2005	m.in. Stara Nekrasiwka (obwód odeski)
Pierwotne lasy bukowe Karpat	2007	Zakarpacie i Przedkarpacie
Rezydencja metropolitów bukowińskich i dalmatyńskich	2011	Czerniowce
Starożytne miasto Chersonez Taurydzki	2013	Sewastopol (Krym, okupowany)
Drewniane cerkwie regionu karpackiego w Polsce i na Ukrainie	2013	obwody lwowski, iwanofrankiwski, zakarpacki
Historyczne centrum Odessy	2023	Odessa

Ukraina | Ławra Pieczerska, Kijów (Kyiv: Pechersk Lavra by Jean & Nathalie na licencji CC BY 2.0)

Ławra Pieczerska i Sobór Mądrości Bożej (Sofijski) w Kijowie

Jako pierwsze, w 1990 roku, na liście UNESCO pojawiły się: Ławra Pieczerska oraz Sobór Mądrości Bożej. We wrześniu 2023 r. obiekt wpisano na listę dziedzictwa w zagrożeniu.

Ławra Pieczerska to prawosławny klasztor w Kijowie wybudowany w XI wieku. Obiekt składa się z Ławry Górnej, w której znajdują się głównie muzea i sale wystawowe oraz Ławry Dolnej, w której znajdują się Bliskie oraz Dalekie Pieczary. Sobór Mądrości Bożej, nazywany również Sofią Kijowską jest jednym z najwspanialszych zabytków Europy Wschodniej. Znajduje się nie tylko na liście UNESCO, ale jest też jednym z siedmiu cudów Ukrainy.

Stare Miasto we Lwowie

W 1998 na liście światowego dziedzictwa UNESCO wpisane zostało Stare Miasto we Lwowie. Zobaczymy tu niezwykle piękne i cenne zabytki: Katedrę Łacińską, XIV-wieczną Katedrę Ormiańską, Basztę Prochową, Rynek, Kopiec Unii Lubelskiej czy Kościoły Dominikanów i Jezuitów. Warto również swoje kroki skierować na Cmentarz Orląt Lwowskich. Podobnie jak Kijów, we wrześniu 2023 r. lwowska starówka trafiła na listę dziedzictwa w zagrożeniu. Więcej o mieście przeczytasz w naszym przewodniku po Lwowie.

Południk Struvego

Południk Struvego na liście UNESCO znalazł się w 2005 roku. Jest to sieć triangulacyjnych punktów pomiarowych zaczynająca się od Fuglenes (Hammerfest, Norwegia) i kończąca w Starej Nekrasiwce nieopodal Izmaiłu nad Morzem Czarnym.

Ukraina | W 2007 roku na liście światowego dziedzictwa UNESCO znalazły się karpackie lasy bukowe (Primeval (7) by Nicholas A. Tonelli na licencji CC BY 2.0)

Karpackie lasy bukowe

W 2007 roku na liście światowego dziedzictwa UNESCO zagościły karpackie lasy bukowe. Ciągną się one aż 185km, od Gór Rachowskich do Bukowskich Wierchów. Wpis obejmuje lasy bukowe na Ukrainie (Czarnohora, Uholka - Shyrikyi Luh, Świdowiec, Stużycia, Maramarosh, Kuziy - Trybushany), ale też na Słowacji, a po rozszerzeniach w latach 2011, 2017 i 2021 – lasy bukowe w kilkunastu innych krajach Europy, m.in. w Niemczech i w Polsce (Bieszczady).

Rezydencja bukowińskich i dalmatyńskich metropolitów w Czerniowcach

W 2011 roku na listę UNESCO wpisano dawną rezydencję metropolitów bukowińskich i dalmatyńskich w Czerniowcach. Ten ceglany zespół z seminarium i cerkwią zbudowano w latach 1864–1882 według projektu czeskiego architekta Josefa Hlávki; łączy motywy bizantyjskie, romańskie i gotyckie z bukowińską tradycją. Dziś mieści się w nim Czerniowiecki Uniwersytet Narodowy im. Jurija Fedkowycza, założony w 1875 roku.

Chersonez Taurydzki

W 2013 roku wpisano na listę starożytne miasto Chersonez Taurydzki wraz z jego chorą (rolniczym zapleczem) na obrzeżach Sewastopola. To założona przez Greków w V w. p.n.e. kolonia nad Morzem Czarnym. Od 2014 r. Krym jest okupowany przez Rosję, a 23 lipca 2026 r. Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO na 48. sesji w Pusan wpisał Chersonez na listę dziedzictwa w zagrożeniu z powodu nielegalnych wykopalisk i budów prowadzonych na terenie stanowiska przez rosyjskie władze okupacyjne. Więcej o regionie przeczytasz w tekście o Autonomicznej Republice Krym.

Drewniane cerkwie regionu karpackiego

Również w 2013 roku na listę trafiło 16 drewnianych cerkwi regionu karpackiego – wpis wspólny z Polską. Osiem z nich stoi na Ukrainie, w obwodach lwowskim, iwanofrankiwskim i zakarpackim (m.in. w Żółkwi, Rohatynie, Drohobyczu, Potyliczu i Jasini), a osiem po polskiej stronie granicy.

Historyczne centrum Odessy

Najmłodszy ukraiński wpis to historyczne centrum Odessy, dodane w styczniu 2023 r. w trybie przyspieszonym i od razu umieszczone na liście dziedzictwa w zagrożeniu z powodu rosyjskiej inwazji. Obejmuje XIX-wieczną zabudowę portowego miasta z operą, bulwarami i słynnymi Schodami Potiomkinowskimi.

Najczęstsze pytania

Ile obiektów UNESCO ma Ukraina?

Według stanu na 2026 rok na liście światowego dziedzictwa UNESCO jest osiem ukraińskich obiektów: siedem kulturowych (m.in. Kijów, Lwów, Odessa, Czerniowce, Chersonez, drewniane cerkwie) i jeden przyrodniczy – pierwotne lasy bukowe Karpat.

Które ukraińskie obiekty UNESCO są zagrożone?

Na liście dziedzictwa w zagrożeniu znajdują się: Sobór Mądrości Bożej z Ławrą Pieczerską w Kijowie i Stare Miasto we Lwowie (od 2023 r.), historyczne centrum Odessy (od wpisu w 2023 r.) oraz Chersonez Taurydzki (od 2026 r.).

Które obiekty UNESCO Ukraina dzieli z Polską?

Wspólne są dwa wpisy: drewniane cerkwie regionu karpackiego (po osiem świątyń w każdym kraju) oraz pierwotne lasy bukowe Karpat i innych regionów Europy, do których w 2021 r. dołączono lasy Bieszczadów.