Kościół św. Polikarpa w Izmirze

Katolicki kościół św. Polikarpa w dzielnicy Konak to najstarsza czynna świątynia chrześcijańska w Izmirze, wzniesiona w latach 20. XVII w. za zgodą sułtana i na prośbę króla Francji Ludwika XIII. Jest trójnawową bazyliką z ośmioboczną dzwonnicą, a jej wnętrze zdobią freski przedstawiające życie św. Polikarpa, biskupa Smyrny. Kościół symbolizuje też jeden z Siedmiu Kościołów Apokalipsy, do których zwracał się św. Jan.

Turcja | Kościół św. Polikarpa to najstarsza świątynia w Izmirze (St Polycarp Church, Izmir by simonjenkins’ photos na licencji CC BY-SA 2.0)

Kościół smyrneńskiego męczennika

Budynek kościoła, który możemy podziwiać dzisiaj, powstał w 1625 r. – tę datę podaje oficjalny portal turystyczny Izmiru (w części źródeł pojawia się też 1620 r.). Podczas przebudowy w latach 1892–1898 świątynię powiększono i dodano kaplice. Nadano mu imię św. Polikarpa, biskupa Smyrny, który zginął męczeńską śmiercią na wzgórzu Kadifekale – według tradycji ok. 155–156 r., choć Euzebiusz datował jego śmierć na lata 166–167.

W XVII w. kościół ucierpiał na skutek pożarów i trzęsienia ziemi z 1688 r.; odnowiono go w latach 1690–1691, a potem ponownie w 1775 r. Wnętrze świątyni przedstawia imponujący widok – zwłaszcza ozdobny ołtarz oraz przepiękne, barwne malowidła na sklepieniu. Obok ołtarza możemy zobaczyć autoportret Raymonda Charles’a Père’a, architekta izmirskiej Wieży Zegarowej. To właśnie on jest autorem fresków z życia św. Polikarpa.

Pożar 1922 r. i odbudowa świątyni

Według Wikipedii kościół ucierpiał w czasie Wielkiego Pożaru Smyrny we wrześniu 1922 r., który strawił m.in. dawną dzielnicę europejską miasta, i został odbudowany w 1929 r. Kolejne szkody przyniosło trzęsienie ziemi na Morzu Egejskim w październiku 2020 r. Mimo tych wydarzeń świątynia jest nadal czynną świątynią katolicką.

Kim był św. Polikarp?

Polikarp urodził się ok. 69 r., a zmarł ok. 155 r. Św. Ireneusz z Lyonu i Tertulian nazywali go uczniem apostoła Jana, a św. Hieronim pisał, że to Jan wyświęcił go na biskupa Smyrny. Do naszych czasów zachował się jego jedyny pisemny utwór – List do Filipian, zaliczany do pism Ojców Apostolskich. Polikarpowi list wysłał też św. Ignacy Antiocheński, który wspominał o nim w innych listach.

Za pontyfikatu papieża Anicetusa Polikarp odbył podróż do Rzymu, by rozmawiać o różnicach w praktyce Kościołów. Obaj biskupi doszli do porozumienia w większości spraw, ale pozostali przy odmiennych terminach obchodów Wielkanocy – Polikarp trzymał się zwyczaju wschodniego, a Anicetus zachodniego. Wspomnienie liturgiczne świętego przypada 23 lutego (dawniej 26 stycznia).

Kościół w objawieniach św. Jana

Św. Jan w swych objawieniach (rozdziały 2–3 Apokalipsy) zwraca się z przesłaniem do siedmiu kościołów Azji Mniejszej: w Efezie, Smyrnie, Pergamonie, Tiatyrze, Sardes, Filadelfii i Laodycei. Drugim spośród nich był kościół w Smyrnie, czyli dzisiejszym Izmirze. Czasy, w których powstał tekst były okresem prześladowania chrześcijan przez Rzymian (w przypadku Smyrny także przez Żydów). Apostoł pisze do Smyrny: „Przestań się lękać tego, co będziesz cierpiał. Oto diabeł ma niektórych spośród was wtrącić do więzienia, abyście próbie zostali poddani, a znosić będziecie ucisk przez dziesięć dni” (Apokalipsa św. Jana, 2: 8-11).

Turcja | Wspominana w Apokalipsie św. Jana Smyrna, to dzisiejszy Izmir (Izmir by CRUSTINA! na licencji CC BY-SA 2.0)

Owe „dziesięć dni” miało oznaczać krótki okres czasu, lecz prześladowania trwały wciąż w II w. Męczeńską śmierć w okolicach Kadifekale poniósł św. Polikarp, nawrócony jeszcze przez samego św. Jana. Legenda mówi, że Rzymianie chcieli spalić świętego żywcem, jednak płomienie go nie tknęły. Wówczas zasztyletowali go.

Zwiedzanie kościoła św. Polikarpa

Kościół jest czynną świątynią katolicką, dlatego zwiedzając go, warto zachować ciszę, ubrać się skromnie (zakryte ramiona i kolana) i nie wchodzić w czasie mszy. Godziny otwarcia bywają ograniczone, więc przed wizytą najlepiej sprawdzić je na miejscu. Kościół leży w dzielnicy Konak, przy skrzyżowaniu ulic Akdeniz Caddesi, Gazi Osmanpaşa Bulvarı, Necatibey Bulvarı i Kâzım Dirik Caddesi, niedaleko innych zabytków centrum, takich jak osmański karawanseraj Kızlarağası Han. Pozostałe atrakcje miasta opisujemy w przewodniku Izmir i jego okolice.

Najczęstsze pytania o kościół św. Polikarpa

Kiedy zbudowano kościół św. Polikarpa w Izmirze?

Obecny budynek wzniesiono w 1625 r. (według oficjalnego portalu turystycznego Izmiru), a w latach 1892–1898 go powiększono. Według Wikipedii po zniszczeniach z 1922 r. odbudowano go w 1929 r.

Kim był św. Polikarp?

Był biskupem Smyrny, uczniem apostoła Jana, autorem Listu do Filipian i męczennikiem. Zginął ok. 155 r. (według Euzebiusza kilkanaście lat później) za odmowę oddania czci cesarzowi.

Czy do kościoła św. Polikarpa można wejść jako turysta?

Tak, ale to czynna świątynia katolicka – obowiązuje skromny strój i cisza, a w czasie mszy lepiej nie zwiedzać. Godziny otwarcia bywają ograniczone, dlatego warto sprawdzić je na miejscu.