Znani tureccy pisarze

Najsławniejszym tureckim pisarzem jest Orhan Pamuk, laureat Literackiej Nagrody Nobla z 2006 roku, którego książki ukazały się w 63 językach. Do ścisłej czołówki należą też Elif Şafak, Yaşar Kemal, poeta Nâzım Hikmet, satyryk Aziz Nesin oraz XIX-wieczny reformator literatury Namık Kemal. Ich dzieła, coraz częściej obecne na polskich półkach, pozwalają poznać nie tylko ciekawe fabuły, ale także kulturę i historię Turcji.

Turcja | Krótki odpoczynek na stoisku z książkami… (Reading is tiring by Jerzy Kociatkiewicz na licencji CC BY-SA 2.0 )

Orhan Pamuk – noblista ze Stambułu

Orhan Pamuk urodził się  7 czerwca 1952 w Stambule. Ukończył American Robert College w Stambule, a także dziennikarstwo na Uniwersytecie w Stambule. Próbował też swoich sił jako malarz i architekt, ale jego pasją zawsze było pisarstwo i tym zajmuje się od 23 roku życia.

Orhan Pamuk  jest obecnie jednym z najbardziej znanych współczesnych tureckich pisarzy.

W 2006 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. Inne przyznane mu nagrody i wyróżnienia to m.in.: Nagroda Sonning, Prix Méditerranée Étranger oraz Prix France Culture.

Sławę przyniosła mu książka „Śnieg”. Jest to powieść o zderzeniu dwóch kultur: europejskiej i islamskiej. W 2004 roku New York Times umieścił ją na liście dziesięciu najlepszych książek roku. „Śnieg” była pierwszą książką pisarza przetłumaczoną na język polski.

Pozostałe książki pisarza to: „Nazywam się Czerwień”, „Nowe życie”, „Stambuł: Wspomnienia i miasto” (świetna lektura przed podróżą do Stambułu), „Dom ciszy”, „Biały zamek”, „Muzeum niewinności”, „Cevdet Bej i synowie”, „Czarna księga”, „Inne kolory”, „Pisarz naiwny i sentymentalny”.

W 2021 roku ukazała się jego powieść „Noce zarazy” (tur. Veba Geceleri). Pamuk sprzedał ponad 13 mln książek w 63 językach i jest najlepiej sprzedającym się tureckim autorem (stan na 2026).

Turcja | Turecki pisarz Orhan Pamuk (Orhan Pamuk by David Shankbone 2009 NYC by David Shankbone na licencji Public Domain Mark 1.0)

Elif Şafak – pisarka tworząca po turecku i angielsku

Elif Şafak jest jedną z najpopularniejszych tureckich pisarek. Urodziła się w 1971 roku w Strasburgu we Francji. Ukończyła dwa kierunki studiów na Bliskowschodnim Uniwersytecie Technicznym w Ankarze.

Jej debiutem było opowiadanie „Kem Gözlere Anadolu”. Pierwszą powieść, za którą otrzymała Nagrodę Mevlany, wydała w 1998 roku.

W 2002 roku po raz pierwszy trafiła do Polski jej książka, a był to „Pchli pałac”.

Autorka pisze zarówno w języku tureckim, jak i angielskim. Jej powieści przetłumaczono na niemal 60 języków (stan na 2025).

Turcja | Jedne z najpopularniejszych powieści Orhana Pamuka (the money. by jm3 on Flickr na licencji CC BY-SA 2.0)

Namık Kemal – XIX-wieczny reformator literatury

Namık Kemal urodził się 21 grudnia 1840 roku. To właśnie on w drugiej połowie XIX wieku wpłynął na zmianę oblicza tureckiego piśmiennictwa, odchodząc od tradycyjnych treści i wzorując się na dziełach francuskich.

Namık Kemal w każdej powieści, sztuce czy poemacie głosił hasło „wolność i ojczyzna”.

Pisarz został wygnany z kraju. Zmarł w wieku 48 lat (1888 rok) na wyspie Chios.

Yaşar Kemal – autor „Memeda, mojego sokoła”

Kolejnym znanym tureckim pisarzem był Yaşar Kemal (1923–2015), autor słynnej powieści „Memed, mój sokół” (1955) i zdobywca wielu nagród, m.in. Pokojowej Nagrody Księgarzy Niemieckich (1997). Był także nominowany do Nagrody Nobla w dziedzinie literatury.

W 1983 roku do polskich księgarń po raz pierwszy trafiła jedna z jego książek: „Legenda Tysiąca Byków”.

Aziz Nesin – turecki satyryk

Wart wspomnienia jest również Aziz Nesin – turecki pisarz i satyryk. W swoich powieściach i opowiadaniach przedstawiał on tematykę społeczną i polityczną.

W 1965 roku, w Warszawie, wydano w języku polskim tom opowiadań pisarza „Dam ci dobrą radę”.

Nâzım Hikmet – poeta nowoczesnej poezji tureckiej

Nâzım Hikmet (1902–1963) to najsłynniejszy turecki poeta XX wieku, twórca nowoczesnej poezji tureckiej pisanej wolnym wierszem. Za przekonania komunistyczne spędził wiele lat w tureckich więzieniach, a ostatnie lata życia przeżył na emigracji. Zmarł w Moskwie.

Sabahattin Ali – autor „Madonny w futrze”

Sabahattin Ali (1907–1948) był prozaikiem i poetą, autorem powieści „Madonna w futrze” (1943), która po latach stała się jednym z największych bestsellerów w Turcji. Zginął w niewyjaśnionych okolicznościach przy granicy z Bułgarią.

Jeśli interesuje cię turecka kultura, zajrzyj też do artykułów Kino po turecku oraz Tureccy piosenkarze.

Turcja | Dzieła tureckich pisarzy coraz częściej pojawiają się na naszych półkach sklepowych (Polyglot LibraryThing book pile by Quinn Dombrowski na licencji CC BY-SA 2.0)

Najczęstsze pytania

Który turecki pisarz dostał Nagrodę Nobla?

Orhan Pamuk, w 2006 r. Jego książki ukazały się w 63 językach, a do polskich księgarń jako pierwsza trafiła powieść „Śnieg”.

Od jakiej tureckiej książki zacząć?

Przed podróżą do Stambułu dobrze sprawdzi się „Stambuł: Wspomnienia i miasto” Pamuka. Na bestsellery stawiających na fabułę trafią „Memed, mój sokół” Yaşara Kemala i „Madonna w futrze” Sabahattina Alego.

Czy książki tureckich autorów są po polsku?

Tak. Po polsku wyszły m.in. „Pchli pałac” Elif Şafak (2002), „Legenda Tysiąca Byków” Yaşara Kemala (1983) i „Dam ci dobrą radę” Aziza Nesina (1965).