Pałac Dioklecjana w Splicie
Opublikowano:
Aktualizacja:
Pałac Dioklecjana w Splicie to rzymska rezydencja cesarska wzniesiona w latach ok. 295–305 n.e. i od 1979 r. wpisana na listę UNESCO. Mury pałacu otaczają obszar ok. 3 ha w kształcie trapezu, na którym do dziś mieszka ok. 3 tys. osób i tętni życiem stare miasto Splitu.
Dawni budowniczowie wykonali doskonałą pracę: jeszcze dzisiaj podziemia są w pełni zachowane i dostępne dla zwiedzających. Ta mieszanka willi i twierdzy jest najlepiej zachowaną budowlą swojej epoki w całej Chorwacji.
Chorwacja | Pałac Dioklecjana w Splicie to rozległa willa z licznymi pomieszczeniami i pomniejszymi budowlami. Widoczną na zdjęciu wieżę dobudowano w średniowie-czu (View from our apartment in Split by ristok na licencji CC BY-SA 2.0)
Obecnie pałac jest wykorzystywany jako forum kulturalne dla zmieniających się wystaw, przedstawień i koncertów oraz jako muzeum. Dzięki malowidłom i gipsowym modelom możecie prześledzić historię pałacu i całego miasta oraz zwiedzić wykładane marmurem i alabastrem komnaty cesarza.
A na północnej stronie pałacu Dioklecjana, przy Złotej Bramie, stoi monumentalny posąg biskupa Grzegorza z Ninu (Grgur Ninski). Odkąd w 1929 roku stworzył go rzeźbiarz Ivan Meštrović, utrzymuje się zwyczaj dotykania gładko wypolerowanego dużego palca u stopy biskupa – według legendy ma to przynieść szczęście.
Cztery bramy pałacu Dioklecjana i Brama Morska
Mur miejski jest na wszystkich czterech stronach opatrzony bramami: trzy z nich prowadzą w kierunku lądu i jedna w kierunku morza. Bramy lądowe nazywają się: Złota, Srebrna i Żelazna, a brama morska nosi pasującą do tego szeregu nazwę – Brązowa Brama (Mjedena vrata).
Wykonano ją w murze, aby cesarzowi i jego zaufanym kompanom umożliwić szybką ucieczkę przez morze na wypadek wojennego zagrożenia. Jeszcze dzisiaj na wprost Brązowej Bramy znajduje się historyczna przystań dla galer. Gdyby jednak Dioklecjan musiał reagować jednocześnie na ataki z lądu i morza, mógłby uciec podziemnym korytarzem łączącym perystyl i Morską Bramę.
Czy warto zejść do podziemi pałacu Dioklecjana?
Jeszcze dzisiaj można zwiedzać podziemia (piwnice) pałacu – sklepione sale, które dźwigały cesarskie apartamenty. Do środka prowadzi korytarz od Brązowej Bramy. Nie oczekujmy jednak tam na dole autentycznej pleśni i zgnilizny starych czasów, ale raczej przygotowanego na potrzeby turystów bazaru. Zamiast szczurów i pająków zobaczycie elektryczne oświetlenie i setki widokówek.
Warto mimo wszystko tam pójść, aby na własne oczy zobaczyć sztukę budowlaną starych architektów. Sufity podziemi i budowle na górze opierają się od dobrych 1700 lat na tych samych ścianach!
Chorwacja | Perystyl, czyli kolumnowy krużganek otaczający dziedziniec (Split Diocletian’s Cafe by Ken Mayer na licencji CC BY 2.0)
Perystyl – dziedziniec pałacu Dioklecjana
Kolumnowy dziedziniec zaprasza do zatrzymania się. W cieniu marmurowych kolumn albo w słońcu przy barowym stoliku można sobie odpocząć i uporządkować plan zwiedzania. W końcu siedzicie między tymi samymi kolumnami, gdzie cesarz Dioklecjan przyjmował przyjaciół, sojuszników i wrogów. A jeśli ktoś zabawi tam do wieczora, może spotkać nawet samego cesarza: każdego dnia odpowiednio przebrany aktor pojawia się na pałacowym balkonie, aby odbywającym się na perystylu przedstawieniom i koncertom nadać niezapomniany nastrój.
Katedra św. Dujama – dawne mauzoleum cesarza
Najstarsza katedra miasta jest byłym cesarskim mauzoleum – szczegółowo opisujemy ją w artykule Katedra Świętego Dujama w Splicie. Prawdziwy egipski Sfinks broni przy wejściu skarbów wnętrza budowli. Ośmiokątny w zarysie budynek ze swymi 24 kolumnami z różnych kamieni zaskakuje okrągłym wnętrzem, ozdobionym 28 motywami z życia Jezusa.
O niezwykłym bogactwie ówczesnego biskupstwa Splitu świadczą ołtarze, kazalnice, posągi i malowidła – wśród nich portret Dioklecjana i jego żony Priski.
W skarbcu obok zakrystii nasze oczy zachwycą filigranowe wyroby ze złota i bogato zdobione romańskie, gotyckie i barokowe naczynia liturgiczne. Poza tym jest tutaj wystawiony najstarszy chorwacki manuskrypt – ewangeliarz.
Chorwacja | Budowlę wzniesiono na panie prostokąta z dwiema wewnętrznymi, przecinającymi się ulicami – w taki sposób wznoszono także warowne obozy rzymskie (Diocletian’s Palace, Split by LoriQoPB na licencji CC BY-ND 2.0)
Świątynia Jowisza w Splicie – dziś kaplica chrzcielna
Za czasów pogańskich zbudowano na zachód od perystylu świątynię Jowisza ze wspaniałym wystrojem sufitu. Z czasem w toku przebudowy Splitu przemieniono tę świątynię w małą kaplicę chrzcielną i nazwano kaplicą świętego Jana (sv. Ivana). Oprócz sufitowych malowideł warto zwrócić uwagę na chrzcielnicę z XII wieku oraz nowoczesną sztukę w obrębie ołtarza.
Gdzie kupić ryby i warzywa przy pałacu Dioklecjana?
„Ryby – świeże ryby!” – słychać wołania na targach w pobliżu pałacu Dioklecjana. Każdego ranka na zielonym targu Pazar przy Srebrnej Bramie i na targu rybnym sprzedaje się owoce morza, produkty rolnicze, wódkę i turystyczne drobiazgi po korzystnych cenach. Kto chwilę porozmawia z kupcami, otrzyma nierzadko gratis jakiś owoc albo warzywo. Bądźcie spokojni – to nie zobowiązuje was do zakupu.
Chorwacja | Cesarska willa datowana jest na przełom III i IV wieku (Diocletian Palace, Split, Croatia by Richard Martin na licencji CC BY 2.0)
Jak zwiedzać pałac Dioklecjana – praktyczne wskazówki
Po terenie pałacu, perystylu i uliczkach starego miasta można spacerować swobodnie i bez biletu. Osobne bilety obowiązują natomiast do podziemi pałacu, katedry św. Dujama (z kryptą i skarbcem) oraz na dzwonnicę – ceny i godziny otwarcia zmieniają się sezonowo, więc sprawdź je na miejscu lub w informacji turystycznej. Na spokojne zwiedzanie najważniejszych miejsc warto zarezerwować 2–3 godziny, a latem przyjść rano, zanim pojawią się grupy z wycieczkowców. Inne warte uwagi placówki opisujemy w artykule Muzea Splitu.
Najczęstsze pytania
Czy wstęp do pałacu Dioklecjana jest płatny?
Nie. Pałac jest częścią żywego starego miasta Splitu, więc po jego ulicach i perystylu można chodzić bezpłatnie o każdej porze. Płatne są tylko wybrane obiekty: podziemia, katedra ze skarbcem i dzwonnica.
Ile czasu potrzeba na zwiedzanie pałacu Dioklecjana?
Na spacer po pałacu, podziemia, katedrę i wejście na dzwonnicę wystarczą 2–3 godziny. Jeśli chcesz dodatkowo odwiedzić muzea i targ, zaplanuj pół dnia.
Od kiedy pałac Dioklecjana jest na liście UNESCO?
Pałac Dioklecjana wraz z historycznym centrum Splitu wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1979 roku, jako jeden z pierwszych obiektów z terenu dzisiejszej Chorwacji.