Büyük Han (Buyuk Han)

Büyük Han, czyli Wielki Zajazd, to osmański karawanseraj zbudowany w 1572 roku w centrum północnej Nikozji i uważany za jeden z najpiękniejszych zabytków Cypru. Jego 68 pokoi rozmieszczonych na dwóch kondygnacjach wokół dziedzińca z małym meczetem zajmują dziś kawiarnie, galerie i sklepy z rękodziełem. Z południowej części miasta dojdziesz tu pieszo w kilka minut przez przejście graniczne na Ledra Street.

Cypr | Dziedziniec Buyuk Han (Nicosia, North Cyprus - Buyuk Han - in the market by muffinn na licencji CC BY 2.0)

Kilka słów o historii Buyuk Han

Buyuk Han wybudowany został w 1572 roku, za rządów osmańskiego gubernatora Muzaffera Paszy, jako zakwaterowanie dla handlarzy podróżujących z Anatolii i innych zakątków Cypru. Wzorowano go na zajeździe Koza Han w Bursie. Kupcy przyjeżdżali tu, by sprzedawać na bazarze jedwab, bawełnę, biżuterię oraz przyprawy. W latach 1892–1903 zajazd służył jako centralne więzienie Nikozji, potem znów jako zajazd, a w latach 1947–1962 jako schronienie dla najuboższych rodzin. Po renowacji, która trwała przez większość lat 90., budynek otwarto dla zwiedzających jako centrum sztuki i rzemiosła.

Jak wygląda Buyuk Han

Z zewnątrz Buyuk Han przypomina fortecę. Wysoko, w grubych murach, znajdują się małe okna, które miały chronić przed złodziejami. W środku przechowywano przecież drogocenne towary! Do budynku prowadzą dwie bramy – wschodnia i zachodnia. Budynek ma plan zbliżony do kwadratu o wymiarach ok. 50,7 na 45,3 m. Wewnątrz, na dwóch kondygnacjach, znajduje się 68 pokoi, a przy wschodnim wejściu – 10 parterowych sklepików. Pokoje na parterze służyły handlowi i magazynowaniu towarów (były tu też stajnie), a te na piętrze – jako noclegi dla kupców. Dziedziniec otaczają arkady ze sklepieniami krzyżowymi, a nad kominkami w pokojach wznoszą się charakterystyczne, sześcio- lub ośmiokątne kominy z kamienia.

Pośrodku dziedzińca stoi niewielki meczet (tzw. köşk mescidi) wzniesiony nad fontanną, przy której dokonywano ablucji przed modlitwą. Salka modlitewna spoczywa na sześciu filarach.

Dlaczego „Wielki” Zajazd?

Pierwotnie zajazd nazywano Alanyalılar Han. Przydomek „Wielki” (Büyük) przyjął się w porównaniu z pobliskim, mniejszym Kumarcılar Han, czyli Zajazdem Hazardzistów, zbudowanym w XVII wieku. Autorstwo Büyük Han tradycyjnie przypisuje się gubernatorowi Muzafferowi Paszy, choć archeolog Tuncer Bağışkan uważał, że zajazd zbudował jego następca, Sinan Pasza.

Cypr | Kawiarnia na dziedzińcu (Lefkosa by Sergey Galyonkin na licencji CC BY-SA 2.0)

Buyuk Han dziś

Zajazd nie jest otwarty całą dobę – można go odwiedzać w ciągu dnia, w godzinach pracy sklepów i kawiarni, które warto sprawdzić przed wizytą. Oprócz licznych sklepów z pamiątkami, gdzie kupimy piękne szale, ceramikę, obrazy czy rzeźby, znajdują się tu też kawiarnie, w których napijemy się domowego wina czy skosztujemy specjałów kuchni tureckiej. Często odbywają się tu koncerty, spektakle, pokazy taneczne, a nawet… śluby! Zarządzająca zabytkiem administracja Evkaf wymaga, by towary sprzedawane w zajeździe wytwarzali sami najemcy – to głównie rękodzieło, często wykonywane przez kobiety-rzemieślniczki, więc łatwiej tu o lokalne wyroby niż o masową pamiątkę.

Cypr | Jeden z licznych sklepów z pamiątkami (Büyük Han (the Great Inn) by Ozan Huseyin na licencji CC BY-SA 2.0)

Jak dojść do Buyuk Han

Büyük Han leży w tureckiej części Nikozji, niedaleko katedry św. Zofii, dziś meczetu Selimiye. Najwygodniej przyjść pieszo z południowej części miasta, przez przejście piesze na końcu Ledra Street – po drugiej stronie linii demarkacyjnej zajazd jest kilka minut spacerem. Na przejściu trzeba okazać paszport lub dowód osobisty. Warto połączyć wizytę z innymi zabytkami Nikozji, a przed wyjazdem przeczytać nasz poradnik o podróży na Cypr Północny.

Najczęstsze pytania o Büyük Han

Kto zbudował Büyük Han?

Zajazd powstał w 1572 roku, zaraz po osmańskim podboju Cypru. Najczęściej przypisuje się go pierwszemu osmańskiemu gubernatorowi wyspy, Muzafferowi Paszy. Wzorowano go na zajeździe Koza Han w Bursie.

Co mieści się dziś w Büyük Han?

Kawiarnie, galerie, pracownie rzemieślnicze i sklepy z rękodziełem. Po renowacji w latach 90. XX wieku budynek działa jako centrum sztuki i rzemiosła, a na dziedzińcu organizuje się koncerty i pokazy folklorystyczne.

Czy do Büyük Han trzeba mieć paszport?

Zajazd leży w północnej części Nikozji, więc trzeba przejść przez punkt kontroli na Ledra Street. Okazuje się tam paszport lub dowód osobisty.