Kaplica Boimów we Lwowie

Kaplica Boimów to grobowa kaplica lwowskiej rodziny kupieckiej, wzniesiona w latach 1609–1615 na placu Katedralnym, tuż obok Katedry Łacińskiej. Należy do najbardziej znanych przykładów późnorenesansowej i manierystycznej architektury mieszczańskiej Lwowa, a jej fasada i wnętrza należą do najbogaciej zdobionych w mieście. Od 1969 r. jest oddziałem Lwowskiej Galerii Sztuki, a stare miasto, w którym stoi, znajduje się na liście UNESCO.

Ukraina | Kaplica Boimów (Kaplica Ogrójcowa) we Lwowie (The Chapel of the Boim Family by Jennifer Boyer na licencji CC BY 2.0)

Lwowski manieryzm

Kaplica Boimów, znana też jako Kaplica Ogrójcowa, została wzniesiona na początku XVII w. obok Katedry Łacińskiej. Jest jednym z pierwszych w Europie Środkowej przykładów sztuki manierystycznej, której twórcy dążyli do doskonałości formalnej i technicznej swych dzieł oraz lubowali się w subtelnych i wykwintnych formach.

Budynek ten jest kaplicą grobową, wybudowaną dla Boimów – lwowskiej rodziny kupieckiej pochodzenia węgierskiego. Fundatorami kaplicy byli: Jerzy Boim, sekretarz króla Stefana Batorego, oraz jego żona Jadwiga.

Kaplica pełniła początkowo funkcję mauzoleum rodziny Boimów; wewnątrz znajdowało się 14 grobowców.

Do XVIII wieku budynkiem zarządzała rodzina Boimów; następnie przeszedł on pod zarząd Katedry Łacińskiej. Od 1969 r. kaplica stanowi oddział Lwowskiej Galerii Obrazów.

Kaplica przez długie lata nie była poddawana renowacji i niszczała. W 2019 r., gdy powstawał ten tekst, zbierano fundusze na przywrócenie jej dawnej świetności.

Ukraina | Kaplica Boimów na lwowskiej starówce (w lewym dolnym rogu zdjęcia) (Lviv - view of Latin Cathedral by Brian Dell na licencji CC BY 2.0)

Dekoracje

Od strony architektonicznej budynek kaplicy przypomina nieco Kaplicę Zygmuntowską na Wawelu; fasada Kaplicy Boimów jest jednak obficiej udekorowana. Zewnętrzna ściana budynku pokryta jest kamienną płaskorzeźbą. Północną fasadę zdobią ponadto freski. Na szczycie kopuły znajduje się rzeźba Chrystusa.

Projektantem kaplicy był Andrzej Bemer, natomiast wszystkie rzeźby wykonali dwaj artyści z Wrocławia: Johann (Hanusz) Scholz i Hans Pfister. Fasady kaplicy ze wszystkich stron są niezwykle bogato ozdobione freskami, płaskorzeźbami, rzeźbami i kolumnami. Wnętrze kaplicy wykonane jest z czarnego marmuru, białego alabastru oraz lokalnych wapieni. Umieszczono tu liczne portrety i rzeźby. Błękitne wnętrze kopuły przypomina niebiosa zasiedlone przez świętych i anioły. Ich płaskorzeźby umieszczone są w ramach sprawiających wrażenie okien. Dodatkową ozdobą sklepienia kopuły są setki gwiazd oraz rzeźby Trójcy Świętej. Ponadto znajduje się tutaj także posąg Jezusa Chrystusa w Getsemani. Jest to niezwykłe, gdyż motyw ten często przedstawiany w malarstwie praktycznie nie występuje w rzeźbiarstwie. Na południowej ścianie kaplicy znajdują się dwa znane epitafia wykonane z białego i szarego alabastru oraz czarnego marmuru. Ich najwyraźniejszym elementem jest kompleks rzeźb „Pieta”. Piękną dekoracją są drzwi w ścianie ołtarzowej. Ich drewniane skrzydła ozdobione są intarsją i okuciami.

Ukraina | Kaplica Boimów została wzniesiona na początku XVII w. obok Katedry Łacińskiej (Boim Chapel by Bo&Ko na licencji CC BY-SA 2.0)

Kaplicę najłatwiej zobaczyć podczas spaceru po starym mieście – od Lwowskiego Rynku dzieli ją zaledwie kilkadziesiąt metrów. Więcej o zabytkach miasta przeczytasz w naszym przewodniku po Lwowie.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Kaplica Boimów?

Kaplica stoi na placu Katedralnym w ścisłym centrum Lwowa, tuż przy Katedrze Łacińskiej i kilkadziesiąt metrów od Rynku. Łatwo ją rozpoznać po ciemnej, całkowicie pokrytej płaskorzeźbami fasadzie i kopule zwieńczonej figurą Chrystusa.

Kto zbudował Kaplicę Boimów?

Fundatorem był Jerzy Boim, kupiec węgierskiego pochodzenia i sekretarz króla Stefana Batorego, a budowę dokończył jego syn Paweł. Kaplicę zaprojektował Andrzej Bemer, a rzeźby wykonali Jan Scholtz i Hans Pfister.

Czy Kaplicę Boimów można zwiedzać w środku?

Od 1969 r. kaplica jest oddziałem Lwowskiej Galerii Sztuki, więc wnętrze udostępniane jest jako ekspozycja muzealna. Godziny otwarcia zmieniają się, zwłaszcza w czasie wojny, dlatego przed wizytą warto sprawdzić je na stronie galerii.