Ośrodek Rehabilitacji Niedźwiedzi Brunatnych

Ośrodek Rehabilitacji Niedźwiedzi Brunatnych działa od 2011 r. w Parku Narodowym Synewyr w ukraińskich Karpatach (obwód zakarpacki). Na ok. 12 ha górskiego lasu mieszka w nim ponad 30 niedźwiedzi odebranych z restauracji, hoteli i cyrków (33 zwierzęta w 2021 r.), a teren można zwiedzać po wykupieniu biletu.

Centrum otworzyło pod koniec 2011 r. Ministerstwo Ekologii i Zasobów Naturalnych Ukrainy. Schronienie znalazły tam m.in. zwierzęta chore i cierpiące z powodu złego traktowania przez ludzi.

Ukraina | Młody niedźwiedź brunatny (Brown Bear having fun, rolling in the grass on his back with paws up by Beverly & Pack na licencji CC BY 2.0)

Ochrona Niedźwiedzi Brunatnych

Ośrodek rehabilitacji działa na terytorium Parku Narodowego Synewyr w ukraińskich Karpatach, w obwodzie zakarpackim. W chwili otwarcia jego pracownicy postawili sobie za cel uratowanie ok. 80 niedźwiedzi znajdujących się w prywatnym posiadaniu, nazywanych często „Vodka Bears”. Zwierzęta te „pracowały” w ukraińskich hotelach i restauracjach, gdzie zmuszano je do noszenia zabawnych kostiumów i picia napojów alkoholowych, głównie wódki, ku uciesze klientów i zwiedzających.

Niedźwiedzie trzymano w takich lokalach w metalowych klatkach, a goście dzielili się z nimi jedzeniem i napojami – najczęściej właśnie wódką, by obserwować reakcje zwierzęcia. Ukraińskie władze uznały ten proceder za znęcanie się nad zwierzętami i postanowiły odbierać niedźwiedzie nieodpowiedzialnym właścicielom, a ośrodek w Synewyrze powstał właśnie jako miejsce dla nich.

Jednym z pierwszych podopiecznych ośrodka jest Yura, który spędził cztery lata zamknięty w małej klatce, zabawiając gości pewnej restauracji. Został odebrany właścicielowi przez obrońców zwierząt i lokalną policję. Personel ośrodka w porozumieniu z ówczesnym ministrem ekologii Mykołą Złoczewskim postawił sobie w 2011 r. za cel uratowanie jak największej liczby niedźwiedzi, które wiodą smutny żywot w wielu hotelach, restauracjach i ogrodach zoologicznych Ukrainy.

Ukraina | Personel ośrodka chce uratować jak najwięcej krzywdzonych niedźwiedzi brunatnych (Ursus arctos lippe by Udo Schröter CC BY-SA 2.0)

Centrum rehabilitacji ma pełnić rolę naturalnego siedliska rzadkich gatunków zwierząt. Obszar ośrodka obejmuje 12 ha lasów mieszanych z górskimi potokami. W 2019 r. powstał tu dodatkowy, 6-hektarowy wybieg. Niedźwiedzie przechodzą najpierw leczenie (odrobaczanie, szczepienia), a potem stopniowo przyzwyczajają się do warunków półdzikich – wiele z nich odzyskuje naturalne instynkty, m.in. kopanie gawry i sen zimowy.

Podobne ośrodki działają także w innych krajach Europy, m.in. w Rumunii (Zarnești) i Bułgarii (Belica).

Jak wygląda rehabilitacja niedźwiedzi?

Nowo przybyłe zwierzęta przechodzą leczenie, odrobaczanie, szczepienia i kilkutygodniową kwarantannę. Potem uczą się na nowo zachowań, które w niewoli zanikły: zapadania w sen zimowy, kopania gawry i szukania ukrytego pokarmu. Niedźwiedzie trafiają do ośrodka po konfiskacie albo gdy właściciele sami je oddają, nie mogąc zapewnić im opieki. Na początku funkcjonowania ośrodka Ministerstwo Ekologii przeznaczyło na jego urządzenie ok. 2,5 mln hrywien, a w 2017 r. urodziły się tu pierwsze młode. Ośrodek uchodzi za jedyny tego typu w Ukrainie.

Park Narodowy Synewyr i jezioro Synewyr

Park, który ma ok. 43 tys. ha, powstał jako rezerwat krajobrazowy w 1974 r., a w 1989 r. otrzymał status parku narodowego. Najsłynniejszym miejscem parku jest jezioro Synewyr, położone na wysokości ok. 980 m n.p.m. Jego powierzchnia zmienia się w ciągu roku od ok. 4,5 do 7,5 ha, a głębokość dochodzi do ok. 23,5 m. Jezioro powstało ok. 10 tys. lat temu, gdy osuwisko zagrodziło dolinę potoku, a w 2008 r. zaliczono je do Siedmiu Cudów Przyrody Ukrainy.

Jak zwiedzać ośrodek niedźwiedzi?

Teren ośrodka jest ogrodzony siatką pod napięciem i monitorowany, a zwiedzający oglądają zwierzęta z wyznaczonych ścieżek. Wstęp jest płatny, można zwiedzać zarówno z przewodnikiem, jak i samodzielnie, a bilety występują w kilku wariantach – cennik i godziny otwarcia sprawdź przed wyjazdem. Wizytę warto połączyć z wycieczką nad jezioro Synewyr i do innych miejsc, jakie oferują Karpaty ukraińskie; o innych obszarach chronionych przeczytasz w tekście Parki narodowe Ukrainy.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się ośrodek rehabilitacji niedźwiedzi?

Ośrodek leży na terenie Parku Narodowego Synewyr w obwodzie zakarpackim, w ukraińskich Karpatach, niedaleko jeziora Synewyr. Zajmuje ok. 12 ha lasu mieszanego.

Ile niedźwiedzi mieszka w Synewyrze?

Liczba podopiecznych się zmienia. W 2020 r. było ich ponad 20, a w 2021 r. 33, w tym 5 przebywających czasowo, np. zwierzęta skonfiskowane w trakcie postępowań sądowych.

Czy ośrodek można zwiedzać?

Tak, to popularna atrakcja turystyczna Zakarpacia, a wstęp na teren ośrodka jest płatny. Przed wyjazdem sprawdź aktualne godziny otwarcia i ostrzeżenia MSZ – od 2022 r. na Ukrainie trwa wojna.